{"id":11813,"date":"2014-02-13T07:00:33","date_gmt":"2014-02-13T06:00:33","guid":{"rendered":"http:\/\/adamczewski.blog.polityka.pl\/?p=11813"},"modified":"2014-02-11T15:19:29","modified_gmt":"2014-02-11T14:19:29","slug":"jeszcze-beda-mrozy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/2014\/02\/13\/jeszcze-beda-mrozy\/","title":{"rendered":"Jeszcze b\u0119d\u0105 mrozy"},"content":{"rendered":"

Przynajmniej tak twierdzi m\u00f3j ulubiony pogodny prezenter z TVN – Tomasz Zubilewicz, kt\u00f3ry wprowadza radosny nastr\u00f3j w moim domu, je\u015bli nie informacjami o \u015bnie\u017cycach czy deszczu, to fantastycznymi czerwonymi butami i weso\u0142ym charakterem. Nie musz\u0119 si\u0119 wi\u0119c martwi\u0107, \u017ce nie nar\u0105ba\u0142em lodu z rozlewisk narwia\u0144skich, bo jeszcze zd\u0105\u017c\u0119 zape\u0142ni\u0107 lodowni\u0119 przed ko\u0144cem lutego. A jakie to wa\u017cne, to mo\u017cecie si\u0119 przekona\u0107 czytaj\u0105c przytoczony fragment dzie\u0142ka „W ziemia\u0144skim dworze” oparty na wspomnieniach w\u0142a\u015bcicieli maj\u0105tk\u00f3w i opiniach autorek kulinarnych.<\/p>\n

„Przygotowanie lodowni nale\u017ca\u0142o do wa\u017cniejszych zimowych prac we dworze. Gdyby w por\u0119 nie zwieziono lodu, nie by\u0142oby gdzie przechowywa\u0107 szybko psuj\u0105cej si\u0119 \u017cywno\u015bci, zapasy mi\u0119sa, dziczyzny czy mas\u0142a posz\u0142yby na straty, latem nie mo\u017cna by kr\u0119ci\u0107 lod\u00f3w, ch\u0142odzi\u0107 napoj\u00f3w i mleka. Lodownia, jak pisa\u0142a Nakwaska, „czasem te\u017c i do zdrowia nie ma\u0142o si\u0119 przyczy\u00adnia, wiele bowiem jest chor\u00f3b, w kt\u00f3rych jedynie za pomoc\u0105 Boga i lodu \u017cycie choremu uratowa\u0107 mo\u017cna (…) od\u0142\u00f3\u017c wi\u0119c i na Lodowni\u0105 potrzebn\u0105 kwot\u0119, a wynadgrodzi ci si\u0119 bardzo pr\u0119dko”.<\/p>\n

„W zimie zwozi\u0142o si\u0119 z Pereswety 100 sa\u0144 lodu do starej lodowni pami\u0119taj\u0105cej jeszcze czasy rudominowskie z ko\u0144ca XVII wieku” – wspomi\u00adna\u0142 Tomasz Zan.” Zbudowano j\u0105 blisko dworu naprzeciw wej\u015bcia ku\u00adchennego. \u015aciany mia\u0142a z pot\u0119\u017cnych bry\u0142 kamienia, lekko ociosanych i wy\u00adg\u0142adzonych od wewn\u0105trz, ca\u0142a zag\u0142\u0119biona w skarpie, opr\u00f3cz frontowej \u015bcia\u00adny z podw\u00f3jnymi d\u0119bowymi drzwiami. Stare rozga\u0142\u0119zione klony rosn\u0105ce wok\u00f3\u0142 nie dopuszcza\u0142y promieni s\u0142o\u0144ca. Lodownia mia\u0142a oko\u0142o 100 me\u00adtr\u00f3w kwadratowych. By\u0142y tam p\u00f3\u0142ki na dzbany z mlekiem, skrzynie na mi\u0119\u00adso, ryby. We dworze u\u017cywano lod\u00f3wek – skrzynek na n\u00f3\u017ckach, wewn\u0105trz wybitych cynkow\u0105 blach\u0105. W upalne lato par\u0119 razy dziennie przynoszono do takiej „lod\u00f3wki” \u015bwie\u017cy l\u00f3d, kt\u00f3rego zawsze wystarcza\u0142o do nast\u0119pnej zimy”.<\/p>\n

Najlepszym miejscem do zbudowania lodowni by\u0142 os\u0142oni\u0119ty drzewami cienisty pag\u00f3rek. Kopano w nim g\u0142\u0119boki d\u00f3\u0142, zwykle okr\u0105g\u0142y dla lepszego trzymania zimna, \u015bciany murowano, ok\u0142adano kamieniami lub, najcz\u0119\u015bciej, stawiano podw\u00f3jne \u015bciany drewniane, pomi\u0119dzy kt\u00f3re wk\u0142adano s\u0142om\u0119, wi\u00f3\u00adry albo inne materia\u0142y nieprzewodz\u0105ce ciep\u0142a. Sklepienie pokryte by\u0142o ziemi\u0105 i darni\u0105, pod\u0142oga – torfem. O wej\u015bciu do lodowni pisa\u0142a Nakwaska: „powi\u00adnien byd\u017a ma\u0142y korytarzyk w\u0105zki z pruskiego muru dwoma drzwiami szczelnemi zamykaj\u0105cy si\u0119. Pierwsze od dworu na p\u00f3\u0142noc obr\u00f3cone, maj\u0105 si\u0119 na lewo otwiera\u0107; drugie za\u015b ju\u017c od samej Lodowni na prawo. Dobrze jest tak\u00ad\u017ce kiedy korytarzyk nie prosto z dworu do lodowni idzie, lecz w p\u00f3\u0142kr\u0105g, tak jak powierzchnia lodowni, aby powietrze i \u015bwiat\u0142o, jak najmniej docho\u00addzi\u0142y. Pierwsze drzwi osoba wchodz\u0105ca za sob\u0105 zamyka\u0107 powinna, nim drugie otworzy, dla tego\u017c powodu, z latarni\u0105 w r\u0119ku i to tylko w wiecz\u00f3r albo przed wschodem s\u0142o\u0144ca wchodzi\u0107 nale\u017cy”.<\/p>\n

\u015awie\u017cy l\u00f3d zwo\u017cono najcz\u0119\u015bciej w styczniu, w najostrzejsze mrozy, w pogodne i suche dni. „W du\u017cych bry\u0142ach si\u0119 zwozi – pisa\u0142a Nakwaska – i sy\u00adpie otworem z g\u00f3ry, t\u0142ucze si\u0119 w Lodowni i gor\u0105c\u0105 zlewa wod\u0105, aby zamie\u00adni\u0107 go w jedn\u0119 zlodowacia\u0142\u0105 bry\u0142\u0119. Soli sypa\u0107 trzeba na wierzch kilka garncy; im wi\u0119cej tern lepiej. Do chowania mi\u0119sa i innych przedmiot\u00f3w, ma byd\u017a w blisko\u015bci drzwi, zawieszony hak w murze, na kt\u00f3rym niech wisi klatka”.<\/p>\n

W dobrze urz\u0105dzonej lodowni w ci\u0105gu roku topi\u0142o si\u0119 nie wi\u0119cej ni\u017c 25 procent lodu. Temperatura w \u015brodku wynosi\u0142a oko\u0142o 5 stopni Celsjusza, i podlega\u0142a niewielkim wahaniom zale\u017cnie od pory roku.”<\/p>\n

\"\"<\/a>Pod szopk\u0105 jest piwniczka zawsze ch\u0142odna i wilgotna <\/em><\/p>\n

Fot. P. Adamczewski<\/em><\/p>\n

Prawd\u0119 m\u00f3wi\u0105c w takiej ziemnej piwniczce nie magazynuj\u0119 lodu. Mam bowiem\u00a0 a\u017c dwie lod\u00f3wki. Doskonale natomiast le\u017cakuje w niej wino, kt\u00f3re lubi sta\u0142\u0105, do\u015b\u0107 niska temperatur\u0119 i wilgo\u0107 jaka si\u0119 tam utrzymuje nawet w suche\u00a0 i gor\u0105ce lato.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Przynajmniej tak twierdzi m\u00f3j ulubiony pogodny prezenter z TVN – Tomasz Zubilewicz, kt\u00f3ry wprowadza radosny nastr\u00f3j w moim domu, je\u015bli nie informacjami o \u015bnie\u017cycach czy deszczu, to fantastycznymi czerwonymi butami i weso\u0142ym charakterem. Nie musz\u0119 si\u0119 wi\u0119c martwi\u0107, \u017ce nie nar\u0105ba\u0142em lodu z rozlewisk narwia\u0144skich, bo jeszcze zd\u0105\u017c\u0119 zape\u0142ni\u0107 lodowni\u0119 przed ko\u0144cem lutego. A jakie […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11813"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11813"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11813\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11820,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11813\/revisions\/11820"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11813"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11813"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11813"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}