{"id":11821,"date":"2014-02-20T07:00:31","date_gmt":"2014-02-20T06:00:31","guid":{"rendered":"http:\/\/adamczewski.blog.polityka.pl\/?p=11821"},"modified":"2014-02-19T10:15:03","modified_gmt":"2014-02-19T09:15:03","slug":"pies-jest-prawdziwym-przyjacielem-czlowieka","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/2014\/02\/20\/pies-jest-prawdziwym-przyjacielem-czlowieka\/","title":{"rendered":"Pies jest przyjacielem cz\u0142owieka"},"content":{"rendered":"
Wprawdzie nie jestem my\u015bliwym ale za to jestem mi\u0142o\u015bnikiem ps\u00f3w my\u015bliwskich. S\u0105 bowiem nie tylko urodne ale i bardzo inteligentne. Spo\u015br\u00f3d licznych naszych domowych piesk\u00f3w najukocha\u0144szym (o najbardziej ludzkim charakterze) by\u0142 g\u0142adkow\u0142osy, jasno br\u0105zowy jamnik – Eryk. Prze\u017cy\u0142 z nami pi\u0119tna\u015bcie lat. Po jego odej\u015bciu przez kilka lat nie mieli\u015bmy nast\u0119pcy, bo wszyscy wzdychali do Eryka.<\/div>\n
\"\"<\/a> Eryk na wsi <\/em><\/div>\n
Z powodu tej pieskiej mi\u0142o\u015bci podrzucam wszystkim (nawet kociarzom) ciekawy opis psiarni i jej mieszka\u0144c\u00f3w. Cytat z ksi\u0105\u017cki wydanej przez PWN i opowiadaj\u0105cej o dworskich obyczajach w Polsce XIX i XX-wiecznej.<\/div>\n
„Mieli\u015bmy du\u017c\u0105 psiarni\u0119” – wspomina\u0142a Izabela Radziwi\u0142\u0142. „Trzymali\u015bmy, oczywi\u015bcie, charty, ale przede wszystkim springer spaniele. Nie ukrywam, \u017ce byli\u015bmy zwariowani na punkcie ps\u00f3w. Mama sprzedawa\u0142a spaniele r\u00f3\u017cnym hodowcom i mi\u0142o\u015bnikom tej rasy. Bra\u0142 je od nas mi\u0119dzy innymi genera\u0142 Kleeberg”. Za szczeniaka springer spaniela z radziwi\u0142\u0142owskiej hodowli w 1938 roku trzeba by\u0142o zap\u0142aci\u0107 200 z\u0142otych. O 65 z\u0142otych wi\u0119cej ni\u017c za par\u0119 doskona\u0142ych but\u00f3w my\u015bliwskich z cholewami z najlepszej warszawskiej pracowni szewskiej Stanis\u0142awa Hiszpa\u0144skiego.<\/div>\n
Rodzaje ps\u00f3w my\u015bliwskich wymienia Bobiaty\u0144ski w swoim popularnym podr\u0119czniku pisanym jeszcze archaiczn\u0105 polszczyzn\u0105:<\/div>\n
„Tropowe psy, \u015bledz\u0105ce zwierz\u0105t po tropie.<\/div>\n
Farbotropy (schweishunde) podstrzelonego tylko dochodz\u0105ce zwierza.<\/div>\n
Kondle do szczwania czarney zwierzyny.<\/div>\n
Go\u0144cze psy g\u0142osem goni\u0105cy zwierzyn\u0119 na strzelca.<\/div>\n
Brytany do szczwania grubey zwierzyny.<\/div>\n
Charty do szczwania lis\u00f3w, zaj\u0119cy \u00a0i t. d.<\/div>\n
Jamniki czyli Taksy do polowania zwierz\u0105t w taynikach podziemnych kryi\u0105cych si\u0119.<\/div>\n
Wy\u017c\u0142y, czyli legawe psy i pudle do polowania ptastwa b\u0142otnistego i dalszego”.<\/div>\n
Wy\u017c\u0142y i pudle przede wszystkim polowa\u0142y na kaczki, ale uk\u0142adano je tak\u017ce do szukania cennych trufli, kt\u00f3re ros\u0142y obficie w \u017cyznych ziemiach Litwy i Wo\u0142ynia. Jamniki, \u015bwietne na lisy i borsuki, by\u0142y te\u017c cenionymi, wiernymi psami domowymi. „Przed kilkoma dniami wybra\u0142em si\u0119 na borsuki, czyli ja\u017awce, z mymi taksami: Mr\u00f3wk\u0105 i Burszem” – notowa\u0142 6 listopada 1872 roku Kajetan Kraszewski. „Psy wybornie chodzi\u0142y po jamach i natrafi\u0142y na gniazdo ja\u017awc\u00f3w, przekopali\u015bmy i dostali jednego, a reszty bra\u0107 nie chcia\u0142em, bo to rzadki zwierz. Ten co\u015bmy wzi\u0119li by\u0142 m\u0142ody, wy\u017c\u0142a co si\u0119 do niego dorwa\u0142, by\u0142 przy dobywaniu mocno skaleczy\u0142; wa\u017cy\u0142 oko\u0142o 60 funt\u00f3w, sk\u00f3ra pi\u0119kna i garniec wybornego t\u0142uszczu natopi\u0142em”.<\/div>\n
Przy wyborze imienia dla psa starano si\u0119 przede wszystkim uczyni\u0107 zado\u015b\u0107 tradycji. Autorzy podr\u0119cznik\u00f3w \u0142owieckich przedstawiali gotowe spisy imion od wiek\u00f3w u\u017cywanych dla okre\u015blonej rasy, kt\u00f3re odzwierciedla\u0142y jej temperament i szczeg\u00f3lne walory. Dobosz, Zagraj, Dyszkant, Kantor, Cymba\u0142, Tenor, S\u0142owik, a nawet Ha\u0142as i Ucich – tak nazywano psy go\u0144cze, Doskocz, Sok\u00f3\u0142, Capaj, \u0141apaj – charty. Na kundle i gro\u017ane pot\u0119\u017cne brytany wo\u0142ano Rozb\u00f3j, Za\u0142eb, \u015acinaj, M\u0119\u017ce\u0144, Zadaj, Zagry\u017a. Suki otrzymywa\u0142y cieplej brzmi\u0105ce imiona – Kabza, Duda, Skrzypka, Lutnia, P\u0142aksa, Lotka, Chwytka, Sapka, Cytra. Dopiero w dwudziestoleciu mi\u0119dzywojennym, na fali powszechnej anglomanii, rozprzestrzeni\u0142a si\u0119 moda na kr\u00f3tkie, obco brzmi\u0105ce imiona, takie jak Boy, Rolf, Black, Jim, Lord.<\/div>\n
Psy my\u015bliwskie, je\u015bli by\u0142o ich du\u017co, trzymano w specjalnym budynku z ogrodzonym wybiegiem, w usytuowanej blisko folwarku.i mieszkania \u0142owczego psiarni. „Pod\u0142oga wewn\u0105trz psiarni cembrowana kamieniem, z ma\u0142\u0105 we \u015brodku wkl\u0119s\u0142o\u015bci\u0105, aby znajduj\u0105ca si\u0119 wilgo\u0107 mog\u0142a \u015bcieka\u0107 do kana\u0142u, pod cembrowaniem znajduj\u0105cego si\u0119” – pisa\u0142 Bobiaty\u0144ski. Psy le\u017ca\u0142y na drewnianych \u0142awach ustawionych na niewielkich podwy\u017cszeniach i wy\u015bcie\u0142anych s\u0142om\u0105. Niekt\u00f3re murowane psiarnie bywa\u0142y wyposa\u017cone w piece, „gdzie po powrocie z polowania w czasie jesiennym, psy wilgoci\u0105 i zimnem przej\u0119te, ogrzewaj\u0105 si\u0119 przy pal\u0105cem si\u0119 ognisku”. „<\/div>\n
<\/div>\n
To chyba by\u0142o zupe\u0142nie niez\u0142e pieskie \u017cycie.<\/div>\n
<\/div>\n
<\/div>\n
\"\"<\/a> Rudolf – \u00a0te\u017c chyba cieszy si\u0119 \u017cyciem. <\/em> Fot. P. Adamczewski<\/em><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wprawdzie nie jestem my\u015bliwym ale za to jestem mi\u0142o\u015bnikiem ps\u00f3w my\u015bliwskich. S\u0105 bowiem nie tylko urodne ale i bardzo inteligentne. Spo\u015br\u00f3d licznych naszych domowych piesk\u00f3w najukocha\u0144szym (o najbardziej ludzkim charakterze) by\u0142 g\u0142adkow\u0142osy, jasno br\u0105zowy jamnik – Eryk. Prze\u017cy\u0142 z nami pi\u0119tna\u015bcie lat. Po jego odej\u015bciu przez kilka lat nie mieli\u015bmy nast\u0119pcy, bo wszyscy wzdychali do […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11821"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11821"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11821\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11823,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11821\/revisions\/11823"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11821"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11821"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11821"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}