{"id":12032,"date":"2014-03-20T07:00:48","date_gmt":"2014-03-20T06:00:48","guid":{"rendered":"http:\/\/adamczewski.blog.polityka.pl\/?p=12032"},"modified":"2014-03-12T17:00:11","modified_gmt":"2014-03-12T16:00:11","slug":"czy-warto-zmieniac-krajobraz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/2014\/03\/20\/czy-warto-zmieniac-krajobraz\/","title":{"rendered":"Czy warto zmienia\u0107 krajobraz?"},"content":{"rendered":"<div id=\"_mcePaste\">Chyba od zarania dziej\u00f3w cz\u0142owiek by\u0142 na tyle zarozumia\u0142y, i\u017c by\u0142 pewien swej si\u0142y w walce z przyrod\u0105. Ludzie lubili wi\u0119c zmienia\u0107 krajobraz. I nie trzeba si\u0119ga\u0107 po przyk\u0142ady z Rosji Radzieckiej, gdzie usi\u0142owano zmienia\u0107 bieg rzek. Wystarczy poczyta\u0107 histori\u0119 Italii, by znale\u017a\u0107 r\u00f3wnie bulwersuj\u0105ce przyk\u0142ady. A wszystko to robiono z zach\u0142anno\u015bci.<!--more--><\/div>\n<div id=\"_mcePaste\">&#8222;Ludno\u015b\u0107 Abruzji przyzwyczai\u0142a si\u0119 do zmaga\u0144 z natur\u0105 i gotowa jest wydziera\u0107 jej przestrze\u0144 do \u017cycia. W\u0142a\u015bnie tu &#8211; czytam w &lt;Sekretach w\u0142oskiej kuchni&gt; &#8211; zosta\u0142 zrealizowany jeden z najwi\u0119kszych w\u0142oskich projekt\u00f3w przekszta\u0142cenia terenu, i to (co znamienne) w bardzo odleg\u0142ych czasach. Ju\u017c staro\u017cytni Rzymianie rozpocz\u0119li prace, kt\u00f3re zosta\u0142y uko\u0144czone w roku zjednoczenia W\u0142och (1860). Projekt obejmowa\u0142 r\u00f3wnin\u0119 Fucino (p\u00f3\u017aniej jeziora Celano i Capestrano). Postanowiono zmeliorowa\u0107 ogromne po\u0142acie nieu\u017cytk\u00f3w, a tak\u017ce uchroni\u0107 okolic\u0119 przed powodziami, kt\u00f3re zalewa\u0142y j\u0105 ka\u017cdej wiosny (jezioro Fucino po\u0142o\u017cone jest na du\u017cej wysoko\u015bci, w kraterze wygas\u0142ego wulkanu).<\/div>\n<div id=\"_mcePaste\">Pierwsze wielkie prace, kt\u00f3rych celem by\u0142o za\u017cegnanie gro\u017aby powodzi i osuszenie rozleg\u0142ych bagien wok\u00f3\u0142 jeziora, zosta\u0142y podj\u0119te przez wielkiego reorganizatora, jakim by\u0142 w I wieku n.e. cesarz Klaudiusz. Po zbudowaniu pierwszego rzymskiego akweduktu (Aqua Claudia) i portu Ostia Klaudiusz poleci\u0142 zaprojektowa\u0107 podziemn\u0105 \u015bluz\u0119, kt\u00f3ra umo\u017cliwi\u0142aby odp\u0142yw w\u00f3d z Fucino. Na g\u0142\u0119boko\u015bci 14 metr\u00f3w wykuto w\u00f3wczas odprowadzaj\u0105cy wod\u0119 tunel o d\u0142ugo\u015bci 4700 metr\u00f3w (jedena\u015bcie lat pracy, 30 tys. zatrudnionych przy niej niewolnik\u00f3w). Mieszka\u0144cy regionu mogli w ko\u0144cu odetchn\u0105\u0107: woda nie la\u0142a im si\u0119 ju\u017c na g\u0142owy, ale odp\u0142ywa\u0142a do rzeki Liri. Prawd\u0105 jest, \u017ce ju\u017c po kilku wiekach utrzymanie tunelu zbudowanego przez staro\u017cytnych Rzymian okaza\u0142o si\u0119 bardzo skomplikowane. A po up\u0142ywie przesz\u0142o p\u00f3\u0142tora tysi\u0105ca lat popad\u0142 on w ca\u0142kowit\u0105 ruin\u0119: podziemny korytarz ci\u0105gle si\u0119 zapycha\u0142, do czego przyczynia\u0142y si\u0119 prawdopodobnie tak\u017ce podziemne wstrz\u0105sy sejsmiczne.<\/div>\n<div id=\"_mcePaste\">W 1852 roku ksi\u0105\u017c\u0119 Torlonia zaproponowa\u0142 ca\u0142kowite osuszenie jeziora, kt\u00f3re nie by\u0142o ma\u0142e &#8211; mia\u0142o 165 kilometr\u00f3w kwadratowych powierzchni. Otrzymawszy od rz\u0105du gwarancj\u0119, \u017ce odzyskane tereny stan\u0105 si\u0119 jego w\u0142asno\u015bci\u0105, zabra\u0142 si\u0119 do dr\u0105\u017cenia nowego podziemnego korytarza, po\u0142o\u017conego g\u0142\u0119biej ni\u017c poprzedni. Prace uko\u0144czono po zjednoczeniu W\u0142och i ksi\u0105\u017c\u0119 Torlonia sta\u0142 si\u0119 w\u0142a\u015bcicielem rozleg\u0142ych ziem, na kt\u00f3rych osadzi\u0142 nawet kolon\u00f3w sprowadzonych z pobliskich region\u00f3w (Abruzja zawsze by\u0142a s\u0142abo zaludniona). Odkryto jednak w\u00f3wczas, \u017ce klimat regionu sta\u0142 si\u0119 surowszy w\u0142a\u015bnie z powodu usuni\u0119cia gigantycznej ilo\u015bci wody &#8211; s\u0142ynne wiekowe gaje oliwne obumar\u0142y i na osuszonych ziemiach mo\u017cna by\u0142o uprawia\u0107 tylko buraki cukrowe.&#8221;<\/div>\n<div><\/div>\n<div id=\"_mcePaste\">Podobne historie dzia\u0142y si\u0119 i &#8211; niestety &#8211; dziej\u0105 nadal. Cz\u0142owiek nie uczy si\u0119 na w\u0142asnych b\u0142\u0119dach. A szkoda.<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Chyba od zarania dziej\u00f3w cz\u0142owiek by\u0142 na tyle zarozumia\u0142y, i\u017c by\u0142 pewien swej si\u0142y w walce z przyrod\u0105. Ludzie lubili wi\u0119c zmienia\u0107 krajobraz. I nie trzeba si\u0119ga\u0107 po przyk\u0142ady z Rosji Radzieckiej, gdzie usi\u0142owano zmienia\u0107 bieg rzek. Wystarczy poczyta\u0107 histori\u0119 Italii, by znale\u017a\u0107 r\u00f3wnie bulwersuj\u0105ce przyk\u0142ady. A wszystko to robiono z zach\u0142anno\u015bci.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12032"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12032"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12032\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12034,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12032\/revisions\/12034"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12032"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12032"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12032"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}