![\"august.jpg\"](\"http:\/\/adamczewski.blog.polityka.pl\/wp-content\/uploads\/august.jpg\" "\\"august.jpg\\"")
<\/p>\nW historii polskiego \u017cycia salonowego wiele jest s\u0142awnych uczt, kt\u00f3re wielekro\u0107 opisywali kronikarze. \u017badna z nich nie dor\u00f3wna\u0142a jednak wydawanym co czwartek przez dziesi\u0119\u0107 lat (1771-1781) obiadom na dworze ostatniego polskiego kr\u00f3la Stanis\u0142awa Augusta Poniatowskiego. Kr\u00f3l – cz\u0142owiek o szerokich horyzontach, subtelny znawca sztuk, znawca literatury i smakosz – proponowa\u0142 w czwartek spotkania przy stole. Zaprasza\u0142 do siebie elit\u0119 artystyczn\u0105 i naukow\u0105.<\/p>\n
<\/p>\n
O ile kr\u00f3l dba\u0142 o dob\u00f3r biesiadnik\u00f3w, to o stworzenie oprawy kulinarnej spotka\u0144 dba\u0142 cz\u0142owiek, kt\u00f3rego wp\u0142yw na monarch\u0119 trwa\u0142 ca\u0142e dziesi\u0119ciolecia i by\u0142 niezwyk\u0142y. To Pawe\u0142 Tremo – „pierwszy kuchmistrz w Europie”. Wiemy o nim sporo: by\u0142 potomkiem hugonockiej francuskiej rodziny, z kr\u00f3lem zwi\u0105zany od wczesnej m\u0142odo\u015bci Stanis\u0142awa Poniatowskiego. W czasie kt\u00f3rego\u015b pobytu „u w\u00f3d” pozna\u0142 bowiem i zatrudni\u0142 u siebie Paw\u0142a Tremo i jego brata Jacquesa, tak\u017ce paraj\u0105cego si\u0119 kucharskim fachem.<\/p>\n
Tremo szlifowa\u0142 swoj\u0105 sztuk\u0119 kucharsk\u0105 w ca\u0142ej niemal Europie, a wiedz\u0119 poszerza\u0142 czytuj\u0105c dzie\u0142a uczonych z r\u00f3\u017cnych epok i o r\u00f3\u017cnej tematyce od Apicjusza poczynaj\u0105c. Sam w p\u00f3\u017aniejszych latach napisa\u0142 „Botanik\u0119 kuchenn\u0105” – dzie\u0142ko po\u015bwi\u0119cone w\u0142a\u015bciwo\u015bciom zi\u00f3\u0142 i warzyw oraz „Nauk\u0119 dok\u0142adn\u0105 sposob\u00f3w warzenia i sporz\u0105dzania potraw z mi\u0119siwa, ryb, jarzyny, m\u0105ki, jako te\u017c przyprawiania rozmaitych sos\u00f3w, robienia esencji ponczowej”.<\/p>\n
Przy kr\u00f3lu trwa\u0142 do ko\u0144ca. Ju\u017c po abdykacji, kiedy Stanis\u0142aw August uda\u0142 si\u0119 do Petersburga, pojecha\u0142 z nim i Tremo. Po \u015bmierci kr\u00f3la wr\u00f3ci\u0142 do Warszawy i tu, na Grzybowie, w podarowanym przez kr\u00f3la dworku dokona\u0142 \u017cywota w roku 1810 r.<\/p>\n
Jak ka\u017cdy cz\u0142owiek sukcesu mia\u0142 wielu wrog\u00f3w lub cho\u0107by prze\u015bmiewc\u00f3w. Opowiadano sobie w Warszawie historyjki o twardych pieczeniach „Tremona”, kt\u00f3rych nie zjada\u0142y nawet psy, o biednym ch\u0142opaku, kt\u00f3ry wzgardzi\u0142 migda\u0142owym tortem z kr\u00f3lewskiego sto\u0142u. \u017bartowano sobie, \u017ce dobrze zaopatrzona w „dygestywy” kr\u00f3lewska apteczka jest stale w u\u017cyciu, ratuj\u0105c zdrowie uczestnik\u00f3w przyj\u0119\u0107. A dogl\u0105da\u0142 on przyrz\u0105dzania wszystkich da\u0144, pr\u00f3bowa\u0142, doprawia\u0142, nadawa\u0142 im ostateczny szlif. Z\u0142o\u015bliwcy jednak przypominali: Pawe\u0142 Tremo nie jada\u0142 w kr\u00f3lewskim pa\u0142acu. Wraca\u0142 do swego domu i tam zjada\u0142 posi\u0142ek ugotowany przez s\u0142ug\u0119.<\/p>\n
Obiady czwartkowe pos\u0142u\u017cy\u0142y kr\u00f3lowi tak\u017ce w walce z pozosta\u0142ym po dawnych czasach sarmackim opilstwem. Kr\u00f3l abstynent, z dobrze i obficie zaopatrzonej zamkowej piwniczki na st\u00f3\u0142 czwartkowy „obficie starcz\u0105c wina, sam tylko pi\u0142 wod\u0119”. Jedynie biskup Naruszewicz maj\u0105cy mocn\u0105 g\u0142ow\u0119 wypija\u0142 kilka kieliszk\u00f3w. Inni biesiadnicy brali wz\u00f3r z gospodarza pij\u0105c miernie lub wcale.<\/p>\n
Na obiadach tych Pawe\u0142 Tremo podawa\u0142 na przyk\u0142ad cietrzewie z buraczkami, g\u0142uszce z czerwon\u0105 kapust\u0105, s\u0142awne z „dobroci”, jak mawiano, jarz\u0105bki szpikowane s\u0142onin\u0105, liczne pasztety, w\u0119dliny, ryby, kiszki, marynaty i barani\u0105 piecze\u0144, szczeg\u00f3lnie ulubione danie kr\u00f3lewskie. Zupy gotowane przez Paw\u0142a Tremo by\u0142y esencjonalne, pachn\u0105ce i smakowite. Ulubion\u0105 kr\u00f3la by\u0142 przyprawiany korzennie esencjonalny bulion. Takie zupy jak Ros\u00f3\u0142 z jarz\u0105bk\u00f3w czy Zupa cebulowa smakowa\u0142y uczestnikom obiad\u00f3w wyj\u0105tkowo.<\/p>\n
Nie sam\u0105 jednak sztuk\u0105, literatur\u0105 i wy\u017cszymi warto\u015bciami zajmowa\u0142o si\u0119 dostojne grono. W m\u0119skim towarzystwie, w kt\u00f3rym nie brakowa\u0142o os\u00f3b stanu duchownego, nadchodzi\u0142 w trakcie obiad\u00f3w czas na frywolne fraszki, epigramaty i wierszyki. To lubi\u0142 i kr\u00f3l, i go\u015bcie. W ich przygotowywaniu na czwartkowe spotkania przodowa\u0142 dostojny biskup Naruszewicz, szersz\u0105 jednak popularno\u015b\u0107 zyska\u0142 sobie mniej znany autor Franciszek Ksawery Woyna. Napisa\u0142 on na jedno ze spotka\u0144 pie\u015b\u0144 biesiadn\u0105 „Hej wiwat k\u0105tek\/ Sk\u0105d \u017cycia pocz\u0105tek”, \u015bpiewan\u0105 wkr\u00f3tce tak\u017ce poza dworskimi komnatami. Tu po raz pierwszy Franciszek Bohomolec przeczyta\u0142 te\u017c „Kurdesz”, wspania\u0142\u0105 pie\u015b\u0107 biesiadn\u0105 s\u0142awi\u0105c\u0105 uroki alkoholu \u015bpiewan\u0105 do dzi\u015b.<\/p>\n
Wszystko jednak kiedy\u015b si\u0119 ko\u0144czy. Stanis\u0142aw August dawa\u0142 sygna\u0142 zako\u0144czenia obiadu w i\u015bcie monarszy spos\u00f3b. Wchodzi\u0142o dw\u00f3ch pazi\u00f3w: jeden z nich mia\u0142 na tacy kopert\u0119 z adresowanym „Au Roi” listem, kt\u00f3ry by\u0142 w istocie pust\u0105 kartk\u0105. Drugi podawa\u0142 na ma\u0142ej farfurce trzy \u015bliwy, ulubione kr\u00f3lewskie owoce. Zgromadzeni wiedzieli,\u017ce trzeba si\u0119 \u017cegna\u0107.<\/p>\n
Au revoir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
W historii polskiego \u017cycia salonowego wiele jest s\u0142awnych uczt, kt\u00f3re wielekro\u0107 opisywali kronikarze. \u017badna z nich nie dor\u00f3wna\u0142a jednak wydawanym co czwartek przez dziesi\u0119\u0107 lat (1771-1781) obiadom na dworze ostatniego polskiego kr\u00f3la Stanis\u0142awa Augusta Poniatowskiego. Kr\u00f3l – cz\u0142owiek o szerokich horyzontach, subtelny znawca sztuk, znawca literatury i smakosz – proponowa\u0142 w czwartek spotkania przy stole. […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/121"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=121"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/121\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=121"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=121"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=121"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}