Najweselszy tekst, jaki ostatnio przeczyta\u0142em, to rozdzia\u0142 z ksi\u0105\u017cki „Dw\u00f3r wiejski” Karoliny Nakwaskiej, zatytu\u0142owany „Wed\u0142ug stawu grobla”, a dotycz\u0105cy ci\u0119\u017ckich obowi\u0105zk\u00f3w, jakie niesie ze sob\u0105 \u017cycie arystokrat\u00f3w. U\u015bwiadomi\u0142em te\u017c sobie, \u017ce te przestrogi mog\u0105 si\u0119 bardzo przyda\u0107 i dzisiejszym „Dorobkowiczom”
\n<\/p>\n
Aby \u017cy\u0107 po pa\u0144sku, trzeba mie\u0107 do tego wszelkie sposobno\u015bci maj\u0105tkowe, po\u0142o\u017cenia i potrzeby. Trzeba by\u0107 w stanie utrzymania si\u0119 na tej wysokiej stopie we wszystkich szczeg\u00f3\u0142ach i okoliczno\u015bciach. Nie tak to \u0142atwo \u017cy\u0107 po pa\u0144sku, jak si\u0119 zdaje, wykonywaj\u0105c powinno\u015bci, kt\u00f3re Opatrzno\u015b\u0107 na mo\u017cnych nak\u0142ada. Aby ci da\u0107 wyobra\u017cenie mojej my\u015bli co do pa\u0144sko\u015bci, skre\u015bl\u0119 ci j\u0105 tu, a razem dam kilka odcieni co do stan\u00f3w, czyli stopni maj\u0105tkowych i ich obowi\u0105zk\u00f3w.<\/p>\n
Aby by\u0107 wielkim panem, trzeba by\u0107 znamienitego rodu, jest to wielk\u0105 pomoc\u0105 do pa\u0144sko\u015bci; Dorobkowicz daleko wi\u0119kszych bogactw potrzebuje, jak pierwszy, aby si\u0119 pi\u0105\u0107 na pana. Trzeba mie\u0107 czystej intraty z dwa kro\u0107 sto tysi\u0119cy przynajmniej; nie licz\u0105c za maj\u0105tek d\u0142ugi, ci\u0119\u017cary processa i posagi niezap\u0142acone si\u00f3str. Taki pan mo\u017ce mie\u0107 pa\u0142ac du\u017cy, pi\u0119kny, ozdobny, otoczony wspania\u0142ym ogrodem, obszerne stajnie, wozownie murowane i dobrze opatrzone w pi\u0119kne pojazdy i konie; mo\u017ce mie\u0107 kamerdynera, kuchmistrza, pann\u0119 s\u0142u\u017c\u0105c\u0105 dla \u017cony; nawet sekretarza i pann\u0119 respektow\u0105.<\/p>\n
Jest on w stanie trzyma\u0107 kapelana przy domowej kaplicy; kupowa\u0107 arcydzie\u0142a sztuk w malarstwie i snycerstwie; nawet rzempoli\u0107 mu mog\u0105 domowi muzykanci; mo\u017ce mie\u0107 kuchcik\u00f3w na nauce, ogrodnika do dozorowania uczonego w botanice; mo\u017ce posiada\u0107 znaczny zbi\u00f3r ksi\u0105g, chocia\u017c zagranicznych, rycin i kamienioryt\u00f3w (Lithographie); pracowni\u0119 chemiczn\u0105, medale, kamienie r\u00f3\u017cne, zbiory ro\u015blin i ptak\u00f3w, je\u017celi w nich ma upodobanie.<\/p>\n
Jest w jego mo\u017cno\u015bci kaza\u0107 wierci\u0107, cho\u0107by przez lat kilka, studni\u0119 Artezyjsk\u0105 swym kosztem; na koniec trzyma\u0107 dom otwarty, je\u017celi mu si\u0119 podoba. \u017bona jego jest w stanie mienia brylant\u00f3w, pere\u0142, szali tureckich itp.; ale taki pan powinien by\u0107 razem g\u0142ow\u0105 swej rodziny, pomoc\u0105, protektorem ubo\u017cszych jej cz\u0142onk\u00f3w, przyk\u0142adem podw\u0142adnym, wspomo\u017cycielem ubogich.<\/p>\n
Jemu nale\u017cy mie\u0107 w\u0142o\u015bci dobrze, porz\u0105dnie i gruntownie zabudowane; stawia\u0107 budynki gospodarskie z kamienia, robi\u0107 i wysadza\u0107 drogi w swych dobrach szerokie wygodne; stawia\u0107 mosty, brukowa\u0107 miasteczka. Ma obowi\u0105zek murowa\u0107 w tych\u017ce r\u00f3wnie jak po wsiach na trakcie du\u017ce, wygodne domy zajezdne; przyzwoicie je opatrzy\u0107 wewn\u0105trz. Powinien postawi\u0107 ko\u015bci\u00f3\u0142, je\u017celi go nie ma, a przyozdobi\u0107, reperowa\u0107 czy naprawi\u0107 stary, je\u017celi taki si\u0119 u niego znajduje. Powinien mie\u0107 domowego lekarza i aptek\u0119 dla dobra swych domownik\u00f3w i w\u0142o\u015bcian.<\/p>\n
Jest obowi\u0105zany wspiera\u0107 n\u0119dznych i chorych, postawi\u0107 szpital i szko\u0142\u0119. Przyczynia\u0107 si\u0119 do wychowania krajowego swym datkiem i wp\u0142ywem u rz\u0105du. Ma on rozkrzewia\u0107 talenta, umiej\u0119tno\u015bci i sztuki, wysy\u0142a\u0107 na nauk\u0119 i doskonalenie si\u0119 m\u0142odych ludzi zdatnych, a nieb\u0119d\u0105cych w stanie kszta\u0142ci\u0107 si\u0119 bez pomocy.<\/p>\n
Winien mie\u0107 udzia\u0142 we wszystkich sprawach tycz\u0105cych si\u0119 pomy\u015blno\u015bci, dobrego bytu, przemys\u0142u okolicy, w kt\u00f3rej zamieszkuje, nie usuwa\u0107 si\u0119 od us\u0142ug obywatelskich w czem mo\u017ce i umie; s\u0142owem nie \u017cy\u0107 samolubnie i nieu\u017cytecznie, jak \u00f3w s\u0142uga Ewangielii Stej, kt\u00f3ry zakopa\u0142 talent dany mu od Pana i nie umia\u0142 z niego korzysta\u0107.<\/p>\n
\u017bona za\u015b jego powinna mie\u0107 piecz\u0105 nad izbami ochrony dla ma\u0142ych dzieci, przyodziewa\u0107 sieroty, wydawa\u0107 za m\u0105\u017c m\u0142ode dziewczyny, trzyma\u0107 do chrztu dzieci podw\u0142adnych dla skuteczniejszego dzia\u0142ania na ich moralno\u015b\u0107; powinna pracowa\u0107 dla przyozdobienia ko\u015bcio\u0142a i kaplicy. Jest jej obowi\u0105zkiem pomaga\u0107 m\u0119\u017cowi we wszystkich zabiegach i pracach jego, co do dobra i pomy\u015blno\u015bci otaczaj\u0105cych ich. Oboje powinni da\u0107 wy\u017csze wychowanie dzieciom, prowadzi\u0107 je drog\u0105 cnoty i obowi\u0105zk\u00f3w ich stanowi przyzwoitych. Maj\u0105 by\u0107 go\u015bcinnemi, przyjemnemi s\u0105siadami, hojnemi, ludzkiemi. Wiele, wielebym tu gada\u0107 mog\u0142a – lecz rzecz tylko og\u00f3lnie bior\u0105c, przestan\u0119; zapytuj\u0105c si\u0119: czy ci sta\u0107 na tak\u0105 pa\u0144sko\u015b\u0107, przyjmuj\u0105c z ni\u0105 wszelkie ci\u0119\u017cary? – Na przyzwalaj\u0105c\u0105 odpowied\u017a – dodam – szcz\u0119\u015b\u0107 ci Bo\u017ce!<\/p><\/blockquote>\n
Wprawdzie \u017cona moja przez chwil\u0119 zastanawia\u0142a si\u0119, czy obowi\u0105zek posiadania brylant\u00f3w jej by nie odpowiada\u0142, ale przewa\u017cy\u0142a niech\u0119\u0107 do w\u0142asnego i op\u0142acanego z w\u0142asnej szkatu\u0142y kapelana domowej kaplicy. Nie b\u0119d\u0119 \u00a0wi\u0119c stara\u0142 si\u0119 \u017cy\u0107 po pa\u0144sku.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Najweselszy tekst, jaki ostatnio przeczyta\u0142em, to rozdzia\u0142 z ksi\u0105\u017cki „Dw\u00f3r wiejski” Karoliny Nakwaskiej, zatytu\u0142owany „Wed\u0142ug stawu grobla”, a dotycz\u0105cy ci\u0119\u017ckich obowi\u0105zk\u00f3w, jakie niesie ze sob\u0105 \u017cycie arystokrat\u00f3w. U\u015bwiadomi\u0142em te\u017c sobie, \u017ce te przestrogi mog\u0105 si\u0119 bardzo przyda\u0107 i dzisiejszym „Dorobkowiczom”<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12426"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12426"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12426\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12428,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12426\/revisions\/12428"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12426"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12426"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12426"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}