To jest ksi\u0105\u017cka tylko dla mi\u0142o\u015bnik\u00f3w literatury i anegdot z pisarzami w roli g\u0142\u00f3wnej. Wyda\u0142y Iskry w ubieg\u0142ym roku dzie\u0142o prof. Andrzeja Z. Makowieckiego „Warszawskie kawiarnie literackie”, w kt\u00f3rym opisuje on \u017cycie elit dawnej Warszawy tocz\u0105ce si\u0119 g\u0142\u00f3wnie w\u0142a\u015bnie w kawiarniach. <\/p>\n
Dzi\u015b podobnego fenomenu ju\u017c nie ma. A na prze\u0142omie wiek\u00f3w (XIX i XX oraz w okresie mi\u0119dzywojennym) ca\u0142e \u017cycie intelektualne toczy\u0142o si\u0119 g\u0142\u00f3wnie przy kawiarnianym stoliku. Powstawa\u0142y tam drobne wiersze, ale i poematy, piosenki, a tak\u017ce dramaty, wreszcie prace naukowe i powa\u017cne teorie matematyczne czy np. antycarskie spiski.
\n
\nJedn\u0105 z takich kawiarni by\u0142a warszawska „Udzia\u0142owa”. A lektura i tym, co si\u0119 w niej dzia\u0142o, okraszona jest pysznymi anegdotami, bo \u00f3wcze\u015bni pisarze i inni arty\u015bci mieli poczucie humoru. Pisze wi\u0119c Makowiecki (profesor UW i Akademii Teatralnej):<\/p>\n
Kog\u00f3\u017c w ci\u0105gu pierwszych dziesi\u0119ciu lat lokal ten nie go\u015bci\u0142, komu z braci literackiej i artystycznej nie by\u0142 mi\u0119dzy rokiem 1900 a 1910 w chwilach niedomaga\u0144 materialnych ucieczk\u0105, a komu z konspiruj\u0105cych si\u0119 „nielegalnych” ratunkiem. Ja sam nieraz w okresie tzw. pierwszej rewolucji rosyjskiej szpiclowany przez agent\u00f3w „ochrany” gubi\u0142em ich tutaj, wypuszczany przez w\u0142a\u015bciciela i gospodarza, pana Kazimierza \u017byckiego, przez kuchni\u0119 lub przez bilardy na podw\u00f3rze.<\/p>\n
Spotykali\u015bmy si\u0119 z Mietkiem Srokowskim co dnia w porze przedpo\u0142udniowej, zasiadali\u015bmy przy jednym i tym samym albo przy dwu s\u0105siednich stolikach, stawiali\u015bmy jeden drugiemu, ten, kt\u00f3ry mia\u0142, po ca\u0142ej „czarnej” i po jednym ka\u0142amarzu z atramentem i zasiadali\u015bmy do pisania na papierowych serwetkach. Tak tworzy\u0142 si\u0119 sonet lub rondo, kt\u00f3re zaniesione do tej lub owej redakcji, a by\u0142o ich a\u017c nazbyt wiele, a my byli\u015bmy „wzi\u0119ci” w owym czasie, dawa\u0142y \u017cywcem po trzy ruble. Taka by\u0142a taksa. \u017by\u0142o si\u0119 za to we dw\u00f3ch ze dwa-trzy dni.<\/p>\n
Bywa\u0142y jednak i lepsze chwile. Ten sam Mieczys\u0142aw Srokowski, nieco pozer, niepozbawiony przy wysokim polocie poetyckim i dowcipu, zaimponowa\u0142 nam, cz\u0142onkom „klubu goliat\u00f3w”, setk\u0105. To znaczy oryginaln\u0105 „katarzynk\u0105”, czyli papierkiem sturublowym, na kt\u00f3rym widnia\u0142 portret carowej Katarzyny. Przyszed\u0142szy rano do Udzia\u0142owej, zasta\u0142 mnie i Jana Augusta Kisielewskiego. Od razu krzykn\u0105\u0142: „Trzy du\u017ce kawy!”. Kiedy po godzinie zawo\u0142a\u0142: „P\u0142aci\u0107!”, z monarszym gestem rzuci\u0142 na st\u00f3\u0142 sturubl\u00f3wk\u0119. Zd\u0119bieli\u015bmy. Srokowski wybieg\u0142, zam\u00f3wiwszy nas na po\u0142udnie do baru:
\n – Ja p\u0142ac\u0119! Hetma\u0144ska detyna!<\/p>\nWypili\u015bmy po dwie w\u00f3dki, zjedli\u015bmy po bigosie. Zap\u0142aci\u0142… i oczywi\u015bcie roztr\u0105bili\u015bmy ten fakt wieczorem w Udzia\u0142owej.<\/p>\n
Nazajutrz patrzymy, Srokowski zmienia now\u0105 setk\u0119 i stawia w\u00f3d\u0119.<\/p>\n
I tak przez cztery dni. A dowcip by\u0142 ten, \u017ce kawalarz istotnie otrzyma\u0142 z Jaros\u0142awia od stryjaszka na wyr\u00f3wnanie wszystkich d\u0142ug\u00f3w w przeddzie\u0144 zapowiadanego o\u017cenku przekaz na 150 rubli. Pokazuj\u0105c co dzie\u0144 sto, rozmienia\u0142 je, a potem z tych pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu uzupe\u0142nia\u0142 wydatkowane i wymienia\u0142 na now\u0105 ca\u0142\u0105 setk\u0119, kt\u00f3r\u0105 imponowa\u0142… Dopiero gdy si\u0119 wyczerpa\u0142a owa rezerwa 50 rubli, prawda wysz\u0142a na jaw. Przez kilka dni byli\u015bmy pewni, \u017ce istotnie, jak twierdzi\u0142, odziedziczy\u0142 milion spadku po przodku hetmanie.<\/p>\n
Niestety, zapowiadaj\u0105cy si\u0119 \u015bwietnie tw\u00f3rca Epigon\u00f3w, Krwi, Kultu cia\u0142a, kt\u00f3re w \u017cyciu literackim Warszawy by\u0142y ewenementem, wypali\u0142 si\u0119 przedwcze\u015bnie, zgas\u0142szy w dziewi\u0119\u0107 miesi\u0119cy zaledwie po \u015blubie jesieni\u0105 1910 roku.<\/p><\/blockquote>\n
Ksi\u0105\u017cka Makowieckiego opisuje tak\u017ce \u017cycie literackie i w powojennych czasach. Na jej kartach wyst\u0119puj\u0105 wi\u0119c tak\u017ce Brandys, Woroszylski, Szpota\u0144ski, Dygat, Kisielewski. Ale to ju\u017c by\u0142 schy\u0142ek tego rodzaju \u017cycia i instytucji.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
To jest ksi\u0105\u017cka tylko dla mi\u0142o\u015bnik\u00f3w literatury i anegdot z pisarzami w roli g\u0142\u00f3wnej. Wyda\u0142y Iskry w ubieg\u0142ym roku dzie\u0142o prof. Andrzeja Z. Makowieckiego „Warszawskie kawiarnie literackie”, w kt\u00f3rym opisuje on \u017cycie elit dawnej Warszawy tocz\u0105ce si\u0119 g\u0142\u00f3wnie w\u0142a\u015bnie w kawiarniach. Dzi\u015b podobnego fenomenu ju\u017c nie ma. A na prze\u0142omie wiek\u00f3w (XIX i XX oraz […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12704"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12704"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12704\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12706,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12704\/revisions\/12706"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12704"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12704"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12704"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}