\u00a0<\/p>\n
Po odwiedzeniu cmentarzy, kr\u00f3tkim lecz tre\u015bciwym posi\u0142ku z c\u00f3rk\u0105 i wnukami, oddaj\u0119 si\u0119 ulubionemu zaj\u0119ciu (poza gotowaniem rzecz jasna)- lekturze. Dzi\u015b ko\u0144cz\u0119 czyta\u0107 dzie\u0142o historyczne Petera Englunda „Niezwyci\u0119\u017cony”. To historia Szwecji i jej wielkiego kr\u00f3la Karola Gustawa.\u00a0 Sporo tam miejsca po\u015bwi\u0119conego Rzeczpospolitej. I czytam te fragmenty z wielkim zainteresowanie, bo to spojrzenie na nasz\u0105 histori\u0119 z zupe\u0142nie innego punktu widzenia ni\u017c robi\u0105 to polscy autorzy. Bardzo pouczaj\u0105ce.
\nSwoim sta\u0142ym zwyczajem przytocz\u0119 Wam par\u0119 zda\u0144 (to eufemizm) dotycz\u0105cych sto\u0142u. O jedzeniu\u00a0– niewiele; o piciu za\u015b odwrotnie\u00a0– mn\u00f3stwo.<\/p>\n
„W Europie w XVI wieku picie alkoholu stawa\u0142o si\u0119 coraz bardziej powszechne. Siedemnaste stulecie nie r\u00f3\u017cni\u0142o si\u0119 w tym przypadku ani od poprzedniego, ani od nast\u0119pnego. Niekt\u00f3re dane na ten temat mo\u017cemy znale\u017a\u0107 w pewnym opracowaniu dotycz\u0105cym rosn\u0105cej liczby gosp\u00f3d. W Amsterdamie na pocz\u0105tku stulecia istnia\u0142o 518 piwiar\u0144, to znaczy jedna na 200 mieszka\u0144c\u00f3w. W norweskim Bergen dzia\u0142a\u0142o w tym samym czasie oko\u0142o 400 knajp. W Sztokholmie przyrost w tej dziedzinie by\u0142 tak znaczny, \u017ce w pewnej chwili zacz\u0119\u0142o to grozi\u0107 parali\u017cem komunikacyjnym. W 1647 roku kto\u015b poskar\u017cy\u0142 si\u0119, \u017ce most Munkbron -zastawiony by\u0142 w ca\u0142o\u015bci budami, w kt\u00f3rych sprzedawano piwo”. W efekcie, w\u0142adze zmuszone by\u0142y do wyburzenia tych znajduj\u0105cych si\u0119 w najgorszym stanie. Typowy szynk znajdowa\u0142 si\u0119 w tamtych czasach najcz\u0119\u015bciej w piwnicznej cz\u0119\u015bci budynku, a w niekt\u00f3rych dzielnicach tworzy\u0142y one w ten spos\u00f3b d\u0142ugi \u0142a\u0144cuch – szynk obok szynku. W jednym z protoko\u0142\u00f3w mo\u017cemy wyczyta\u0107, jak to dok\u0142adnie wygl\u0105da\u0142o. Powsta\u0142 on po jednej z akcji przeprowadzonych przez w\u0142adze miasta przeciwko nielegalnemu wyszynkowi w stolicy: By\u0142y r\u00f3\u017cne rodzaje knajp. Wok\u00f3\u0142 placu Jarntorgen sta\u0142y porz\u0105dne gospody, zlokalizowane w du\u017cych domach zbudowanych z kamienia. Do wej\u015bcia do \u015brodka zach\u0119ca\u0142y bogato zdobione szyldy nad drzwiami. Inne sk\u0142ada\u0142y si\u0119 tylko z beczki z piwem i dachu nad g\u0142ow\u0105. A po po\u0142udniowej stronie rynku wida\u0107 by\u0142o „Czerwone Piek\u0142o”, „Szar\u0105 Wesz”, „Rysia” i inne lokale o fantastycznych nazwach i w\u0105tpliwej reputacji. Najwi\u0119cej gosp\u00f3d znajdowa\u0142o si\u0119 w miastach i tutaj te\u017c pija\u0144stwo osi\u0105ga\u0142o najwi\u0119ksze rozmiary. Nie mo\u017cna jednak powiedzie\u0107, \u017ce zjawisko to nie wyst\u0119powa\u0142o r\u00f3wnie\u017c w ma\u0142ych miejscowo\u015bciach. (…) Opr\u00f3cz gosp\u00f3d w tradycyjnym uj\u0119ciu istnia\u0142y te\u017c szynki przyko\u015bcielne, powszechne w ca\u0142ej Skandynawii. Nierzadko zdarza\u0142o si\u0119 wi\u0119c, \u017ce ludzie szli na msz\u0119 \u015bwi\u0119t\u0105 pijani (w pewnym du\u0144skim mie\u015bcie zjawisko to sta\u0142o si\u0119 tak powszechne, \u017ce ustanowiono nawet specjalny mandat za takie wykroczenie; tak wi\u0119c „upicie si\u0119 i zwymiotowanie w ko\u015bciele” kosztowa\u0142o 5 talar\u00f3w, 8 talar\u00f3w wynosi\u0142a kara, je\u015bli kto\u015b by\u0142 pijany i szed\u0142 do komunii, a 10 talar\u00f3w, je\u015bli pija\u0144stwa dopusz?cza\u0142y si\u0119 kobiety, „zachowuj\u0105c si\u0119 w tym miejscu nieprzyzwoicie”).<\/p>\n Morali\u015bci, wychowawcy ludu i duchowni przygl\u0105dali si\u0119 temu zjawisku, za\u0142amywali r\u0119ce i pisali kolejne kazanie. Oburzenie miesza\u0142o si\u0119 cz\u0119sto ze zdumieniem wywo\u0142anym zwyczajami, kt\u00f3re niekt\u00f3rym wydawa\u0142y si\u0119 w swym nieumiarkowaniu niezrozumia\u0142e. Jak na przyk\u0142ad taki oto opis pewnej niemieckiej gospody: Na dzi\u015b chyba wystarczy. Ale b\u0119d\u0105 jeszcze dwa cytaty, kt\u00f3re te\u017c mnie zainteresowa\u0142y. A po tym odcinku wypij\u0119 do kolacji tylko jeden, no mo\u017ce dwa kieliszki wina.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" \u00a0 Po odwiedzeniu cmentarzy, kr\u00f3tkim lecz tre\u015bciwym posi\u0142ku z c\u00f3rk\u0105 i wnukami, oddaj\u0119 si\u0119 ulubionemu zaj\u0119ciu (poza gotowaniem rzecz jasna)- lekturze. Dzi\u015b ko\u0144cz\u0119 czyta\u0107 dzie\u0142o historyczne Petera Englunda „Niezwyci\u0119\u017cony”. To historia Szwecji i jej wielkiego kr\u00f3la Karola Gustawa.\u00a0 Sporo tam miejsca po\u015bwi\u0119conego Rzeczpospolitej. I czytam te fragmenty z wielkim zainteresowanie, bo to spojrzenie na nasz\u0105 […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1314"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1314"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1314\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1314"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1314"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1314"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nW domu pu\u0142kownika Spensena przy mo\u015bcie Munkbron pewna wdowa po kapralu prowadzi gospod\u0119; kobieta ta nazywa si\u0119 Brita Olsdotter. Knajpa jest te\u017c w domu hrabiego Totta, a prowadzi j\u0105 \u017cona Andersa Perssona. W domu Karin Badt, nad jeziorem, knajp\u0119 prowadzi wdowa Sara Andersdotter. W tym samym domu inny szynk prowadzi wdowa po bosmanie, Elena Parsdotter. W domu pana Pettera Francka wyszynk prowadzi by\u0142y \u017co\u0142nierz gwardii, J\u00f3ns Persson. W tym samym domu wyszynk prowadzi Sven Fe\u0142ling, kapral kompanii dowodzonej przez porucznika gwardii i podpu\u0142kownika Possego. I jeszcze w tym samym domu wyszynk prowadzi wdowa po rotmistrzu Lisbeta Persdotter…<\/em><\/p>\n
\nWidzia\u0142em, jak ci go\u015bcie siorbali ze swych talerzy jak \u015bwinie, potem opychali si\u0119 jedzeniem jak wo\u0142y, bekali jak os\u0142y i rzygali jak kundle. Szlachetni go\u015bcie wlewali w siebie alkohol z kielich\u00f3w tak wielkich jak wiadra i nied\u0142ugo trzeba by\u0142o czeka\u0107 na skutki tego, co dzia\u0142o si\u0119 w ich g\u0142owach […]. Szale\u0144stw, jakie pope\u0142niali i toast\u00f3w, kt\u00f3re wznosili, przybywa\u0142o w miar\u0119 up\u0142y?wu czasu i wygl\u0105da\u0142o to tak, jakby te dwie grupy biesiadnik\u00f3w konkurowa\u0142y ze sob\u0105 o to, kto by\u0142 lepszy. Wreszcie zawody prze?mieni\u0142y si\u0119 w og\u00f3ln\u0105 pijatyk\u0119.”<\/em><\/p>\n