
{"id":13362,"date":"2014-10-16T07:00:05","date_gmt":"2014-10-16T05:00:05","guid":{"rendered":"http:\/\/adamczewski.blog.polityka.pl\/?p=13362"},"modified":"2014-10-16T11:04:14","modified_gmt":"2014-10-16T09:04:14","slug":"bez-zludzen-panie-panowie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/2014\/10\/16\/bez-zludzen-panie-panowie\/","title":{"rendered":"Bez z\u0142udze\u0144 &#8211; Panie, Panowie!"},"content":{"rendered":"<p>Znowu trafi\u0142a w moje r\u0119ce (drog\u0105 kupna) wspania\u0142a ksi\u0105\u017cka dotycz\u0105ca tematyki jedzenia. Jej autorka by\u0142a dot\u0105d znana w Polsce z bestsellerowej &#8222;Historii seksu&#8221;. Kolejna\u00a0ksi\u0105\u017cka\u00a0Reay Tannahill jest wprawdzie dzie\u0142em naukowym, ale napisanym j\u0119zykiem zrozumia\u0142ym dla przeci\u0119tnego zjadacza chleba, a sensacyjne wr\u0119cz informacje i teorie powoduj\u0105, \u017ce ksi\u0105\u017ck\u0119 czyta si\u0119 z wypiekami na twarzy.<\/p>\n<p>Tyle tylko, \u017ce po sko\u0144czeniu lektury czytelnik czuje si\u0119 (mam na my\u015bli siebie) ca\u0142kowicie odarty ze z\u0142udze\u0144. Wspania\u0142e uczty w dawnych wiekach nie by\u0142y wcale takie wspania\u0142e, a historia r\u00f3\u017cnych produkt\u00f3w wcale nie taka romantyczna.<!--more--><a href=\"\/wp-content\/uploads\/2014\/10\/kkkaa.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"\/wp-content\/uploads\/2014\/10\/kkkaa.jpg\" alt=\"Historia kuchni\" width=\"700\" height=\"989\" class=\"aligncenter size-full wp-image-13373\" \/><\/a>O autorce &#8222;Historii kuchni&#8221; wydawca pisze m.in. tak<\/p>\n<blockquote><p>Reay Tannahill [1929-2007], szkocka pisarka, zapocz\u0105tkowa\u0142a &#8222;Histori\u0105 kuchni&#8221; badania nad \u015bwiatowymi kulinariami, stanowi\u0105ce ju\u017c dzi\u015b pe\u0142noprawn\u0105 dyscyplin\u0119 akademick\u0105. Trywialna formu\u0142a &#8222;cz\u0142owiek jest tym, co je&#8221; nabra\u0142a nowego sensu. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce \u017cywno\u015b\u0107 i jej przyrz\u0105dzanie wywiera\u0142y istotny wp\u0142yw na kszta\u0142t system\u00f3w i instytucji spo\u0142ecznych. W niniejszej ksi\u0105\u017cce ca\u0142a ta bogata historia znalaz\u0142a odzwierciedlenie w zwi\u0119z\u0142ej charakterystyce poszczeg\u00f3lnych epok a\u017c po XXI wiek. Obfito\u015b\u0107 niezwyk\u0142ych fakt\u00f3w dotycz\u0105cych kuchni i \u017cywno\u015bci autorka wzbogaci\u0142a jeszcze przepisami z r\u00f3\u017cnych okres\u00f3w. Zakres ksi\u0105\u017cki jest imponuj\u0105cy tak\u017ce przestrzennie: obejmuje kulinaria ca\u0142ego \u015bwiata ze szczeg\u00f3lnym naciskiem na \u015bwiat arabski i Chiny. Monografia Tannahill jest dzi\u015b klasyk\u0105: pierwsza wersja ukaza\u0142a si\u0119 w 1973, a ostatnia modyfikacja i rozszerzenie nast\u0105pi\u0142y w 2002 roku. (&#8230;) Tannahill nie oszcz\u0119dza czytelnika, bezlito\u015bnie opisuj\u0105c higieniczn\u0105 groz\u0119 dawnych biesiad, demaskuj\u0105c poz\u00f3r smakowito\u015bci ich da\u0144, polityczne szale\u0144stwo na punkcie r\u00f3\u017cnych produkt\u00f3w (pieprz przyczyni\u0142 si\u0119 do upadku Rzymu), a\u017c po szale\u0144stwo na punkcie choroby szalonych kr\u00f3w. G\u0142\u00f3d wiadomo\u015bci i sensacji znajdzie przy tej lekturze godziwe nasycenie.<\/p><\/blockquote>\n<p>B\u0119d\u0119 z tej ksi\u0105\u017cki czerpa\u0142 pe\u0142nymi gar\u015bciami z po\u017cytkiem, jak s\u0105dz\u0119, dla tych, kt\u00f3rzy interesuj\u0105 si\u0119 prawdziw\u0105 histori\u0105 rozwoju cywilizacji. Na pocz\u0105tek kr\u00f3tki cytat demaskuj\u0105cy rozkosze ucztowania w dawnych Chinach:<\/p>\n<blockquote><p>Na stosownie sut\u0105 kolacj\u0119 w XIII-wiecznych Chinach sk\u0142ada\u0142o si\u0119 tuzin zup i oko\u0142o czterdziestu da\u0144 z gotowanych, duszonych, sma\u017conych w g\u0142\u0119bokim t\u0142uszczu, gotowanych na parze, pieczonych lub grillowanych mi\u0119s, drobiu i owoc\u00f3w morza; do tego dania z owocami i najrozmaitszymi s\u0142odyczami; dwadzie\u015bcia warzywnych i tuzin r\u00f3\u017cnie przygotowanych i przyprawionych da\u0144 z ry\u017cu; do trzydziestu rodzaj\u00f3w suszonych i marynowanych ryb i szeroki wyb\u00f3r napoj\u00f3w pe\u0142ni\u0105cych t\u0119 sam\u0105 funkcj\u0119 co sorbety w czasie p\u00f3\u017aniejszych francuskich obiad\u00f3w &#8211; ch\u0142odzi\u0142y podniebienie i wzmaga\u0142y apetyt pomi\u0119dzy daniami. Od czas\u00f3w poprzedzaj\u0105cych epok\u0119 Han l\u00f3d by\u0142 u\u017cywany w Chinach jako substancja ch\u0142odz\u0105ca; za czas\u00f3w Tang zmra\u017cane potrawy i napoje stanowi\u0142y niemal powszechny luksus.<\/p>\n<p>Cesarskie uczty oferowa\u0142y raczej setki ni\u017c dziesi\u0105tki potraw, cho\u0107 w ostatnich latach Narodowe Muzeum Pa\u0142acowe na Tajwanie popsu\u0142o im opini\u0119, twierdz\u0105c, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 po\u017cywienia podawanego przy takich okazjach nie tylko pozostawa\u0142a niezjedzona, ale przede wszystkim nie nadawa\u0142a si\u0119 do jedzenia. Wygl\u0105da na to, \u017ce na wiele potraw sk\u0142ada\u0142y si\u0119 czerstwe i zwietrza\u0142e resztki stawiane przed pewnymi go\u015b\u0107mi (niemog\u0105cymi pochwali\u0107 si\u0119 bogactwem), \u017ceby zachowa\u0107 pozory.<\/p>\n<p>By\u0142o to mo\u017cliwe, bo nigdy nie spodziewano si\u0119, \u017ce kto\u015b skosztuje na obiedzie wszystkich propozycji. W czasach Song, tak jak teraz, chi\u0144ski posi\u0142ek sk\u0142ada\u0142 si\u0119 z pewnej liczby rozmaitych da\u0144, aby ka\u017cdy go\u015b\u0107 m\u00f3g\u0142 znale\u017a\u0107 kilka w swoim gu\u015bcie. Do XIX wieku ten sam cywilizowany zwyczaj rz\u0105dzi\u0142 na sto\u0142ach Europy<\/p><\/blockquote>\n<p>No to teraz rozumiem, dlaczego po zako\u0144czeniu uczty kr\u00f3l\u00f3w u Wierzynka obdarowano uczestnik\u00f3w z\u0142ot\u0105 zastaw\u0105, z kt\u00f3rej korzystali. Trzeba by\u0142o zapewne tym gestem zatrze\u0107 z\u0142e wra\u017cenie spowodowane kiepskim czy nie\u015bwie\u017cym jad\u0142em.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Znowu trafi\u0142a w moje r\u0119ce (drog\u0105 kupna) wspania\u0142a ksi\u0105\u017cka dotycz\u0105ca tematyki jedzenia. Jej autorka by\u0142a dot\u0105d znana w Polsce z bestsellerowej &#8222;Historii seksu&#8221;. Kolejna\u00a0ksi\u0105\u017cka\u00a0Reay Tannahill jest wprawdzie dzie\u0142em naukowym, ale napisanym j\u0119zykiem zrozumia\u0142ym dla przeci\u0119tnego zjadacza chleba, a sensacyjne wr\u0119cz informacje i teorie powoduj\u0105, \u017ce ksi\u0105\u017ck\u0119 czyta si\u0119 z wypiekami na twarzy. Tyle tylko, \u017ce [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13362"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13362"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13362\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13372,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13362\/revisions\/13372"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13362"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13362"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13362"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}