Ciekawo\u015b\u0107 nie zawsze prowadzi do piek\u0142a. Czasem udaje si\u0119 je omin\u0105\u0107 i zdoby\u0107 now\u0105 porcj\u0119 interesuj\u0105cej wiedzy. Tak by\u0142o i tym razem. Radiowy kolega Cezary \u0141asiczka wr\u0119czy\u0142 mi opas\u0142e tomisko autorstwa Hanny i Paw\u0142a Lis\u00f3w zatytu\u0142owane „Kuchnia S\u0142owian. O \u017cywno\u015bci, potrawach i nie tylko”…<\/p>\n
Podchodzi\u0142em do tej lektury jak pies do je\u017ca. Wynajdywa\u0142em tylko jego mankamenty jak np. nadmiernie z\u0142o\u017cone zdania tworz\u0105ce miejscami j\u0119zyk trudny do strawienia przez zwyk\u0142ego czytelnika czy te\u017c podawanie fakt\u00f3w powszechnie znanych. Im bardziej jednak zag\u0142\u0119bia\u0142em si\u0119 w lektur\u0119, z tym wi\u0119kszym zainteresowaniem czyta\u0142em. Po przeczytaniu ostatniej strony uwa\u017cam, \u017ce to nie by\u0142 czas stracony. Ksi\u0105\u017cka jest ciekawa i m\u0105dra. A na dodatek, dla mnie jako praktykuj\u0105cego kucharza, ma i inny walor. Zawiera bowiem kilkadziesi\u0105t przepis\u00f3w spisanych i wypraktykowanych przez autor\u00f3w, kt\u00f3re teraz z czystym sumieniem sam bior\u0119 do w\u0142asnej kuchni, a i s\u0142uchaczom (TOK FM) oraz czytelnikom b\u0119d\u0119 poleca\u0142. I w ten spos\u00f3b poszerzy si\u0119 baza ludzi uczonych, poniewa\u017c korzystanie ze starych przepis\u00f3w to ga\u0142\u0105\u017a nauki nazywana archeologi\u0105 do\u015bwiadczaln\u0105. Konieczny do tego prastr\u00f3j czyli lniane gatki i koszula. Mam!<\/p>\n
Zanim jednak podam Wam te przepisy, kt\u00f3re ju\u017c wykorzysta\u0142em przytocz\u0119 dwa cytaty. I to nie zwa\u017caj\u0105c na uszczypliwo\u015bci blogowych krytykant\u00f3w. Wszelkie mankamenty cytat\u00f3w wynikaj\u0105 z nieumiej\u0119tnego ich wyboru a nie z braku wiedzy czy talentu autor\u00f3w.<\/p>\n
„Je\u017celi chodzi o interesuj\u0105c\u0105 nas tematyk\u0119, w Duppel mo\u017cna si\u0119 zapozna\u0107 z do\u015bwiadczalnymi uprawami zb\u00f3\u017c, warzyw, ro\u015blin przemys\u0142owych, zi\u00f3\u0142 oraz hodowl\u0105 zwierz\u0105t, w tym tak\u017ce pszcz\u00f3\u0142. Zar\u00f3wno uprawa, jak i hodowla zmierzaj\u0105 do odtworzenia tradycyjnych dla \u015bredniowiecza odmian i ras, kt\u00f3re stanowi\u0105 p\u00f3\u017a?niej swego rodzaju „bank” genotyp\u00f3w. Prowadzone s\u0105 r\u00f3wnie\u017c eksperymenty z odtwarzaniem po\u017cywienia. W glinianym piecu wypiekany jest chleb i podp\u0142omyki, w chatach, przy otwartych
\n–\u00a0i niemi\u0142osiernie dymi\u0105cych! – paleniskach gotowana jest strawa: kasza z prosa z dodatkiem mleka, bryja z t\u0142uczonego \u017cyta, zupa warzywna z mi\u0119sem „roso\u0142owym” i ziarnami zb\u00f3\u017c. Przyzna\u0107 jednak nale\u017cy, \u017ce patrz\u0105c za\u0142zawionymi od dymu oczami, jak te potrawy gotuj\u0105 si\u0119 w baniastych garnkach, zwanych „Kugeltopf”
\n–\u00a0charakterystycznych dla garncarstwa „wczesnoniemieckiego”
\n–\u00a0nasuwa si\u0119 pytanie, dla kt\u00f3rej fazy osadnictwa w Diuppel s\u0105 one bardziej charakterystyczne? Niemniej jednak jest to jedyny ze znanych nam program\u00f3w archeologii do\u015bwiadczalnej zwi\u0105zanych z po\u017cywieniem S\u0142owian, kt\u00f3rego wyniki – \u0142\u0105cznie z „przepisami kulinarnymi” – zosta\u0142y opublikowane, mog\u0105cy uzupe\u0142ni\u0107 nasze w\u0142asne poczynania.(…)”<\/p>\n
Osada wczesno\u015bredniowieczna, o kt\u00f3rej pisz\u0105 autorzy le\u017cy w dzisiejszym Berlinie. A prowadzone tam badania dotycz\u0105 kuchni S\u0142owian. I prowadz\u0105 je niemieccy uczeni tak\u017ce z udzia\u0142em Polak\u00f3w.<\/p>\n
Drugi cytat, kt\u00f3ry mnie zainteresowa\u0142 szczeg\u00f3lnie dotyczy grzyb\u00f3w:
\n„Znacz\u0105c\u0105, a nawet rzec mo\u017cna, charakterystyczn\u0105 rol\u0119 w kuchni S\u0142owian pe\u0142ni\u0142y g r z y b y. J. Kostrzewski pisze: „Z pewno\u015bci\u0105 plemiona prapolskie by\u0142y te\u017c lubownikami grzyb\u00f3w, w przeciwie\u0144stwie do swych zachodnich s\u0105siad\u00f3w, Niemc\u00f3w”. Spostrze\u017cenie to potwierdza W. Hensel, uznaj\u0105c grzyby za specyficzny dla S\u0142owian plon zbieractwa, kt\u00f3rym – w odr\u00f3\u017cnieniu od German\u00f3w zachodnich – nie gardzi\u0142y r\u00f3wnie\u017c ludy roma\u0144skie. Badacz ten zwalnia nas z obowi\u0105zku wymieniania nazw gatunk\u00f3w grzyb\u00f3w, jakie by\u0142y zbierane przez ludy s\u0142owia\u0144skie, z racji ich niezwyk\u0142ej obfito\u015bci, odsy\u0142aj\u0105c wszystkich zainteresowanych t\u0105 kwesti\u0105, jak r\u00f3wnie\u017c organizacj\u0105 samego procesu zbierania grzyb\u00f3w do… ksi\u0119gi II Pana Tadeusza, wychodz\u0105c zapewne ze s\u0142usznego za\u0142o\u017cenia, \u017ce nic nie dor\u00f3wna opisowi grzybobrania skre\u015blonemu pi\u00f3rem Adama Mickiewicza. Pozwolimy sobie jedynie, za W. Henslem, uzupe\u0142ni\u0107 opis wieszcza narodowego o informacj\u0119, \u017ce S\u0142owianie spo\u017cywali niekt\u00f3re grzyby tak\u017ce w celach leczniczych, jak cho\u0107by wiesie\u0142ka przeciw padaczce oraz dla wywo\u0142ania pop\u0119du p\u0142ciowego.”<\/p>\n
Nie tylko grzyby na s\u0142owia\u0144skim stole odr\u00f3\u017cnia\u0142y kuchni\u0119 naszych praprzodk\u00f3w od kuchni innych plemion. Wa\u017cnym wyr\u00f3\u017cnikiem by\u0142 np. mi\u00f3d. I to mi\u00f3d pitny. O trunku tym pisali podr\u00f3\u017cnicy z odleg\u0142ych po\u0142udniowych krain ju\u017c w V wieku naszej ery.\u00a0<\/p>\n
Z\u00a0wielkim zainteresowaniem czyta\u0142em tak\u017ce rozdzia\u0142y dotycz\u0105ce upraw ogrodniczych i sadowniczych a tak\u017ce hodowli zwierz\u0105t i drobiu. Autorzy sugeruj\u0105, \u017ce kuchnia dawnych S\u0142owian przetrwa\u0142a do dzi\u015b. Nieco zmieniona, pewnie troch\u0119 inna w smaku i aromacie ale r\u00f3\u017cni\u0105ca si\u0119 od zagranicznych tym czym i przed tysi\u0105cem lat.<\/p>\n
Warto po ksi\u0119g\u0119 t\u0119 si\u0119gn\u0105\u0107. Zw\u0142aszcza, \u017ce podrzuc\u0119 Wam zaledwie dwa lub trzy przepisy. A warto czasem pobawi\u0107 si\u0119 w pras\u0142owianina przy kuchni zar\u00f3wno dla w\u0142asnej jak przyjaci\u00f3\u0142 przyjemno\u015bci. Smacznego!<\/p>\n
KASZA JAGLANA ZE SKWARKAMI
\n1,5 litra wody
\n0,5 kg kaszy jaglanej
\n0,3 litra mleka
\n0,4 kg boczku
\ns\u00f3l
\nDo glinianego garnka wsypujemy kasz\u0119, wlewamy wod\u0119 (proporcja 1:3), dodajemy odrobin\u0119 soli i gotujemy, staraj\u0105c si\u0119 jej nie miesza\u0107. Pod koniec gotowania, je\u015bli potrzeba, dolewamy mleka i odstawiamy w ciep\u0142e miejsce, aby kasza si\u0119 dopra\u017cy\u0142a.
\nPodajemy polan\u0105 skwarkami wytopionymi z pokrojonego boczku; mo\u017cemy popija\u0107 \u015bwie\u017cym lub zsiad\u0142ym mlekiem.
\nKAPUSTA Z GROCHEM
\n3 kg kapusty
\n0,5 kg grochu
\n0,5?0,7 kg boczku wieprzowego
\n3-4 cebule
\np\u0119czek kopru i szczypiorku
\ns\u00f3l
\nczosnek, kolendra, kminek, mi\u0119ta, czarnuszka, lebiodka,
\nmacierzanka
\nGroch zalewamy wod\u0105 i odstawiamy na kilka godzin, mo\u017cna nawet na noc; na drugi dzie\u0144 gotujemy w tej samej wodzie. Kapust\u0119 szatkujemy i lekko posypujemy sol\u0105, aby zmi\u0119k\u0142a. W du\u017cym naczyniu podsma\u017camy pokrojony w kostk\u0119 boczek, do osi\u0105gni\u0119cia z\u0142ocistego koloru; dodajemy poci\u0119t\u0105 w grub\u0105 kostk\u0119 cebul\u0119 i przez chwil\u0119 podsma\u017camy, a\u017c cebula zacznie si\u0119 z\u0142oci\u0107. Wrzucamy kapust\u0119 i podlewamy odrobin\u0105 wody, aby si\u0119 nie przypali\u0142a. Dusimy kapust\u0119 na ma\u0142ym ogniu; kiedy zaczyna mi\u0119kn\u0105\u0107, dodajemy do niej ugotowany groch i przyprawiamy do smaku sol\u0105, ut\u0142uczon\u0105 kolendra i czarnuszk\u0105, wsypujemy poszatkowany szczypiorek, mo\u017cemy doda\u0107 dwa pokrojone z\u0105bki czosnku, kilka listk\u00f3w mi\u0119?ty, lebiodki i macierzanki; na koniec posypujemy poszatkowanym koperkiem.
\nKapust\u0119 z grochem mo\u017cemy te\u017c zrobi\u0107 bez dodatku boczku, kt\u00f3ry zast\u0119pujemy olejem. Otrzymamy w\u00f3wczas danie bezmi\u0119sne, ale r\u00f3wnie pyszne i po\u017cywne.<\/p>\n
Piwo JA\u0141OWCOWE
\n0,5 kg s\u0142odu j\u0119czmiennego
\n0,5 kg rozgniecionych suchych jag\u00f3d ja\u0142owca
\n300 g cukru (lub miodu)
\n20 g chmielu
\n20 g dro\u017cd\u017cy
\n10 litr\u00f3w wody
\nRozkruszony s\u0142\u00f3d j\u0119czmienny i jagody ja\u0142owca zalewamy wod\u0105; gotujemy razem z chmielem i cukrem przez godzin\u0119. Studzimy wywar do temperatury pokojowej. Rozpuszczamy w 0,3 litra letniej wody dro\u017cd\u017ce i dodajemy do wywaru. Naczynie powinno by\u0107 nape\u0142nione do 3\/4 jego pojemno\u015bci; przykrywamy je i zostawiamy na 24 godziny. Po tym czasie cedzimy nap\u00f3j przez p\u0142\u00f3tno, rozlewamy do butelek – r\u00f3wnie\u017c nie przekraczaj\u0105c 2\/3 pojemno\u015bci(l), korkujemy i zostawiamy w ch\u0142odnym miejscu na 5-7 dni.
\n–\u00a0<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Ciekawo\u015b\u0107 nie zawsze prowadzi do piek\u0142a. Czasem udaje si\u0119 je omin\u0105\u0107 i zdoby\u0107 now\u0105 porcj\u0119 interesuj\u0105cej wiedzy. Tak by\u0142o i tym razem. Radiowy kolega Cezary \u0141asiczka wr\u0119czy\u0142 mi opas\u0142e tomisko autorstwa Hanny i Paw\u0142a Lis\u00f3w zatytu\u0142owane „Kuchnia S\u0142owian. O \u017cywno\u015bci, potrawach i nie tylko”… Podchodzi\u0142em do tej lektury jak pies do je\u017ca. Wynajdywa\u0142em tylko jego […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1357"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1357"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1357\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1357"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1357"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1357"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}