{"id":13839,"date":"2014-12-31T07:00:30","date_gmt":"2014-12-31T06:00:30","guid":{"rendered":"http:\/\/adamczewski.blog.polityka.pl\/?p=13839"},"modified":"2014-12-26T10:21:53","modified_gmt":"2014-12-26T09:21:53","slug":"sultan-to-mial-fajne-zycie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/2014\/12\/31\/sultan-to-mial-fajne-zycie\/","title":{"rendered":"Su\u0142tan to mia\u0142 fajne \u017cycie"},"content":{"rendered":"<p>Dzi\u015b Sylwester, czyli pocz\u0105tek karnawa\u0142u: czas szale\u0144stw na parkiecie i przy stole biesiadnym. Amatorom zabaw i bali przedstawi\u0119 dwa rodzaje posi\u0142k\u00f3w, jakie w czasach Sulejmana Wspania\u0142ego jadali Turcy. I Czytelnicy sami mog\u0105 wybiera\u0107, kt\u00f3ry rodzaj bardziej im odpowiada. Je\u015bli nawet nie zd\u0105\u017c\u0105 na zabaw\u0119 sylwestrow\u0105 do Stambu\u0142u, to b\u0119d\u0105 mieli o czym my\u015ble\u0107, planuj\u0105c przysz\u0142oroczny urlop. A cytaty zaczerpn\u0105\u0142em z ksi\u0105\u017cki Roberta Mantrana &#8222;Stambu\u0142 w czasach Sulejmana Wspania\u0142ego&#8221;, kt\u00f3r\u0105 znalaz\u0142em pod choink\u0105.<br \/>\n<!--more--><a href=\"\/wp-content\/uploads\/2014\/12\/Stambu\u0142.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-medium wp-image-13843\" src=\"\/wp-content\/uploads\/2014\/12\/Stambu\u0142-225x300.jpg\" alt=\"OLYMPUS DIGITAL CAMERA\" width=\"225\" height=\"300\" srcset=\"\/adamczewski\/wp-content\/uploads\/2014\/12\/Stambu\u0142-225x300.jpg 225w, \/adamczewski\/wp-content\/uploads\/2014\/12\/Stambu\u0142-768x1024.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 225px) 100vw, 225px\" \/><\/a><br \/>\nTurek by\u0142 wstrzemi\u0119\u017aliwy, w ka\u017cdym razie Turek skromnej kondycji, podobnie jak janczar podczas wyprawy wojennej; zadowala\u0142 si\u0119 posi\u0142kiem prostym, ma\u0142o kosztownym i \u0142atwym do szybkiego przygotowania: &#8222;S\u0105dz\u0119, \u017ce nie min\u0119 si\u0119 z prawd\u0105, je\u015bli powiem, \u017ce to, co Flamand wydaje w ci\u0105gu jednego dnia, wystarczy\u0142oby na utrzymanie Turka przez dni dwana\u015bcie [&#8230;]. Turcy nie znaj\u0105 si\u0119 na kuchni ani na tym, co do niej nale\u017cy [&#8230; ] s\u0105 wstrzemi\u0119\u017aliwi do przesady, nie maj\u0105 przyjemno\u015bci z wymy\u015blnych da\u0144 [&#8230;] je\u015bli maj\u0105 s\u00f3l, chleb, czosnek lub cebul\u0119 i troch\u0119 kwa\u015bnego mleka, nie domagaj\u0105 si\u0119 niczego wi\u0119cej, a z tego, co maj\u0105, robi\u0105 ragout [&#8230;]. Cz\u0119sto zadowalaj\u0105 si\u0119 zimn\u0105 wod\u0105 zmieszan\u0105 z mlekiem; tym zaspokajaj\u0105 g\u0142\u00f3d i gasz\u0105 pragnienie, jakie odczuwaj\u0105 podczas wielkich upa\u0142\u00f3w&#8221;. T\u0119 opini\u0119 Busbec\u0105a, wydan\u0105 w po\u0142owie XVI wieku, du Loir potwierdzi\u0142 sto lat p\u00f3\u017aniej: &#8222;W jedzeniu zachowuj\u0105 skromno\u015b\u0107 zar\u00f3wno pod wzgl\u0119dem ilo\u015bci, jak i jako\u015bci mi\u0119sa, i chocia\u017c nie przestrzegaj\u0105 takiej czysto\u015bci, jakiej mo\u017cna by sobie \u017cyczy\u0107, t\u0119 ich niedoskona\u0142o\u015b\u0107 \u0142atwiej wybaczy\u0107 ni\u017c nieumiarkowanie i zbytek w\u0142a\u015bciwy posi\u0142kom u przewa\u017caj\u0105cej cz\u0119\u015bci chrze\u015bcijan, gdy\u017c co do zasady staranno\u015b\u0107 jest raczej kwesti\u0105 dobrego wychowania ni\u017c konieczno\u015bci, kt\u00f3ra stanowi przecie\u017c prawdziwy pow\u00f3d jedzenia [&#8230;]. Nie wida\u0107 tam nigdy pomnik\u00f3w wystawionych ku czci g\u0119by&#8221;. Ta skromno\u015b\u0107 i wstrzemi\u0119\u017aliwo\u015b\u0107 wynika\u0142y z do\u015b\u0107 ograniczonych dochod\u00f3w przeci\u0119tnego mieszka\u0144ca Stambu\u0142u, dla kt\u00f3rego ?beczka ry\u017cu na rok, kilka garnk\u00f3w topionego mas\u0142a i suche owoce stanowi\u0105 najwi\u0119ksze zapasy dla do\u015b\u0107 licznej rodziny.<\/p>\n<p>Ta wizja jest chyba zbyt skromna i postna jak na potrzeby dzisiejszych polskich \u017car\u0142ok\u00f3w. Si\u0119gam wi\u0119c po drugi cytat.<\/p>\n<p>Oto opis posi\u0142ku su\u0142tana:<\/p>\n<blockquote><p>Sa\u0142atki s\u0105 z oliwek, kapar\u00f3w, rzepy, burak\u00f3w, zielonego czosnku, og\u00f3rk\u00f3w, li\u015bci r\u00f3\u017cy i wszelkiego rodzaju innych sk\u0142adnik\u00f3w, zale\u017cnie od pory roku. Mi\u0119so podaje si\u0119 w misach z tutejszej gliny, zwanej martahan. Wype\u0142nia je jagni\u0119cina i kurcz\u0119ta pieczone na ro\u017cnie, pokrojone na kawa\u0142ki, baranina w potrawce z cebul\u0105 i mas\u0142em, go\u0142\u0105bki sma\u017cone, a nast\u0119pnie pieczone w piecu z dodatkiem \u015bmietany, cukru i wody r\u00f3\u017canej [&#8230; ] ryba sma\u017cona i w galarecie, cefale, okonie morskie, kurki czerwone i turboty [&#8230;] kury faszerowane ry\u017cem i cebul\u0105, podawane w sosie w\u0142asnym zaprawionym jajkiem i posypane cynamonem [&#8230;] ma\u0142e kulki z mielonego mi\u0119sa z cebul\u0105 i ry\u017cem, owini\u0119te w li\u015bcie og\u00f3recznika lub leszczyny, a zim\u0105 w li\u015bcie malwy [&#8230; ] t\u0142uste w\u0105tr\u00f3bki siekane z jajkiem i zielon\u0105 pietruszk\u0105, migda\u0142ami, cebul\u0105, cynamonem, ga\u0142k\u0105 muszkato\u0142ow\u0105, go\u017adzikami i po wierzchu polane sosem cebulowym z zasma\u017ck\u0105 [&#8230; ] paszteciki z mi\u0119sem baranim [&#8230; ] rodzaj tart z mi\u0119sem z m\u0142odych go\u0142\u0105bk\u00f3w [&#8230;] i pilaw ry\u017cowy z migda\u0142ami, drobniutkimi rodzynkami i nasionami pinii. Zupy s\u0105 przecierane: z zielonego groszku lub ze zwyk\u0142ego grochu, rozcie\u0144czone bulionem z kury, a zamiast chleba serwuje si\u0119 do nich kawa\u0142eczki bu\u0142ki sma\u017cone na ma\u015ble z \u017c\u00f3\u0142tkiem kurzych jaj. Inna jest z sa\u0142aty z kurczakiem w bardzo g\u0119stym rosole, a jeszcze inna to kurzy ros\u00f3\u0142 z r\u00f3\u017cnego rodzaju drobno siekanymi zio\u0142ami, zaprawiany jajkami utartymi z sokiem z cytryny.<\/p><\/blockquote>\n<p>Tak zastawiony st\u00f3\u0142 m\u00f3g\u0142by zadowoli\u0107 wielu \u0142asuch\u00f3w. Mo\u017cemy wi\u0119c go na\u015bladowa\u0107 i dzi\u015b wieczorem.<\/p>\n<p>Przy okazji wi\u0119c \u017cycz\u0119 wszystkim Szcz\u0119\u015bliwego Nowego Roku!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Dzi\u015b Sylwester, czyli pocz\u0105tek karnawa\u0142u: czas szale\u0144stw na parkiecie i przy stole biesiadnym. Amatorom zabaw i bali przedstawi\u0119 dwa rodzaje posi\u0142k\u00f3w, jakie w czasach Sulejmana Wspania\u0142ego jadali Turcy. I Czytelnicy sami mog\u0105 wybiera\u0107, kt\u00f3ry rodzaj bardziej im odpowiada. Je\u015bli nawet nie zd\u0105\u017c\u0105 na zabaw\u0119 sylwestrow\u0105 do Stambu\u0142u, to b\u0119d\u0105 mieli o czym my\u015ble\u0107, planuj\u0105c przysz\u0142oroczny [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13839"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13839"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13839\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13857,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13839\/revisions\/13857"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13839"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13839"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13839"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}