{"id":13860,"date":"2014-12-30T07:00:17","date_gmt":"2014-12-30T06:00:17","guid":{"rendered":"http:\/\/adamczewski.blog.polityka.pl\/?p=13860"},"modified":"2014-12-31T08:12:08","modified_gmt":"2014-12-31T07:12:08","slug":"wokol-jeziora-zwanego-morzem-srodziemnym","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/2014\/12\/30\/wokol-jeziora-zwanego-morzem-srodziemnym\/","title":{"rendered":"Wok\u00f3\u0142 jeziora zwanego Morzem \u015ar\u00f3dziemnym"},"content":{"rendered":"

W\u015br\u00f3d ksi\u0105\u017cek, kt\u00f3re wypad\u0142y z worka \u015bw. Miko\u0142aja, pod moj\u0105 choink\u0105 znalaz\u0142o si\u0119 dzie\u0142o wybitnego brytyjskiego uczonego zatytu\u0142owane „Renesans. Czy tylko jeden?”. Ta ksi\u0105\u017cka jak \u017cadna inna dot\u0105d mi znana zmieni\u0142a spojrzenie na t\u0119 epok\u0119. Dot\u0105d bowiem jak wi\u0119kszo\u015b\u0107 Europejczyk\u00f3w uwa\u017ca\u0142em renesans za etap rozwoju cywilizacyjnego i kulturalnego tylko naszego kontynentu. A tymczasem…\"OLYMPUS<\/a>
\n<\/a>Sir Jack Goody – brytyjski antropolog, cz\u0142onek St John’s College w Cambridge oraz Akademii Brytyjskiej i ameryka\u0144skiej Narodowej Akademii Nauk, wyr\u00f3\u017cniony\u00a0tytu\u0142em szlacheckim przez El\u017cbiet\u0119 II – od ponad p\u00f3\u0142 wieku prowadz\u0105cy badania z zakresu antropologii spo\u0142ecznej i dziej\u00f3w cywilizacji okre\u015bla cechy charakteryzuj\u0105ce europejski renesans, zwracaj\u0105c szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 na to, co zawdzi\u0119cza\u0142 on wp\u0142ywom zewn\u0119trznym.<\/p>\n

A nast\u0119pnie w imponuj\u0105cym wyk\u0142adzie dokonuje por\u00f3wnawczej analizy proces\u00f3w zachodz\u0105cych w dziejach Europy, \u015bwiata islamu, Indii oraz Chin. Przy okazji poddaje krytyce europocentryczn\u0105 wizj\u0119 historii, a tak\u017ce zwraca szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 na rol\u0119 pisma w historii spo\u0142ecze\u0144stw i ich kultur.<\/p>\n

Powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na s\u0142ynnego historyka francuskiego Fernanda\u00a0 Braudela, twierdzi Goody, \u017ce nie da si\u0119 przeceni\u0107 znaczenia Morza \u015ar\u00f3dziemnego jako szlaku komunikacyjnego umo\u017cliwiaj\u0105cego wymian\u0119 towar\u00f3w, \u017cywno\u015bci, ale i my\u015bli (w tym najwa\u017cniejszych teorii naukowych) mi\u0119dzy krajami – od Chin a\u017c do Hiszpanii. Pisze wi\u0119c:<\/p>\n

Z pewno\u015bci\u0105 powinni\u015bmy, tak jak historyk Braudel, postrzega\u0107 Morze \u015ar\u00f3dziemne jako jezioro. Jego brzegi komunikowa\u0142y si\u0119 ze sob\u0105 nawet w czasach staro\u017cytnych. Problem nie polega na tym, czy mi\u0119dzy staro\u017cytnym Egiptem a staro\u017cytn\u0105 Grecj\u0105, mi\u0119dzy jedn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 \u015br\u00f3dziemnomorskiego wybrze\u017ca a drug\u0105, w\u0119drowa\u0142y jakie\u015b konkretne tre\u015bci czy przedmioty, lecz czy by\u0142y ograniczenia w tej wymianie, skoro brzegi tego „jeziora” zamieszkiwa\u0142y ludy \u017ceglarskie. Zbo\u017ce, oliwa z oliwek, afryka\u0144ska czerwona ceramika – handlowano wszystkim. Pola na po\u0142udniu zaopatrywa\u0142y w \u017cywno\u015b\u0107 miasta na p\u00f3\u0142nocy.<\/p>\n

Dlaczego te same spo\u0142eczno\u015bci nie mia\u0142yby wymienia\u0107 informacji? Europejska Grecja nie by\u0142a odci\u0119ta od tego, co dzi\u015b jest azjatyck\u0105 Turcj\u0105. Przeciwnie, Grecy posiadali wiele wa\u017cnych miast na pobrze\u017cu jo\u0144skim, jak Milet, Efez, Halikarnas, wywierali znaczny wp\u0142yw na Persj\u0119, \u015brodkow\u0105 Azj\u0119 i p\u00f3\u0142nocne Indie. Ich miasta utrzymywa\u0142y r\u00f3wnie\u017c kontakty z miastami na po\u0142udniu, zamieszkanymi przez m\u00f3wi\u0105cych j\u0119zykiem semickim Fenicjan, kt\u00f3rych rodzime o\u015brodki rozci\u0105ga\u0142y si\u0119 od Ugarit po Tyr (w obecnej Syrii i Libanie), faktorie kupieckie by\u0142y obecne w Egipcie, a kolonie si\u0119ga\u0142y na zach\u00f3d a\u017c do dzisiejszej Tunezji i Hiszpanii. Zbyt cz\u0119sto my\u015blimy o Grecji i Fenicji jako o kulturowych samoistnych jednostkach. Owszem, w jakim\u015b sensie by\u0142y nimi, lecz absolutnie nie by\u0142y hermetycznie osobne. Owe \u017ceglarskie narody plecami zwraca\u0142y si\u0119 ku g\u00f3rom, a ich naturalna dynamika cz\u0119sto pcha\u0142a je na morza. Wymian\u0119 mia\u0142y we krwi. Ci ludzie pragn\u0119li metali, metali europejskich, bardzo wa\u017cnych dla Wschodu, jak zreszt\u0105 dla wszystkich spo\u0142ecze\u0144stw epok miedzi i br\u0105zu. Szukaj\u0105c ich, przemierzali szeroki \u015bwiat, pilnie obserwuj\u0105c nawzajem w\u0142asne instytucje, tak \u017ce wiedza o rozmaitych konkretnych sposobach rz\u0105dzenia i reprezentacji stanowi\u0142a wsp\u00f3lny zas\u00f3b. Dlatego okalaj\u0105cy Morze \u015ar\u00f3dziemne ci\u0105g r\u00f3\u017cnych form demokratycznych powinni\u015bmy traktowa\u0107 jako cz\u0119\u015b\u0107 powi\u0105zanego wzajem systemu d\u00f3br, instytucji i idei.<\/p><\/blockquote>\n

Po tym wyk\u0142adzie \u0142atwiej tak\u017ce zrozumie\u0107, dlaczego azjatycki ry\u017c sta\u0142 si\u0119 europejskim produktem spo\u017cywczym czy te\u017c jak przyw\u0119drowa\u0142y do nas pierogi, makaron albo przyprawy korzenne. Goody zajmuj\u0105co pisze te\u017c o zmianach w epoce renesansu w krajach islamu, judaizmu i Chinach.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W\u015br\u00f3d ksi\u0105\u017cek, kt\u00f3re wypad\u0142y z worka \u015bw. Miko\u0142aja, pod moj\u0105 choink\u0105 znalaz\u0142o si\u0119 dzie\u0142o wybitnego brytyjskiego uczonego zatytu\u0142owane „Renesans. Czy tylko jeden?”. Ta ksi\u0105\u017cka jak \u017cadna inna dot\u0105d mi znana zmieni\u0142a spojrzenie na t\u0119 epok\u0119. Dot\u0105d bowiem jak wi\u0119kszo\u015b\u0107 Europejczyk\u00f3w uwa\u017ca\u0142em renesans za etap rozwoju cywilizacyjnego i kulturalnego tylko naszego kontynentu. A tymczasem…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13860"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13860"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13860\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13881,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13860\/revisions\/13881"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13860"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13860"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13860"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}