{"id":1517,"date":"2010-02-02T08:00:08","date_gmt":"2010-02-02T07:00:08","guid":{"rendered":"http:\/\/adamczewski.blog.polityka.pl\/?p=1517"},"modified":"2010-02-02T16:49:16","modified_gmt":"2010-02-02T15:49:16","slug":"co-saraceni-przyslali-francuzom","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/2010\/02\/02\/co-saraceni-przyslali-francuzom\/","title":{"rendered":"Co Saraceni przys\u0142ali Francuzom"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a><\/p>\n

Kwitn\u0105ca gryka<\/em><\/p>\n

Wielka i niewygodna w u\u017cyciu ksi\u0119ga „Kulinaria francuskie” czasem mnie wynagradza za trudy poniesione podczas lektury i\u00a0– jeszcze wi\u0119ksze\u00a0– podczas gotowania. Znale\u017a\u0107 w niej bowiem mo\u017cna ciekawe anegdotki i historyjki obyczajowe. Oto jedna z nich:<\/p>\n

„Galette, czyli nale\u015bniki gryczane s\u0105 przypuszczalnie jedn\u0105 z najstarszych potraw ludzko\u015bci. Jako namiastk\u0119 chleba pieczono je na gor\u0105cym p\u0142askim kamieniu nazywanym w Bretanii jalet, st\u0105d wywodzi si\u0119 ich nazwa. Gryka nie jest w\u0142a\u015bciwie zbo\u017cem, lecz krewniakiem rdestu. Jej ojczyzn\u0105 jest Azja, sk\u0105d dotar\u0142a do Rosji i na Bliski Wsch\u00f3d. Do Francji przyjecha\u0142a w baga\u017cu rycerzy powracaj\u0105cych z wojen krzy\u017cowych. Z powodu ciemnego koloru nazwali j\u0105 oni sarrasin. Ch\u0142opi breto\u0144scy przyj\u0119li j\u0105 z zachwytem, poniewa\u017c dojrzewa ju\u017c po czterech miesi\u0105cach i udaje si\u0119 nawet na ma\u0142o urodzajnych glebach w centrum Bretanii. Jeszcze wa\u017cniejszy by\u0142 dla ch\u0142op\u00f3w fakt, \u017ce z m\u0105ki gryczanej nie mo\u017cna by\u0142o upiec chleba i dlatego nie podlega\u0142a opodatkowaniu ani daninie. Galettes wytwarzane niewielkim kosztem jedynie z m\u0105ki, soli i wody by\u0142y przez stulecia podstaw\u0105 breto\u0144skiego po\u017cywienia. Bretonki by\u0142y dumne ze swoich umiej\u0119tno\u015bci sma\u017cenia galettes, a przepisy przekazywa\u0142y z pokolenia na pokolenie. Nale\u017ca\u0142o do zwyczaju, \u017ce panna m\u0142oda rzuca\u0142a na szaf\u0119 pierwszy usma\u017cony w swoim nowym domu placuszek\u00a0 jako danin\u0119 sk\u0142adan\u0105 wcze\u015bniejszym mieszka\u0144com domu, aby zapewni\u0107 szcz\u0119\u015bcie sobie i swoim dzieciom.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Kiedy m\u0105ka pszenna sta\u0142a si\u0119 ta\u0144sza i \u0142atwiej dost\u0119pna, gryka popad\u0142a w zapomnienie. Dzisiaj wi\u0119kszo\u015b\u0107 gryki mielonej w Bretami pochodzi z Chin, gdzie jest znacznie ta\u0144sza. Dopiero niedawno moda na tradycyjne produkty \u017cywno\u015bciowe sk\u0142oni\u0142a niekt\u00f3rych rolnik\u00f3w do ponownego zasiania rodzimych odmian gryki. Otrzymuje si\u0119 z nich ciemniejsz\u0105 bardziej aromatyczn\u0105, ale te\u017c i dro\u017csz\u0105 m\u0105k\u0119. Galettes pieczono dawniej nad ogniskiem w kt\u00f3rym pali\u0142o si\u0119 drewnem, co nadawa\u0142o im interesuj\u0105cy dymny smak, natomiast dzisiaj sma\u017cy si\u0119 je na kuchni elektrycznej. Po\u017cywne crepes wype\u0142nione szynk\u0105, sadzonym jajkiem, kie\u0142bas\u0105, serem, warzywami lub ryb\u0105.”<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\u00a0I s\u0105 one znane daleko poza Bretani\u0105. Np. ja, na Kurpiach,\u00a0 czasem cz\u0119stuj\u0119 nimi miejscowych go\u015bci uwa\u017caj\u0105cych na og\u00f3\u0142, \u017ce jedz\u0105 danie z kuchni rosyjskiej. A to nie bliny tylko galettes.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kwitn\u0105ca gryka Wielka i niewygodna w u\u017cyciu ksi\u0119ga „Kulinaria francuskie” czasem mnie wynagradza za trudy poniesione podczas lektury i\u00a0– jeszcze wi\u0119ksze\u00a0– podczas gotowania. Znale\u017a\u0107 w niej bowiem mo\u017cna ciekawe anegdotki i historyjki obyczajowe. Oto jedna z nich: „Galette, czyli nale\u015bniki gryczane s\u0105 przypuszczalnie jedn\u0105 z najstarszych potraw ludzko\u015bci. Jako namiastk\u0119 chleba pieczono je na gor\u0105cym […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1517"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1517"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1517\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1517"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1517"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1517"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}