{"id":1568,"date":"2010-02-25T08:00:06","date_gmt":"2010-02-25T07:00:06","guid":{"rendered":"http:\/\/adamczewski.blog.polityka.pl\/?p=1568"},"modified":"2010-03-05T20:51:01","modified_gmt":"2010-03-05T19:51:01","slug":"wspomnienia-ksiecia-lubomirskiego","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/2010\/02\/25\/wspomnienia-ksiecia-lubomirskiego\/","title":{"rendered":"Wspomnienia ksi\u0119cia Lubomirskiego"},"content":{"rendered":"

<\/a><\/p>\n

\u00a0Pa\u0142ac Lubomirskich w Warszawie<\/em><\/p>\n

Przeczyta\u0142em niedawno wspomnienia Stanis\u0142awa Lubomirskiego, kt\u00f3re stanowi\u0105 wst\u0119p do kolejnego wydania jednej z pierwszych (ocala\u0142ych) polskich ksi\u0105\u017cek kucharskich czyli „Compendium ferculorum” pi\u00f3ra herbowego Czernieckiego. Stanis\u0142aw Czerniecki ksi\u0105\u017ck\u0119 sw\u0105\u00a0 zadedykowa\u0142 Lubomirskim, z kt\u00f3rych domem by\u0142 przez d\u0142ugie lata \u015bci\u015ble zwi\u0105zany. Wst\u0119p napisany przez spadkobierc\u0119 tradycji wielkiego rodu jest ho\u0142dem oddanym zar\u00f3wno autorowi dzie\u0142a jak i kolejnym mistrzom kucharskim dzia\u0142aj\u0105cym w pa\u0142acowych kuchniach. Z wielk\u0105 frajd\u0105 to czyta\u0142em i tym ch\u0119tniej przedstawiam fragmenty zach\u0119caj\u0105c do lektury ca\u0142o\u015bci.<\/p>\n

„Wzorem dawnych wiek\u00f3w kuchnia w Kruszynie znajdowa\u0142a si\u0119 w osobnym budynku, oddalonym o 50 m. od pa\u0142acu. W tym samym budynku na I pi\u0119trze mie\u015bci\u0142y si\u0119 mieszkania s\u0142u\u017cby, na parterze za\u015b, poza kuchni\u0105 by\u0142a te\u017c, pralnia, piekarnia, magiel i jadalnia dla pracownik\u00f3w. W przylegaj\u0105cej do budynku starej baszcie mie\u015bci\u0142a si\u0119 spi\u017carnia. Spi\u017carnia by\u0142a zawsze zamkni\u0119ta, a klucze do niej mia\u0142a przy sobie pani Maria, \u017cona kucharza, pana Damiana Zaremby.(…)<\/p>\n

\u00a0Sama kuchnia by\u0142a pomieszczeniem bardzo obszernym. Jego \u015brodek zajmowa\u0142 bardzo du\u017cy i d\u0142ugi piec. Piec posiada\u0142 5 czy 6 drzwiczek, przez kt\u00f3re\u00a0– w miar\u0119 potrzeb – dorzucano na palenisko drewno. Uwa\u017cano bowiem, \u017ce przygotowywanie potraw na w\u0119glu psuje ich smak.<\/p>\n

\u00a0Kuchmistrz, pan Damian Zaremba, by\u0142 w Kruszynie osob\u0105 niezwykle wa\u017cn\u0105 i bardzo szanowan\u0105. Nam, jako dzieciom, wst\u0119p do kuchni by\u0142 dozwolony tylko po osobistym wyra\u017ceniu zgody przez pana Damian, a pozostawa\u0107 w kuchni mogli\u015bmy jedynie przez kilka minut, aby przypadkiem nie przeszkadza\u0107 w pracy licznym podkuchennym i uwijaj\u0105cym si\u0119 dziewczynom przygotowuj\u0105cym p\u00f3\u0142produkty do gotowania.
\n\u00a0Kucharz by\u0142 op\u0142acany sowicie, kilkakrotnie wi\u0119cej ni\u017c pozosta\u0142a s\u0142u\u017cba. R\u00f3wnie du\u017c\u0105 pensj\u0119 otrzymywa\u0142 jedynie g\u0142\u00f3wny kamerdyner. Pan Damian Zaremba mia\u0142 8 syn\u00f3w. Wszyscy oni uko\u0144czyli wy\u017csze studia, a kilku z nich zosta\u0142o ksi\u0119\u017cmi. (…)<\/p>\n

\u00a0Nasz kuchmistrz s\u0142yn\u0105\u0142 przede wszystkim z wspaniale przyrz\u0105dzanej dziczyzny, kt\u00f3rej na skutek du\u017cej ilo\u015bci las\u00f3w by\u0142o pod dostatkiem. Szczeg\u00f3lnie du\u017co jada\u0142o si\u0119 jeleni, saren, dzik\u00f3w, zaj\u0119cy oraz dzikiego ptactwa jak np.: s\u0142onki, kwiczo\u0142y, bekasy, cietrzewie, kuropatwy, dzikie kaczki. W parku \u017cy\u0142o mn\u00f3stwo dzikich kr\u00f3lik\u00f3w. Wystarczy\u0142o wyj\u015b\u0107 na chwil\u0119 ze strzelb\u0105, by upolowa\u0107 kilkana\u015bcie sztuk. Pami\u0119tam, \u017ce jako dzieci bardzo cz\u0119sto musieli\u015bmy je\u015b\u0107 kr\u00f3lika z marchewk\u0105, co porz\u0105dnie nam obrzyd\u0142o. Dopiero od 6 roku \u017cycia, kiedy zacz\u0119li\u015bmy jada\u0107 obiady razem z doros\u0142ymi w pa\u0142acowej jadalni, posi\u0142ki naprawd\u0119 zacz\u0119\u0142y mi smakowa\u0107. Sko\u0144czy\u0142y si\u0119 podawane do znudzenia kr\u00f3liki i mo\u017cna si\u0119 by\u0142o wreszcie rozkoszowa\u0107 wspania\u0142ymi smako\u0142ykami Pana Damiana.\u00a0Doskonale pami\u0119tam, \u017ce w Kruszynie ka\u017cdy obiad by\u0142 wa\u017cn\u0105 ceremoni\u0105 rodzinn\u0105. Domownicy byli na\u0144 zwo\u0142ywani specjalnym gongiem. O godzinie 1245 lokaj wynosi\u0142 przed Pa\u0142ac gong, kt\u00f3ry sk\u0142ada\u0142 si\u0119 z kilku mosi\u0119\u017cnych talerzy zawieszonych na ma\u0142ym stela\u017cu i przy pomocy obitego sk\u00f3r\u0105 m\u0142otka wygrywa\u0142 melodi\u0119\u00a0– sygna\u0142, kt\u00f3ra oznacza\u0142: przygotowa\u0107 si\u0119 do obiadu, umy\u0107 r\u0119ce, uczesa\u0107 si\u0119, ewentualnie zmieni\u0107 wybrudzon\u0105 w czasie zabawy w parku koszulk\u0119 na czyst\u0105. Poniewa\u017c o sp\u00f3\u017anieniu nie by\u0142o mowy, na wy\u015bcigi biegli\u015bmy do domu, bo ju\u017c o godz. 13 wybijano na gongu nowy sygna\u0142\u00a0– „siadamy do sto\u0142u”. W tym czasie musieli\u015bmy ju\u017c czeka\u0107 przed drzwiami do jadalni a\u017c nadejdzie dziadek z babci\u0105 i rodzice.\u00a0\u00a0 Oni pierwsi wchodzili do jadalni i zajmowali miejsca. Wtedy dopiero mog\u0142y wej\u015b\u0107 dzieci i zasi\u0105\u015b\u0107 na wyznaczonych dla nich miejscach. Nie by\u0142o mowy o jakichkolwiek przepychankach, czy sp\u00f3\u017anieniach. W czasie obiadu wolno nam by\u0142o odzywa\u0107 si\u0119 tylko na zapytanie przez starszych. (…) Oczywi\u015bcie, dzieci obs\u0142ugiwane by\u0142y jako ostatnie. Po obiedzie mogli\u015bmy wsta\u0107 od sto\u0142u dopiero na sygna\u0142 dany przez rodzic\u00f3w. Nale\u017ca\u0142o w\u00f3wczas podej\u015b\u0107 do dziadk\u00f3w i podzi\u0119kowa\u0107 za obiad ca\u0142uj\u0105c ich w r\u0119k\u0119, a potem w ten sam spos\u00f3b trzeba by\u0142o podzi\u0119kowa\u0107 rodzicom. Dopiero wtedy mo\u017cna by\u0142o wyj\u015b\u0107 z jadalni. Teraz musieli\u015bmy si\u0119 uda\u0107 do swoich pokoi, rozebra\u0107 i – na godzin\u0119 – po\u0142o\u017cy\u0107 spa\u0107. Od tego rytua\u0142u nie by\u0142o odwo\u0142ania. Ten opis rodzinnych posi\u0142k\u00f3w dedykuj\u0119 szczeg\u00f3lnie dzisiejszym wychowawcom i rodzicom. ”<\/p>\n

Na koniec, korzy\u015b\u0107 praktyczna, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna wyci\u0105gn\u0105\u0107 z lektury wspomnie\u0144 ksi\u0119cia. Oto przepis na doskona\u0142e lekarstwo na kaca:<\/p>\n

\u00a0„Zjonk\u0119”przygotowuje si\u0119 nast\u0119puj\u0105co: do du\u017cej srebrnej wazy nale\u017cy wla\u0107 dwie lub trzy butelki koniaku i kirsz oraz ewentualnie doda\u0107 troch\u0119 pieprzu Cayenne. Na zainstalowanym ponad waz\u0105 grillu nale\u017cy umie\u015bci\u0107 g\u0142ow\u0119 cukru i podpali\u0107 alkohol pod spodem. Kiedy cukier si\u0119 stopi, nale\u017cy zgasi\u0107 p\u0142omie\u0144 i wype\u0142ni\u0107 waz\u0119 winem burgundzkim i szampanem. Ka\u017cdy z zaproszonych go\u015bci powinien wypi\u0107 duszkiem wielki kielich tak sporz\u0105dzonej „Zjonki”.
\n<\/em>\u00a0Lubomirscy r\u0119cz\u0105 za wspania\u0142y efekt tej operacji. Ale ja tego jeszcze nie pr\u00f3bowa\u0142em. Od dawna nie miewam kaca!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u00a0Pa\u0142ac Lubomirskich w Warszawie Przeczyta\u0142em niedawno wspomnienia Stanis\u0142awa Lubomirskiego, kt\u00f3re stanowi\u0105 wst\u0119p do kolejnego wydania jednej z pierwszych (ocala\u0142ych) polskich ksi\u0105\u017cek kucharskich czyli „Compendium ferculorum” pi\u00f3ra herbowego Czernieckiego. Stanis\u0142aw Czerniecki ksi\u0105\u017ck\u0119 sw\u0105\u00a0 zadedykowa\u0142 Lubomirskim, z kt\u00f3rych domem by\u0142 przez d\u0142ugie lata \u015bci\u015ble zwi\u0105zany. Wst\u0119p napisany przez spadkobierc\u0119 tradycji wielkiego rodu jest ho\u0142dem oddanym zar\u00f3wno autorowi […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1568"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1568"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1568\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1568"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1568"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1568"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}