{"id":16057,"date":"2016-02-15T07:00:59","date_gmt":"2016-02-15T06:00:59","guid":{"rendered":"http:\/\/adamczewski.blog.polityka.pl\/?p=16057"},"modified":"2016-02-16T11:23:41","modified_gmt":"2016-02-16T10:23:41","slug":"skad-te-braki-w-uzebieniu-rodakow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/2016\/02\/15\/skad-te-braki-w-uzebieniu-rodakow\/","title":{"rendered":"Sk\u0105d te braki w uz\u0119bieniu rodak\u00f3w"},"content":{"rendered":"

Kto nie po\u015bci\u0142, traci\u0142 uz\u0119bienie. Przed wiekami. Dzi\u015b grozi mu tylko dodatkowa fa\u0142da t\u0142uszczu na brzuchu.
\n
\nS\u0142owo post<\/em> to po\u017cyczka z niemieckiego fasten<\/em>. Przynie\u015bli je niemieccy mnisi, kt\u00f3rzy w chrystianizacyjnej misji przeprawiali si\u0119 za Odr\u0119 na wsch\u00f3d. Na dobre jednak sam post wprowadzi\u0142 w X wieku \u015bw. Wojciech. Nie by\u0142o to jednak – jak wiemy z historii – zadanie \u0142atwe. Ale te\u017c dzi\u0119ki temu Wojciech zyska\u0142 dwie literki przed imieniem. Cz\u0119ste i rygorystyczne posty by\u0142y widomym wyrazem wierno\u015bci nowej wierze, a wi\u0119c kolejni w\u0142adcy dbali o ich przestrzeganie, cz\u0119sto w szczeg\u00f3lny spos\u00f3b. Za czas\u00f3w Boles\u0142awa Chrobrego osobom \u0142ami\u0105cym post wybijano przednie z\u0119by.<\/p>\n

Post oznacza\u0142 przede wszystkim zaniechanie jedzenia mi\u0119sa, t\u0142uszcz\u00f3w zwierz\u0119cych, niekiedy nawet jaj i mleka. Zaprzestawano tak\u017ce zabaw oraz wszelkiej\u00a0weso\u0142o\u015bci i – w czasie wielu post\u00f3w \u2013 tak\u017ce po\u017cycia ma\u0142\u017ce\u0144skiego.<\/p>\n

Posty uwa\u017cano za dodatkow\u0105 form\u0119 po\u015bwi\u0119cenia si\u0119 Bogu, za istotny argument do\u0142\u0105czany do pr\u00f3\u015bb kierowanych do niego, a w ko\u0144cu – jako wyj\u0105tkowe, dolegliwe, a zatem zas\u0142uguj\u0105ce na nagrod\u0119 po\u015bwi\u0119cenie suplikanta. Przez wieki za wa\u017cny dow\u00f3d skuteczno\u015bci\u00a0komunikacji z Bogiem poprzez posty uwa\u017cano histori\u0119 ksi\u0105\u017c\u0119cej pary – W\u0142adys\u0142awa Hermana i Judyty. Uprosili sobie potomka (p\u00f3\u017aniejszego Boles\u0142awa Krzywoustego) – w\u0142a\u015bnie poprzez wytrwa\u0142e i cz\u0119ste posty (w tym przypadku chodzi\u0142o wy\u0142\u0105cznie o jedzenie).<\/p>\n

Jeszcze w XIX wieku by\u0142o w Polsce ponad 100 postnych dni w ci\u0105gu roku. Nic wi\u0119c dziwnego, \u017ce w naszej kuchni wymy\u015blono tak wiele da\u0144 bezmi\u0119snych, i\u017c sta\u0142y si\u0119 one polskim znakiem firmowym. Dania z kasz, grzyb\u00f3w, warzyw, jaj, ryb to istne dzie\u0142ka kulinarne. Zw\u0142aszcza z ryb s\u0142yn\u0119\u0142a polska kuchnia.<\/p>\n

Znaczenie postu jest wa\u017cne zar\u00f3wno w religii, obyczaju czy historii, jak i w kulinarnej tradycji, za istotn\u0105 uznawano od dawna tak\u017ce jego warto\u015b\u0107 dla zdrowia. 200 lat temu \u201enajznamienitszy kucharz\u201d – jak sam si\u0119 okre\u015bla\u0142 Jan Szyttler, autor kilkudziesi\u0119ciu ksi\u0105\u017cek kulinarnych wydawanych w ogromnych jak na owe czasy nak\u0142adach i dzi\u0119ki temu niezwykle popularny – pisa\u0142: \u201eTo si\u0119 zgadza z og\u00f3lnem zdaniem lekarskiem, \u017ce pokarmy rybne lub jarzynne, byle dobrze urz\u0105dzone, nie tylko nie s\u0105 dla cz\u0142owieka szkodliwe, ale nadto, zdrowiu pomocne\u201d. W ten spos\u00f3b poszcz\u0105cy od razu otrzymywa\u0142 nagrod\u0119 za swoje po\u015bwi\u0119cenie uzyskuj\u0105c dodatkowo korzy\u015bci zdrowotne.<\/p>\n

Obecnie w Ko\u015bciele katolickim, kt\u00f3ry przed wieloma wiekami wprowadza\u0142 posty, zakazy zosta\u0142y rozlu\u017anione: wierni w du\u017cej mierze zwolnieni s\u0105 z obowi\u0105zku poszczenia, dopuszcza si\u0119 nawet jedzenie mi\u0119sa w Wigili\u0119, co w polskiej tradycji jest czym\u015b nies\u0142ychanym. Silny jest jednak obyczaj: nawet osoby, kt\u00f3re nie maj\u0105 motywacji religijnej, w pi\u0105tek cz\u0119stokro\u0107 zjadaj\u0105 raczej kanapk\u0119 z serem ni\u017c z w\u0119dlin\u0105, a na obiad ryb\u0119 zamiast befsztyka.<\/p>\n

W niewielu te\u017c domach na wigilijn\u0105 wieczerz\u0119, kt\u00f3ry to posi\u0142ek od stuleci bywa\u0142 postny, pojawiaj\u0105 si\u0119 dania mi\u0119sne. Jak za\u015b nakazuje wielowiekowy obyczaj, posi\u0142ki w Wielki Pi\u0105tek, zawsze skromne i bezmi\u0119sne, s\u0105 takie i dzi\u015b. Wielkopi\u0105tkowe dania bywaj\u0105 jednak unikalne, niezwyk\u0142e podkre\u015blaj\u0105ce wag\u0119 tego dnia. Polskie posty bywa\u0142y bardzo smaczne.<\/p>\n

Jesiotr w ostrym sosie<\/strong>
\n1 kg jesiotra, niedu\u017ca marchew i pietruszka, kawa\u0142ek selera, 2 cebule, 1\/2 szklanki bia\u0142ego wytrawnego wina, kilka ziaren pieprzu, kawa\u0142ek li\u015bcia laurowego, szczypta imbiru, szczypta s\u0142odkiej i na koniec no\u017ca ostrej papryki
\nna sos: 1\/2 cytryny, 2 \u0142y\u017cki mas\u0142a, \u0142y\u017cka m\u0105ki, 1\/2 szklanki jak wy\u017cej bia\u0142ego wytrawnego wina, 1\/2 szklanki roso\u0142u warzywnego z kostki, 2-3 \u0142y\u017cki musztardy, \u0142y\u017cka kapar\u00f3w, \u0142y\u017ceczka posiekanego kopru, 1\/2 \u0142y\u017ceczki cukru<\/em><\/p>\n

1. Marchew, pietruszk\u0119, cebul\u0119 i seler pokroi\u0107 w paski, doda\u0107 pieprz, li\u015b\u0107 laurowy i obie papryki, na jarzynach po\u0142o\u017cy\u0107 kawa\u0142ki lub ca\u0142ego posolonego jesiotra, wla\u0107 wino i 1\/2 szklanki wody. Dusi\u0107, a\u017c jesiotr b\u0119dzie mi\u0119kki.
\n2. Rozpu\u015bci\u0107 mas\u0142o w garnku, doda\u0107 m\u0105k\u0119, a kiedy spieni si\u0119 i zbieleje, wla\u0107 wino i ros\u00f3\u0142 warzywny. Gotowa\u0107, a\u017c zacznie g\u0119stnie\u0107.
\n3. Wyj\u0105\u0107 jesiotra na p\u00f3\u0142misek, usun\u0105\u0107 o\u015bci i podzieli\u0107 na kawa\u0142ki.
\n4. Warzywa od gotowania ryby wraz z wywarem zmiksowa\u0107 i po\u0142\u0105czy\u0107 z sosem z mas\u0142a i m\u0105ki. Zagotowa\u0107, doprawi\u0107 musztard\u0105, kaparami, koperkiem i cukrem. Pola\u0107 ryb\u0119 i wstawi\u0107 z p\u00f3\u0142miskiem do piekarnika rozgrzanego do temperatury 180\u00b0C, aby potrawa si\u0119 mocno zagrza\u0142a.<\/p>\n

Podawa\u0107 z ziemniakami z wody i gotowan\u0105 jarzyn\u0105.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kto nie po\u015bci\u0142, traci\u0142 uz\u0119bienie. Przed wiekami. Dzi\u015b grozi mu tylko dodatkowa fa\u0142da t\u0142uszczu na brzuchu.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16057"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16057"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16057\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16068,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16057\/revisions\/16068"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16057"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=16057"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=16057"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}