{"id":16503,"date":"2017-03-03T07:33:03","date_gmt":"2017-03-03T06:33:03","guid":{"rendered":"http:\/\/adamczewski.blog.polityka.pl\/?p=16503"},"modified":"2017-03-02T19:51:15","modified_gmt":"2017-03-02T18:51:15","slug":"szczypta-albo-dwie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/2017\/03\/03\/szczypta-albo-dwie\/","title":{"rendered":"Szczypta albo dwie"},"content":{"rendered":"

Redaguj\u0119 ostatnio ksi\u0105\u017ck\u0119 kucharsk\u0105 z przepisami wykorzystuj\u0105cymi obficie zio\u0142a i przyprawy. <\/span>Od dawna s<\/span>tara<\/span>\u0142a<\/span>m si\u0119 dodawa\u0107 i jedne, i drugie<\/span> do wszystkiego, co gotuj\u0119. Ale teraz ca\u0142kiem si\u0119 na tym zafiksowa\u0142am (albo sfiksowa\u0142am, jak s\u0105dzi rodzina). <\/span>Dzi\u015b na przyk\u0142ad na \u015bniadanie jedli\u015bmy jajka w kodlerkach (to spolszczona <\/span>domowym sposobem <\/span>wersja <\/span>angielskiej nazwy <\/span>coddlers, czyli zakr\u0119canych naczynek do gotowania jajek po wiede\u0144sku)<\/span>, w kt\u00f3rych wi\u0119cej by\u0142o pietruszki i szczypiorku z doniczki ni\u017c jajek, <\/span>a sos do kaczki, kt\u00f3r\u0105 poda\u0142am na<\/span> obiad <\/span>zawdzi\u0119cza\u0142 aromat<\/span> any\u017c<\/span>owi<\/span> gwia\u017adzist<\/span>emu<\/span> i imbir<\/span>owi<\/span>.<\/span><\/span><\/p>\n

Ju\u017c od dawna wiem, \u017ce w umiej\u0119tnie doprawionej potrawie nie wyczuwa si\u0119 braku soli. Co oznacza, \u017ce warto stosowa\u0107 przyprawy \u201edla zdrowotno\u015bci\u201d. W dodatku op\u0142aca si\u0119 to podw\u00f3jnie, bo z jednej strony brak soli wp\u0142ywa korzystnie na nasz organizm, a z drugiej strony zio\u0142a i przyprawy zawieraj\u0105 wielk\u0105 rozmaito\u015b\u0107 przeciwutleniaczy, witamin i minera\u0142\u00f3w. A jak\u0105 sprawiaj\u0105 przy okazji przyjemno\u015b\u0107 naszym zmys\u0142om! <\/span><\/span><\/p>\n

Dzi\u015b wi\u0119kszo\u015b\u0107 przypraw jest stosunkowo tania i \u0142atwo dost\u0119pna. Ale nie zawsze tak by\u0142o. Historia handlu przyprawami jest do\u015b\u0107 niezwyk\u0142a, zw\u0142aszcza, \u017ce nie chodzi o dobro trwa\u0142e, tylko o co\u015b co szybko zjemy \u2013 i tyle.<\/span><\/p>\n

Doniesienia o tym, \u017ce wielb\u0142\u0105d<\/span>ami<\/span> transportowa<\/span>no<\/span> przyprawy<\/span> z po\u0142udniowej Azji w rejony wybrze\u017ca Morza \u015ar\u00f3dziemnego, gdzie osi\u0105ga\u0142y horrendalne ceny, <\/span>pochodz\u0105 ju\u017c sprzed<\/span> ponad czter<\/span>ech<\/span> tysi<\/span>\u0119cy<\/span> lat. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n

W \u015bredniowieczu kupcy weneccy mieli wy\u0142\u0105czno\u015b\u0107 dystrybucji przypraw. Dzi\u0119ki temu mogli dyktowa\u0107 wysokie ceny i bogaci\u0107 si\u0119. <\/span>Pod koniec \u015bredniowiecza pragnienie prze\u0142amania weneckiego monopolu na przyprawy da\u0142o pocz\u0105tek wielkim wyprawom, podczas kt\u00f3rych odkryto <\/span>l\u0105dy<\/span> nieznane <\/span>wcze\u015bniej <\/span>Europejczykom. Dzi\u0119ki temu przyprawy straci\u0142y status d\u00f3br luksusowych.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

W latach 1500–<\/b>1800 walk\u0119 o kontrol\u0119 nad handlem go\u017adzikami i ga\u0142k\u0105 muszkato\u0142ow\u0105 toczy\u0142y Hiszpania, Portugalia, Anglia i Niderlandy. W 1602 roku Holenderska Kompania Wschodnioindyjska zaj\u0119\u0142a bogate w ga\u0142k\u0119 muszkato\u0142ow\u0105 Wyspy Banda, z wyj\u0105tkiem jednej, kt\u00f3ra by\u0142a koloni\u0105 angielsk\u0105. Aby zdoby\u0107 tak\u017ce i t\u0119 wysp\u0119, Niderlandy odda\u0142y Anglii ma\u0142\u0105 koloni\u0119 na drugim kra\u0144cu \u015bwiata \u2013 Nowy Amsterdam, czyli dzisiejszy Manhattan.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Okaza\u0142o si\u0119 jednak, \u017ce <\/span><\/span><\/span>Holendrzy<\/span><\/span><\/span><\/span> nie zamierzali rozszerza\u0107 upraw, tylko <\/span><\/span><\/span>zniszczyli<\/span><\/span><\/span> wi\u0119kszo\u015b\u0107<\/span><\/span><\/span> go\u017adzikowc<\/span><\/span><\/span>\u00f3w<\/span><\/span><\/span> rosn\u0105cych na Wyspach Korzennych. Ich \u015bcis\u0142a kontrola produkcji przypraw <\/span><\/span><\/span>trwa\u0142a<\/span><\/span><\/span> do roku 1770, kiedy Francuzi przemycili sadzonki go\u017adzikowca i zasadzili je na Mauritiusie oraz innych francuskich wyspach. W roku 1880 Brytyjczycy ponownie wkroczyli na Wyspy Banda, sk\u0105d rozes\u0142ali statkami sadzonki ga\u0142ki muszkato\u0142owej do le\u017c\u0105cych na terenach podzwrotnikowych kolonii brytyjskich na ca\u0142ym \u015bwiecie. By\u0142 to pocz\u0105tek spadku cen go\u017adzik\u00f3w i ga\u0142ki muszkato\u0142owej.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Warto pami\u0119ta\u0107 o tym podczas prac kuchennych. <\/span><\/span>\u017beby tym bardziej doceni\u0107 to, co mamy. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Redaguj\u0119 ostatnio ksi\u0105\u017ck\u0119 kucharsk\u0105 z przepisami wykorzystuj\u0105cymi obficie zio\u0142a i przyprawy. Od dawna stara\u0142am si\u0119 dodawa\u0107 i jedne, i drugie do wszystkiego, co gotuj\u0119. Ale teraz ca\u0142kiem si\u0119 na tym zafiksowa\u0142am (albo sfiksowa\u0142am, jak s\u0105dzi rodzina). Dzi\u015b na przyk\u0142ad na \u015bniadanie jedli\u015bmy jajka w kodlerkach (to spolszczona domowym sposobem wersja angielskiej nazwy coddlers, czyli zakr\u0119canych […]<\/p>\n","protected":false},"author":38,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16503"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/users\/38"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16503"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16503\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16504,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16503\/revisions\/16504"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16503"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=16503"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=16503"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}