Dzi\u015b tekst nietypowy cho\u0107 terminowy i okoliczno\u015bciowy. Najpierw wspomnienie o dawnych obyczajach, a p\u00f3\u017aniej przypomnienie co i w jakim porz\u0105dku nale\u017cy robi\u0107 w Wielkim Tygodniu. Ch\u0119tni do stosowania si\u0119 do tego porz\u0105dku mog\u0105 si\u0119gn\u0105\u0107 do naszej witryny po wielkanocne przepisy. A \u017ce w naszym domu o porz\u0105dek dba Barbara to korzystam z jej pomocy ( a w\u0142a\u015bciwie z fragmentu jej ksi\u0105\u017cki „W kuchni babci i wnuczki”).<\/p>\n
Zawsze dla Polak\u00f3w wielkim \u015bwi\u0119tem by\u0142a Wielkanoc. Po sze\u015bciu tygodniach postu, kt\u00f3ry w wielu domach by\u0142 bardzo skrupulatnie przestrzegany i bardziej rygorystyczny ni\u017c adwent przed Bo\u017cym Narodzeniem, trzeba by\u0142o zacz\u0105\u0107 przygotowania do wielkiego ob\u017carstwa. Inna sprawa, \u017ce organizm potrzebowa\u0142, po z g\u00f3r\u0105 miesi\u0105cu postu, troch\u0119 bardziej tre\u015bciwego jad\u0142a, tote\u017c trzeba si\u0119 by\u0142o przygotowa\u0107 na niepo\u015blednie apetyty.
\nZapowiedzi\u0105 Wielkiego Tygodnia, najtrudniejszego chyba dla gospody\u0144 domowych, by\u0142a Niedziela Palmowa, zwana te\u017c Wierzbow\u0105 lub Kwietn\u0105.
\n0 ile nasze prababki i babki sp\u0119dza\u0142y ten tydzie\u0144 przed\u015bwi\u0105teczny na pracowitych przygotowaniach, ich m\u0119\u017cowie mieli w tym tygodniu co najmniej dwie okazje do spotka\u0144 towarzyskich: w Wielki Czwartek spotykano si\u0119 na sutej kolacji z obfito\u015bci\u0105 wina i zabaw\u0105 do p\u00f3\u0142nocy. „Dla s\u0142abych – pisa\u0142 Edward Skrodzki w Wieczorach pi\u0105tkowych zostaj\u0105cych w kuracji podawano po fili\u017cance roso\u0142u albo sago gotowane w czerwonym winie”. W Wielki Pi\u0105tek obowi\u0105zywa\u0142 \u015bcis\u0142y post, w wielu domach nie gotowano obiad\u00f3w, ca\u0142y dzie\u0144 obywano si\u0119 bez posi\u0142k\u00f3w i zn\u00f3w panowie spotykali si\u0119 za przyzwoleniem \u017con, dla kt\u00f3rych obecno\u015b\u0107 m\u0119\u017c\u00f3w w domu by\u0142a w tym dniu szczeg\u00f3lnie niepo\u017c\u0105dana, na uroczystej ?rybce” w lokalach gastronomicznych.
\n0 pracach w Wielkim Tygodniu pisze we wspomnieniach Jaros\u0142aw Iwaszkiewicz: „Wielki Tydzie\u0144 mojej matki by\u0142 wype\u0142niony \u015bci\u015ble okre\u015blonymi zabiegami, kt\u00f3re zmierza\u0142y do tego, aby jedzenie \u015bwi\u0105teczne wypad\u0142o mo\u017cliwie okazale i imponuj\u0105co. Przepisy babek i prababek wychodzi\u0142y w\u00f3wczas z ukrycia – i tak dzie\u0144 za dniem rozwija\u0142 si\u0119 pod\u0142ug raz na zawsze ustalonego planu, aby w Wielk\u0105 Niedziel\u0119 rozkwitn\u0105\u0107 przepysznym sto\u0142em wielkanocnym, ustawionym w jednym z pokoj\u00f3w. Porz\u0105dek by\u0142 nast\u0119puj\u0105cy: Wielki Poniedzia\u0142ek po\u015bwi\u0119cono czynno\u015bciom wst\u0119pnym, jak to t\u0142uczenie cukru na m\u0105czk\u0119, parzenie migda\u0142\u00f3w, przesiewanie m\u0105ki; we wtorek pieczono dro\u017cd\u017cowe mazurki i pomniejsze ciasta; \u015broda by\u0142a dniem mazurk\u00f3w trwalszych i szycia form papierowych na ciasta; czwartek tort\u00f3w i zwyk\u0142ych mazurk\u00f3w; nadchodzi\u0142 wreszcie pi\u0105tek – wielki dzie\u0144 pieczenia bab; w sobot\u0119 pieczono mi\u0119siwa, farbowano jaja i wreszcie ubierano st\u00f3\u0142, posy\u0142aj\u0105c chleb, s\u00f3l, jaja i troch\u0119 ciast do \u015bwi\u0119cenia”.
\nPierwszy dzie\u0144 \u015bwi\u0105t by\u0142 tradycyjnie dniem sk\u0142adania wizyt. Nie potrzebowano w\u00f3wczas specjalnych zaprosze\u0144. Rodziny i znajomi odwiedzali si\u0119 nawzajem. Niekiedy przybiera\u0142o to formy wr\u0119cz niezwyk\u0142e: J\u00f3zef Weyssenhoff pisa\u0142 w li\u015bcie do Konstantego Marii G\u00f3rskiego, \u017ce w okresie \u015bwi\u0105tecznym z\u0142o\u017cy\u0142… 50 wizyt.
\nJuliusz Wiktor Gomulicki tak opisa\u0142 st\u00f3\u0142 wielkanocny: „na \u015brodku, na rze\u017cuchowym pag\u00f3rku sta\u0142 baranek z czerwon\u0105 chor\u0105giewk\u0105, z\u0142otymi r\u00f3\u017ckami i podniesion\u0105 n\u00f3\u017ck\u0105, a obok barwne plamy mazurk\u00f3w, spi\u0119trzone piramidy jajek na twardo, otoczone czarnymi zwojami kie\u0142bas, brunatne pieczenie, szynka z poczciwego wieprza po \u015bmierci pasowanego na dzika, nieszcz\u0119sne prosi\u0105tko z oczyma bielmem zasz\u0142ymi i z jajkiem wetkni\u0119tym w ryjek i baby ukrai\u0144skie, wysokie, smuk\u0142e jak kolumny. W bogatszych domach szykowano ponadto jeszcze g\u0142owizn\u0119 pi\u0119knie dekorowan\u0105, pieczonego indyka, marynowany oz\u00f3r przybrany struganym chrzanem, 2 rodzaje auszpiku, czyli galarety z drobiu i n\u00f3\u017cek ciel\u0119cych, zastudzone w pi\u0119knie kar-bowanych formach, przybrane plasterkami cytryny, piklami i czerwonym auszpikiem, dwie pieczenie ciel\u0119ce, jedna z nich z nadzieniem, druga zapiekana z beszamelem lub podane jak szynka, marynowana i w\u0119dzona. Pomi\u0119dzy p\u00f3\u0142miskami stawiano po 2 butelki wina, piwa i w\u00f3dek oraz wysokie patery, na kt\u00f3rych sta\u0142y pi\u0119knie udekorowane mazurki, lukrowane baby i placki z bakaliami. Z brzegu sto\u0142u ustawiano naczynie z wod\u0105 \u015bwi\u0119con\u0105 i kropid\u0142o. Ksi\u0105dz \u015bwi\u0119ci\u0142 ca\u0142y ustawiony st\u00f3\u0142, tak jak przedstawi\u0142 to na swym rysunku Andriolii. Tradycyjnie w okresie Wielkiejnocy ustawiano te\u017c \u015bwi\u0119cone z marcepanu. Kupowa\u0142o si\u0119 takie \u015bwi\u0119conki w sklepach cukierniczych. Mo\u017cna by\u0142o znale\u017a\u0107 tam i marcepanow\u0105 szynk\u0119 i g\u0142owizn\u0119 pi\u0119knie garnirowan\u0105, mazurki, ciasta i kie\u0142basy, wszystko oczywi\u015bcie mniejsze od prawdziwych, zrobione z przedniego marcepanu”.
\nNo to teraz Kochani Przyjaciele z blogu wybierajcie co chcecie mie\u0107 na swoim wielkanocnym stole.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Dzi\u015b tekst nietypowy cho\u0107 terminowy i okoliczno\u015bciowy. Najpierw wspomnienie o dawnych obyczajach, a p\u00f3\u017aniej przypomnienie co i w jakim porz\u0105dku nale\u017cy robi\u0107 w Wielkim Tygodniu. Ch\u0119tni do stosowania si\u0119 do tego porz\u0105dku mog\u0105 si\u0119gn\u0105\u0107 do naszej witryny po wielkanocne przepisy. A \u017ce w naszym domu o porz\u0105dek dba Barbara to korzystam z jej pomocy ( […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/181"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=181"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/181\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=181"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=181"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=181"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}