{"id":191,"date":"2007-04-12T07:19:14","date_gmt":"2007-04-12T06:19:14","guid":{"rendered":"http:\/\/adamczewski.blog.polityka.pl\/?p=191"},"modified":"2007-04-12T07:37:19","modified_gmt":"2007-04-12T06:37:19","slug":"chleb-powszedni-i-niepowszedni","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/2007\/04\/12\/chleb-powszedni-i-niepowszedni\/","title":{"rendered":"Chleb powszedni i niepowszedni"},"content":{"rendered":"

Jak w pi\u0119knej ba\u015bni dawno, dawno temu, ponad 6 tysi\u0119cy lat, w epoce neolitu, cz\u0142owiek zm\u0119czony ci\u0105g\u0142ym w\u0119drowaniem i przenoszeniem z miejsca na miejsce w poszukiwaniu nowych teren\u00f3w \u0142owieckich, trafi\u0142 na dziko rosn\u0105ce zbo\u017ca. Podobno by\u0142a to pszenica i j\u0119czmie\u0144. Najpierw ziarna po prostu prze\u017cuwano. Potem wpad\u0142 kto\u015b na pomys\u0142 by je rozetrze\u0107 i zmi\u0119kczy\u0107 wod\u0105. Przez roztargnienie roztarte i namoczone ziarna zostawiono na kamiennych \u017carnach a po dobie okaza\u0142o si\u0119, \u017ce owa zbo\u017cowa breja rozb\u0105belkowa\u0142a si\u0119 i nabra\u0142a dziwnego aromatu i smaku. To by\u0142 zaczyn pierwszego piwa. Smakowa\u0142o.<\/p>\n

\"chleb01.jpg\"<\/p>\n

Kolejnym etapem by\u0142o namoczenie zmielonego ziarna i ugotowanie. By\u0142o to znacznie lepsze. Potem nast\u0105pi\u0142o podpieczenie go na s\u0142o\u0144cu. I to by\u0142 w\u0142a\u015bnie pierwszy chleb.
\nNasi przodkowie eksperymentowali z brej\u0105 dodaj\u0105c do niej miodu, soli, oliwy i wyrabiali z niej placki. Potem dodawali ser, wino, jaja a nawet szafran. I tak w staro\u017cytnej Grecji a potem Rzymie wyrabiano maza, turon, pulmentum czyli pierwociny dzisiejszej w\u0142oskiej polenty z m\u0105ki kukurydzianej czy francuskiego fromente z pszenicznych otr\u0105b.<\/p>\n

\"chleb02.jpg\"<\/p>\n

W tym samym zapewne czasie gdy my\u015bliwy przemieni\u0142 si\u0119 w rolnika i zapozna\u0142 si\u0119 ze smakiem i dzia\u0142aniem piwa spostrze\u017cono, \u017ce fermentuj\u0105ca bryja czyli pierwszy zakwas powoduje, \u017ce placek ro\u015bnie, p\u0119cznieje jest pulchny i smaczniejszy po upieczeniu. To by\u0142 chleb.<\/p>\n

\"chleb03.jpg\"<\/p>\n

Na naszych polskich ziemiach pierwszy chleb zacz\u0119to wypieka\u0107 wraz z dotarciem piec\u00f3w kopu\u0142kowych. Zawdzi\u0119czamy to rzymskim wp\u0142ywom. By\u0142 wiek I lub V naszej ery. Ale razowy \u017cytni oraz delikatniejszy pszenny z dodatkiem miodu i maku rozpowszechni\u0142y si\u0119 dopiero w X wieku. A dalej posz\u0142o ju\u017c piorunem.<\/p>\n

\"chleb04.jpg\"<\/p>\n

W XII wieku w Polsce wypiekano co najmniej 10 gatunk\u00f3w pieczywa: \u017cytni zwyk\u0142y, \u017cytni czarny z m\u0105ki nie przesiewanej, pszenny z m\u0105ki nie przesiewanej, bu\u0142ki pszenne, obwarzanki, rogaliki, placki na oleju, miodowniki, pierniki, suchary.<\/p>\n

Nie b\u0119d\u0119 si\u0119 tu d\u0142u\u017cej wym\u0105drza\u0142 tylko ode\u015bl\u0119 zainteresowanych do jedynego w Polsce Muzeum Chleba w Radzionkowie. Mo\u017cna pojecha\u0107 i dowiedzie\u0107 si\u0119 o chlebie wszystkiego. Obejrze\u0107 film, wys\u0142ucha\u0107 opowie\u015bci i…upiec pierwszy w\u0142asny chleb.
\nA kto do Radzionkowa ma zbyt daleko mo\u017ce wej\u015b\u0107 na witryn\u0119
\nwww.muzeum-chleba.pl i odby\u0107 t\u0119 wycieczk\u0119 wirtualnie. B\u0119dzie znacznie m\u0105drzejszy ni\u017c wcze\u015bniej, bo b\u0119dzie wiedzia\u0142, \u017ce po turecku to ekmek, a po kazachsku – nan, w j\u0119zyku alba\u0144skim – bukea, a po hebrajsku – lechem. I wszystkie te s\u0142owa oznaczaj\u0105 w\u0142a\u015bnie chleb.<\/p>\n

\"chleb05.jpg\"<\/p>\n

Albo przys\u0142owia: „Niesyty chleb, gdy z cudzych ziarenek”, „U wdowy chleb gotowy”, „Nie z jednego pieca chleb jad\u0142” i wiele innych.<\/p>\n

Albo wierszyk o s\u0142awnym chlebie pr\u0105dnickim:
\nA to idzie z \u0142aski Boskiej
\nChleb pr\u0105dnicki, chleb krakowski!
\nBy u wozu przednie ko\u0142o<\/em>
\n Toczy si\u0119 do dom weso\u0142o,
\n\u015awi\u0119\u0107 si\u0119, wielki Bo\u017ce w niebie!
\nA na ziemi polski chlebie!
\nTob\u0105 si\u0119 kmie\u0107 obdzieli
\nOd niedzieli do niedzieli
\nPierwszy k\u0105sek da matusi
\nPrzewybornej wart g\u0119busi<\/em>
\n A dla dziatwy k\u0105sek drugi,
\nNu\u017ce w ko\u0142o sta\u0144cie s\u0142ugi,
\n\u015awi\u0119\u0107 si\u0119, wielki Bo\u017ce w niebie !
\nA na ziemi polski chlebie!
\n<\/em><\/p>\n

W Muzeum Chleba policzono, \u017ce taki pr\u0105dnicki bochen by\u0142 o \u015brednicy 76 cm, 24 cm grubo\u015bci i wa\u017cy\u0142 15 kilogram\u00f3w. Przedni bochen!<\/p>\n

Na koniec tej gaw\u0119dy chlebowej podam kilka przepis\u00f3w na chleby, kt\u00f3re sam robi\u0119. O podp\u0142omykach tylko wspomn\u0119, bo s\u0105 one ubocznym skutkiem robienia ka\u017cdego ciasta. Wystarczy do tego woda, m\u0105ka, odrobina soli, silne r\u0119ce i zwyk\u0142y piec kuchenny. Je\u015bli za\u015b pieca brak to mo\u017ce by\u0107 prosta \u017celiwna patelnia. Nie jakie\u015b tam wymy\u015blne in\u017cynierskie cacko teflonowe tylko stara, zu\u017cyta patelnia, kt\u00f3ra z powodzeniem zast\u0105pi blach\u0119 wiejskiej kuchni. Placek z prostego ciasta powinien mie\u0107 kilka milimetr\u00f3w grubo\u015bci. Trzeba go rzuci\u0107 na rozgrzana blach\u0119 i patrze\u0107 czy rosn\u0105 na nim b\u0105ble. Gdy ju\u017c s\u0105 i p\u0119kaj\u0105 – odwr\u00f3ci\u0107 na drug\u0105 stron\u0119 i powt\u00f3rzy\u0107 operacj\u0119. Brze\u017cki mog\u0105 by\u0107 nawet lekko zw\u0119glone. Pychota!<\/p>\n

\"chleb06.jpg\"<\/p>\n

Ja najcz\u0119\u015bciej piek\u0119 chleb z zio\u0142ami, otr\u0119bami i orzechami. A to przepisy:
\nChleb Piotra<\/strong>
\n1 kg m\u0105ki,3-4 paczki otr\u0105b pszennych,1 czubata \u0142y\u017cka soli,1 litr do\u015b\u0107 ciep\u0142ej wody,3 opakowania dro\u017cd\u017cy instant lub 10 dag \u015bwie\u017cych, 1 \u0142y\u017cka cukru, gar\u015b\u0107 nasion s\u0142onecznika, gar\u015b\u0107 orzech\u00f3w laskowych, gar\u015b\u0107 orzech\u00f3w w\u0142oskich, po 1 \u0142y\u017cce majeranku, oregano , kminku i czarnuszki. Do wysmarowania prodi\u017ca \u0142y\u017cka mas\u0142a, do wysypania \u0142y\u017cka m\u0105ki.<\/em><\/p>\n

Uwaga: brak jednego rodzaju orzech\u00f3w lub zi\u00f3\u0142ka nie wp\u0142ynie na jako\u015b\u0107 chleba, po prostu b\u0119dzie mia\u0142 inny smak.<\/p>\n

Uwaga II: Ten chleb najlepiej udaje si\u0119 najlepiej w prodi\u017cu elektrycznym ogrzewanym od g\u00f3ry i od do\u0142u.
\nDro\u017cd\u017ce rozczyni\u0107 z cukrem i po\u0142ow\u0105 szklanki ciep\u0142ej wody. Wszystkie suche produkty – m\u0105k\u0119, s\u00f3l, otr\u0119by, ziarna ,orzechy i zio\u0142a wymiesza\u0107 razem, wla\u0107 wyro\u015bni\u0119te dro\u017cd\u017ce oraz 1 litr wody. Miesza\u0107 razem oko\u0142o 5 minut, po czym prze\u0142o\u017cy\u0107 do wysmarowanego mas\u0142em i posypanego m\u0105k\u0105 prodi\u017ca. Piec godzin\u0119, po czym, je\u015bli wierzch si\u0119 nadmiernie przypieka – nakry\u0107 kawa\u0142kiem folii aluminiowej i piec dalsze 50 minut.<\/p>\n

Odkry\u0107 prodi\u017c. Po kilku minutach wyj\u0105\u0107 chleb na desk\u0119 i wystudzi\u0107.<\/p>\n

\"Work_bakery.jpg\"<\/p>\n

Chleb naan<\/strong>
\n 0,5 kg m\u0105ki, 1 \u0142y\u017ceczka proszku do pieczenia, p\u00f3\u0142 \u0142y\u017ceczki sody oczyszczonej, , 1 \u0142y\u017ceczka soli, 1 jajko, 1 \u0142y\u017cka topionego mas\u0142a, 125 ml jogurtu naturalnego, 0,25 l mleka. Rozgrza\u0107 piekarnik do 200 st. C<\/em>.<\/p>\n

Przesia\u0107 m\u0105k\u0119 z \u0142y\u017ceczk\u0105 proszku do pieczenia, \u0142y\u017ceczk\u0105 sody oczyszczonej i \u0142y\u017ceczk\u0105 soli. Doda\u0107 roztrzepane jajko, \u0142y\u017ck\u0119 stopionego mas\u0142a, jogurt i (stopniowo dolewane) mleko. Wymiesza\u0107. Przykry\u0107 \u015bciereczka i odstawi\u0107 w ciep\u0142e miejsce na 2 godz. Wyrabia\u0107 na pe\u0142nej m\u0105ki stolnicy a\u017c powstanie g\u0142adkie ciasto. Rozdzieli\u0107 na 8 kawa\u0142k\u00f3w i rozwa\u0142kowa\u0107 na do\u015b\u0107 grube owalne placki o d\u0142ugo\u015bci 15 cm. Zwil\u017cy\u0107 wod\u0105 i uk\u0142ada\u0107 mokr\u0105 strona na nat\u0142uszczonej blasze. Posmarowa\u0107 stopionym mas\u0142em i piec 10 min. na z\u0142otobr\u0105zowy kolor.<\/p>\n

(fot. WIKIPEDIA i Muzeum Chleba<\/a>)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Jak w pi\u0119knej ba\u015bni dawno, dawno temu, ponad 6 tysi\u0119cy lat, w epoce neolitu, cz\u0142owiek zm\u0119czony ci\u0105g\u0142ym w\u0119drowaniem i przenoszeniem z miejsca na miejsce w poszukiwaniu nowych teren\u00f3w \u0142owieckich, trafi\u0142 na dziko rosn\u0105ce zbo\u017ca. Podobno by\u0142a to pszenica i j\u0119czmie\u0144. Najpierw ziarna po prostu prze\u017cuwano. Potem wpad\u0142 kto\u015b na pomys\u0142 by je rozetrze\u0107 i zmi\u0119kczy\u0107 […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/191"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=191"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/191\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=191"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=191"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=191"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}