{"id":2088,"date":"2010-11-22T08:00:45","date_gmt":"2010-11-22T07:00:45","guid":{"rendered":"http:\/\/adamczewski.blog.polityka.pl\/?p=2088"},"modified":"2010-11-19T16:39:12","modified_gmt":"2010-11-19T15:39:12","slug":"co-laczylo-sobieskiego-z-chmielnickim-i-diderotem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/2010\/11\/22\/co-laczylo-sobieskiego-z-chmielnickim-i-diderotem\/","title":{"rendered":"Co \u0142\u0105czy\u0142o Sobieskiego z Chmielnickim i Diderotem?"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a><\/p>\n

Ziarenka kawy w r\u00f3\u017cnych fazach s\u0105 w r\u00f3\u017cnych kolorach. Poniewa\u017c sam kawy nie pal\u0119 to obcuj\u0119 z tymi intensywnie i podniecaj\u0105co pachn\u0105cymi ziarnami w kolorze czarnym, czy mo\u017ce raczej ciemnobr\u0105zowym.
\nLubi\u0119 nie tylko pi\u0107 ale i czyta\u0107 o ulubionych produktach kulinarnych. Dlatego tak ch\u0119tnie rzuci\u0142em si\u0119 na artyku\u0142 Marka Czepca zamieszczony w kolejnym numerze „Magazynu Wino”. Autor zaj\u0105\u0142 si\u0119 histori\u0105 kawy. I cho\u0107 wi\u0119kszo\u015b\u0107 informacji ju\u017c zna\u0142em to i tak znalaz\u0142em w tek\u015bcie co\u015b nowego. Proponuj\u0119 i wam poznanie paru akapit\u00f3w „Kr\u00f3tkiej historii kawy”:
\n„To prawdopodobnie w klasztorach sufickich w Jemenie opracowano metod\u0119 wykorzystywania palonych ziaren kawowca do sporz\u0105dzania naparu, kt\u00f3ry znamy obecnie pod nazw\u0105 kawy. Z biegiem lat zwyczaj picia kawy sta\u0142 si\u0119 znany i popularny w ca\u0142ym \u015bwiecie islamu.<\/p>\n

Do Europy kawa trafi\u0142a za po\u015brednictwem kupc\u00f3w weneckich. Pocz\u0105tkowo oferowana by\u0142a przez sprzedawc\u00f3w lemoniady, zachwalaj\u0105cych jej lecznicze w\u0142a\u015bciwo\u015bci. Przysz\u0142o\u015b\u0107 kawy w Europie stan\u0119\u0142a jednak pod du\u017cym znakiem zapytania, kiedy doradcy papie\u017ca Klemensa VIII wyst\u0105pili o wydanie zakazu spo\u017cywania tego popularnego w\u015br\u00f3d otoma\u0144skich innowierc\u00f3w napoju. Pono\u0107 rozwa\u017caj\u0105c ten wniosek, Klemens VIII spr\u00f3bowa\u0142 „grzesznego” naparu i uzna\u0142 go za wspania\u0142y. Otworzy\u0142 tym samym kawie drzwi na salony chrze\u015bcija\u0144skiej Europy.<\/p>\n

\u00a0Oko\u0142o 1650 r. w Londynie dzia\u0142a\u0142o wi\u0119cej kawiarni ni\u017c obecnie. Sta\u0142y si\u0119 w tym mie\u015bcie miejscem spotka\u0144 artyst\u00f3w, intelektualist\u00f3w, kupcowi bankier\u00f3w. To w jednej z nich powsta\u0142o s\u0142awne towarzystwo ubezpieczeniowe Lloydsa. Brytyjczycy przenie\u015bli te\u017c zwyczaj picia kawy do Ameryki P\u00f3\u0142nocnej, gdzie pierwsza kawiarnia za\u0142o\u017cona zosta\u0142a w Bostonie ju\u017c w 1676 r. Pierwsza kawiarnia Pary\u017ca, za\u0142o\u017cona w 1672 r., nie odnios\u0142a sukcesu. Natomiast kolejna, inaugurowana w 1689 r., sta\u0142a si\u0119 miejscem spotka\u0144 Woltera, Rousseau i Diderota; to w niej narodzi\u0142a si\u0119 pierwsza wsp\u00f3\u0142czesna encyklopedia.<\/p>\n

Kontrol\u0119 nad upraw\u0105 nadal jednak sprawowali Arabowie. Pierwszymi Europejczykami, kt\u00f3rym uda\u0142o si\u0119 wykra\u015b\u0107 Arabom sadzonki kawowca, byli Holendrzy. Tak powsta\u0142y pierwsze plantacje na Jawie, Timorze. Sumatrze, Cejlonie i Celebes. Wkr\u00f3tce do\u0142\u0105czyli do nich Francuzi i Hiszpanie wykorzystuj\u0105c, tak jak Holendrzy, korzystne warunki klimatyczne i glebowe swoich kolonii. Z kolei Anglicy znale\u017ali si\u0119 w tym gronie dopiero w 1730 r., zak\u0142adaj\u0105c pierwsze plantacje na Jamajce, a w 1840 r. w Indiach. Portugalczykom zawdzi\u0119czamy za\u015b to, \u017ce wykradaj\u0105c Francuzom z Gujany sadzonki za\u0142o\u017cyli liczne plantacje w Brazylii, co dzi\u0119ki produkcji na masow\u0105 skal\u0119 przyczyni\u0142o si\u0119 do spadku cen, a w konsekwencji umo\u017cliwi\u0142o picie kawy szerokim rzeszom w Europie i Ameryce. Wk\u0142ad w popularyzowanie picia kawy w Europie wni\u00f3s\u0142 te\u017c nasz rodak, Jerzy Franciszek Kulczycki. To on po zwyci\u0119stwie Sobieskiego pod Wiedniem w 1683 r. otworzy\u0142 pierwsz\u0105 w tym mie\u015bcie kawiarni\u0119 „Dom Pod B\u0142\u0119kitn\u0105 Butelk\u0105”. Pono\u0107 wykorzysta\u0142 do tego celu zapasy kawy porzucone przez uciekaj\u0105cych Turk\u00f3w. Przyczyni\u0142 si\u0119 tak\u017ce do spopularyzowania zwyczaju dodawania do kawy mleka i cukru.<\/p>\n

W Polsce kawa pojawi\u0142a si\u0119 pod koniec XVII w. dzi\u0119ki panuj\u0105cym nad Mo\u0142dawi\u0105 Turkom. Wielkimi mi\u0142o\u015bnikami kawy byli mi\u0119dzy innymi Jan III Sobieski i Bohdan Chmielnicki. Nie zabrak\u0142o jednak tak\u017ce g\u0142os\u00f3w pot\u0119pienia. Kawa sta\u0142a si\u0119 w Polsce popularnym napojem dopiero na prze\u0142omie XVII i XVIII w., a pierwszym miastem. w kt\u00f3rym pojawi\u0142y si\u0119 kawiarnie, by\u0142 Gda\u0144sk. Pierwsz\u0105 kawiarni\u0119 w Warszawie za\u0142o\u017cy\u0142 w 1724 r. francuz Henri Duval. Pocz\u0105tkowo kaw\u0119 pito w Polsce bez \u017cadnych dodatk\u00f3w. Szybko upowszechni\u0142 si\u0119 jednak zwyczaj dodawania do kawy mleka, s\u0142odkiej \u015bmietanki, cukru, a nawet soli. Tak zwan\u0105 kaw\u0119 czarn\u0105 pijano jedynie w okresie post\u00f3w, \u017ceby si\u0119 umartwia\u0107. Picie kawy sta\u0142o si\u0119 te\u017c tak popularne w\u015br\u00f3d ziemia\u0144stwa, \u017ce niemal\u017ce na ka\u017cdym dworze zatrudniano tzw. kawiark\u0119. O kawie i |ej orze\u017awiaj\u0105cych w\u0142a\u015bciwo\u015bciach pisa\u0142 mi\u0119dzy innymi Adam Mickiewicz. Kawa sprzedawana by\u0142a jednak zielona, a zatem w warunkach domowych nale\u017ca\u0142o j\u0105 najpierw upali\u0107, co powodowa\u0142o, \u017ce nie zawsze dor\u00f3wnywa\u0142a smakowo tej podawanej w kawiarniach. W Polsce sytuacja uleg\u0142a poprawie dopiero w 1882 r., kiedy to w\u0142a\u015bciciel firmy Pluton, Tadeusz Tarasiewicz, za\u0142o\u017cy\u0142 pierwsz\u0105 palarni\u0119.”<\/p>\n

Poniewa\u017c mam wspania\u0142y \u017carnowy m\u0142ynek do kawy i \u015bwietny ekspres przywieziony z W\u0142och, to mog\u0119 sobie teraz spkojnie przygotowa\u0107 fili\u017cank\u0119 doskona\u0142ej kawy. Do dalszej lektury.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ziarenka kawy w r\u00f3\u017cnych fazach s\u0105 w r\u00f3\u017cnych kolorach. Poniewa\u017c sam kawy nie pal\u0119 to obcuj\u0119 z tymi intensywnie i podniecaj\u0105co pachn\u0105cymi ziarnami w kolorze czarnym, czy mo\u017ce raczej ciemnobr\u0105zowym. Lubi\u0119 nie tylko pi\u0107 ale i czyta\u0107 o ulubionych produktach kulinarnych. Dlatego tak ch\u0119tnie rzuci\u0142em si\u0119 na artyku\u0142 Marka Czepca zamieszczony w kolejnym numerze „Magazynu […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2088"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2088"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2088\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2088"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2088"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2088"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}