{"id":2150,"date":"2010-12-20T08:00:28","date_gmt":"2010-12-20T07:00:28","guid":{"rendered":"http:\/\/adamczewski.blog.polityka.pl\/?p=2150"},"modified":"2010-12-17T13:53:07","modified_gmt":"2010-12-17T12:53:07","slug":"krolowa-bona-w-polskiej-kuchni","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/2010\/12\/20\/krolowa-bona-w-polskiej-kuchni\/","title":{"rendered":"Kr\u00f3lowa Bona w polskiej kuchni"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>\u00a0<\/p>\n

Nadchodz\u0105ce \u015bwi\u0119ta s\u0105 doskona\u0142ym okresem do si\u0119gania po ksi\u0105\u017cki o historii naszej kuchni. Jedn\u0105 z najbardziej przeze nie lubianych jest dzie\u0142ko Krystyny Bockenheim „Przy polskim stole” wydanej pi\u0119knie przez Wydawnictwo Dolno\u015bl\u0105skie. Tym razem si\u0119gam do wieku XVI, kt\u00f3ry nazywany by\u0142 Z\u0142otym. Dotyczy to tak\u017ce i sto\u0142u.<\/p>\n

„W\u0142a\u015bnie w XVI w. zarysowuje si\u0119 dwoisto\u015b\u0107 polskiej kuchni. Niepo\u015bledni wp\u0142yw na to wywar\u0142 przyjazd do Polski w 1518 r. nowo po\u015blubionej \u017cony Zygmunta Starego, Bony Sforzy. Urodziwa ksi\u0119\u017cniczka pochodzi\u0142a z bardzo odleg\u0142ych w tym czasie kulturowo W\u0142och. Mia\u0142a dobre ch\u0119ci i wielkie ambicje. Cho\u0107 w owym czasie wielu Polak\u00f3w kszta\u0142ci\u0142o si\u0119 w Padwie i Rzymie, przyjazd kobiety wychowanej w\u015br\u00f3d wyemancypowanych w\u0142oskich arystokratek spowodowa\u0142 pewien szok na polskim dworze. Kr\u00f3lowa miesza\u0142a si\u0119 otwarcie do rz\u0105d\u00f3w, zar\u00f3wno do polityki wewn\u0119trz?nej, jak zagranicznej, w stopniu, kt\u00f3ry dotychczas by\u0142 nie do pomy\u015blenia. Te\u015bciowa Bony, zmar\u0142a przed przyjazdem W\u0142oszki El\u017cbieta Rakuszanka, \u017cona Kazimierza Jagiello\u0144czyka, zwana „matk\u0105 kr\u00f3l\u00f3w”, nie zajmowa\u0142a si\u0119 zbytnio polityk\u0105, ograniczaj\u0105c si\u0119 do spraw dynastycznych, a przy tym nauczy\u0142a si\u0119 m\u00f3wi\u0107 biegle po polsku i z dzie\u0107mi rozmawia\u0142a tylko w tym j\u0119zyku.<\/p>\n

Bona nie zaakceptowa\u0142a obfitej i t\u0142ustej kuchni polskiej, opartej g\u0142\u00f3wnie na mi\u0119sie, ubogiej – w por\u00f3wnaniu z jej rodzim\u0105 – w warzywa. Gotowaniem na dworze zaj\u0119li si\u0119 kucharze w\u0142oscy, co nie spotka\u0142o si\u0119 z powszechn\u0105 aprobat\u0105. Wystarczy przytoczy\u0107 za Mari\u0105 Boguck\u0105 menu uczty wydanej w Neapolu z okazji \u015blubu Bony per procura z Zygmuntem Starym. „Podano 25 potraw w nast\u0119puj\u0105cej kolejno\u015bci: nugat z orzeszk\u00f3w z serem \u015bmietankowym, przybrany marmolad\u0105 i konfitur\u0105 z r\u00f3\u017cnych owoc\u00f3w; galareta mi\u0119sna z sa\u0142at\u0105; sztuka mi\u0119sa z bia\u0142ym sosem i musztard\u0105; pieczone go\u0142\u0105bki; piecze\u0144 wo\u0142owa z sosem winnym lub octowym do wyboru; francuskie ciasto nadziewane serem; dziczyzna gotowana z przypraw\u0105 w\u0119giersk\u0105; paszteciki mi\u0119sne; pawie duszone we w\u0142asnym sosie; ciasteczka florenckie; piecze\u0144 z dziczyzny z bia\u0142ymi kluskami; galeczki z mi\u0119sa; ostra zupa z pieprzem, uwa\u017cana za „potraw\u0119 polsk\u0105” (?); ba\u017canty pieczone;\"\"<\/a> s\u0142odki hiszpa\u0144ski placek z sera; kap\u0142ony szpikowane s\u0142onin\u0105; galareta mi\u0119sna w specjalnych garnuszkach; kr\u00f3liki we w\u0142asnym sosie; „guanti” – weselna potrawa neapolita\u0144ska z ciasta francuskiego z farszem s\u0142odkim przygotowanym z dodatkiem miodu i cukru; kuropatwy z ma\u0142ymi kwa\u015bnymi jab\u0142uszkami i konfitur\u0105 z pigw; ciasteczka ry\u017cowe obwarzanki i p\u0142askie nadziewane ciasteczka na wszystkie sto\u0142y, a na st\u00f3\u0142 honorowy, przy kt\u00f3rym siedzia\u0142a Bona – sma\u017cone kasztany; wreszcie „nevole” – neapolita\u0144skie delikatne ciasto posypane cukrem. Do potraw podano wino – bia\u0142e i czerwone, a tak\u017ce bia\u0142e wino gotowane z miodem i korzeniami. S\u0142u\u017cba roznosi\u0142a wod\u0119 r\u00f3\u017can\u0105 do obmywania r\u0105k i haftowane r\u0119czniki”.<\/p>\n

\"\"<\/a>Przeniesienie takiego menu na polski dw\u00f3r kr\u00f3lewski nie mog\u0142o wzbudza\u0107 entuzjazmu. By\u0142a to kuchnia zbyt wyrafinowana, za bardzo tr\u0105ci\u0142a fraucymerem. Nie wida\u0107 w niej by\u0142o g\u00f3r mi\u0119siwa, mimo \u017ce nie nosi\u0142a cech wegetaria\u0144skich. Kamie\u0144 obrazy stanowi\u0142a sa\u0142ata. Przytaczano anegdot\u0119 o szlachcicu, kt\u00f3ry przy\u015bpieszy\u0142 po?wr\u00f3t z podr\u00f3\u017cy zagranicznej t\u0142umacz\u0105c to obaw\u0105, by go zim\u0105 nie karmiono sianem, sko?ro w lecie daj\u0105 mu traw\u0119. Uczcie weselnej Bony bli\u017cej do wsp\u00f3\u0142czesnego przyj\u0119cia ni\u017c do biesiady naszych przodk\u00f3w z czas\u00f3w Zygmuntowskich.”<\/p>\n

Kr\u00f3lowa Bona by\u0142a uparta i konsekwentna. Dzi\u0119ki temu jej wp\u0142yw na dworsk\u0105 a potem i magnack\u0105, szlacheck\u0105 oraz mieszcza\u0144sk\u0105 kuchni\u0119 utrwali\u0142 si\u0119. Dzi\u0119ki czemu i my dzi\u015b jadamy np. w\u0142oszczyzn\u0119.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u00a0 Nadchodz\u0105ce \u015bwi\u0119ta s\u0105 doskona\u0142ym okresem do si\u0119gania po ksi\u0105\u017cki o historii naszej kuchni. Jedn\u0105 z najbardziej przeze nie lubianych jest dzie\u0142ko Krystyny Bockenheim „Przy polskim stole” wydanej pi\u0119knie przez Wydawnictwo Dolno\u015bl\u0105skie. Tym razem si\u0119gam do wieku XVI, kt\u00f3ry nazywany by\u0142 Z\u0142otym. Dotyczy to tak\u017ce i sto\u0142u. „W\u0142a\u015bnie w XVI w. zarysowuje si\u0119 dwoisto\u015b\u0107 polskiej […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2150"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2150"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2150\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2150"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2150"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2150"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}