{"id":2154,"date":"2010-12-24T08:00:29","date_gmt":"2010-12-24T07:00:29","guid":{"rendered":"http:\/\/adamczewski.blog.polityka.pl\/?p=2154"},"modified":"2010-12-18T14:22:38","modified_gmt":"2010-12-18T13:22:38","slug":"wigilijne-tradycje","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/2010\/12\/24\/wigilijne-tradycje\/","title":{"rendered":"Wigilijne tradycje"},"content":{"rendered":"

\u00a0<\/p>\n

Zanim z\u0142o\u017cymy wszystkim Blogowym Przyjacio\u0142om \u015bwi\u0105teczne \u017cyczenia prosz\u0119 o przeczytanie tych kilku zda\u0144 zacytowanych ze znanej ksi\u0105\u017cki Krystyny Bockenheim „Przy polskim stole”. Warto przypomnie\u0107 sobie dawne obyczaje. A mo\u017ce nawet spr\u00f3bowa\u0107 je odtworzy\u0107 we w\u0142asnym domu. A by\u0142o to tak:<\/p>\n

„Pewne obrz\u0119dy wigilijne wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z zaklinaniem urodzaju. W k\u0105tach izby stawiano snopy zb\u00f3\u017c, co robiono tak\u017ce we dworach. (…)<\/p>\n

St\u00f3\u0142 musia\u0142 by\u0107 nakryty bia\u0142ym obrusem przykrywaj\u0105cym warstw\u0119 siana. Z wyci\u0105ganych \u017ad\u017abe\u0142 wr\u00f3\u017cono sobie powodzenie w nadchodz\u0105cym roku. \u0179le wr\u00f3\u017cy\u0142o trafienie na kr\u00f3tk\u0105, \u017c\u00f3\u0142t\u0105 trawk\u0119. Na stole by\u0142o przynajmniej jedno puste nakrycie dla nieobecnych bliskich, a tak\u017ce dla niespodziewanych go\u015bci. Nikt w tym dniu nie m\u00f3g\u0142 zosta\u0107 odprawiony od drzwi.<\/p>\n

Siadano do sto\u0142u po ukazaniu si\u0119 na niebie pierwszej gwiazdy. Ojciec rodziny odmawia\u0142 kr\u00f3tk\u0105 modlitw\u0119 i nast\u0119pnie dzielono si\u0119 op\u0142atkiem – by\u0142a to chwila wybaczania, zgody i mi\u0142o\u015bci, po czym nast\u0119powa\u0142a wieczerza, w naszym kraju zawsze postna. Wedle tradycji potraw mia\u0142o by\u0107 dwana\u015bcie, na pami\u0105tk\u0119 dwunastu aposto\u0142\u00f3w, a w ka\u017cdym razie ilo\u015b\u0107 parzysta Liczenie u\u0142atwia\u0142 fakt, \u017ce za potrawy mo\u017cna by\u0142o uznawa\u0107 dodatki, czy te\u017c podawane na koniec bakalie i jako\u015b zawsze ilo\u015b\u0107 si\u0119 zgadza\u0142a. Gorzej by\u0142o z biesiadnikami, kt\u00f3rych liczba mia\u0142a by\u0107 parzysta, w przeciwnym razie kto\u015b z nich m\u00f3g\u0142 umrze\u0107 w nadchodz\u0105cym roku. Nierzadko sprowadzano jakiego\u015b samotnego s\u0105?siada lub te\u017c bardziej przes\u0105dna stara ciotka symulowa\u0142a atak migreny.<\/p>\n

Zestawy licznych da\u0144 by\u0142y bardzo tradycyjne i zale\u017cne od regionu kraju.<\/p>\n

Najpopularniejsz\u0105 niegdy\u015b zup\u0105 wigilijn\u0105 by\u0142a polewka migda\u0142owa, kt\u00f3r\u0105 i dzi\u015b podaje si\u0119 w niekt\u00f3rych domach. Na wschodzie jedzono kiszony barszcz (cho\u0107 w obecnej postaci wszed\u0142 do kuchni dopiero w XVIII w.), w niekt\u00f3rych regionach zup\u0119 rybn\u0105 lub grzybow\u0105. Ostatecznie prymat utrzyma\u0142 barszcz i uszka z farszem grzybowym. Grzyby wyst\u0119puj\u0105ce tak\u017ce w innych potrawach wigilijnych – jako rosn\u0105ce w lesie, w dawnych wierzeniach uchodzi\u0142y r\u00f3wnie\u017c za po\u017cywienie niezwyk\u0142e, wykradzione z „innego \u015bwiata”.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Kolejnym punktem wigilijnego menu by\u0142y ryby. Na wsi nie jedzono ich du\u017co, gdy\u017c ch\u0142opi nie zawsze mogli je \u0142owi\u0107, lubiane za\u015b powszechnie \u015bledzie wymaga\u0142y wydania pieni\u0119dzy, za to w\u015br\u00f3d szlachty i mieszcza\u0144stwa podawano kilka da\u0144 rybnych, ze s\u0142awnym karpiem lub szczupakiem na szaro (w sosie z krwi ryby, piernika, karmelu, wina, korzeni), b\u0119d\u0105cym specyficznie polskim daniem. Ryby podawano w r\u00f3\u017cnej postaci – w galarecie, sma\u017cone, gotowane, pieczone. Nie unikano r\u00f3wnie\u017c karpia po \u017cydowsku, w sosie z cebuli, kt\u00f3ry zago\u015bci\u0142 na sta\u0142e w polskiej kuchni od\u015bwi\u0119tnej.<\/p>\n

\u015aledzie z rodzynkami<\/em><\/p>\n

Poza rybami podawano wiele da\u0144 postnych, kraszonych olejem, jak kapusta z grochem, kapusta z grzybami, pierogi z kapust\u0105 i grzybami, go\u0142\u0105bki z kasz\u0105, kompot z suszu owocowego, bakalie, ciasto.\u00a0 W domach, gdzie rygorystycznie przestrzegano postu,\u00a0 nie podawano ciasta przed p\u00f3\u0142noc\u0105, gdy\u017c by\u0142o przyrz\u0105dzane na ma\u015ble i mleku.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

Wa\u017cnym sk\u0142adnikiem wieczerzy wigilijnej by\u0142 mak. Jego w\u0142a\u015bciwo\u015bci narkotyczne,\u00a0 znane\u00a0 od\u00a0 czas\u00f3w pras\u0142owia\u0144skich, stanowi\u0142y symbol snu i \u0142\u0105czno\u015bci z innym \u015bwiatem. Potrawy z maku znajduj\u0105 si\u0119 zawsze w jad\u0142ospisie wigilijnym,\u00a0 cho\u0107 – zale\u017cnie\u00a0 od\u00a0 regionu – s\u0105\u00a0 r\u00f3\u017cne.\u00a0<\/p>\n

Opr\u00f3cz s\u0142awnych klusek z makiem podaje si\u0119 \u0142ama\u0144ce z makiem, to jest mak utarty z miodem i bakaliami z dodatkiem kruchych ciasteczek, lubiane na wile\u0144szczy\u017anie mleko makowe z kruchymi placuszkami, zwanymi \u015bli\u017cykami, lwowsk\u0105 kuti\u0119, sk\u0142adaj\u0105c\u0105 si\u0119 z maku, rozgotowanej pszenicy, miodu, bakalii i wreszcie makowce.”(jak wy\u017cej)<\/p>\n

\"\"<\/a>Zmrok dzi\u015b szybko zapada. Zaraz wynurzy si\u0119 pierwsza gwiazdka. Pora wi\u0119c na \u017cyczenia:<\/p>\n

Wszystkim, wszystkim, wszystkim, kt\u00f3rzy od paru lat zasiadaj\u0105 przy moim blogowym stole, tym kt\u00f3rzy bywali tu lecz oddalili si\u0119 na chwil\u0119 (d\u0142u\u017csza b\u0105d\u017a kr\u00f3tsz\u0105), \u017cyczymy Weso\u0142ych, Smacznych, Zdrowych, Rodzinnych \u015awi\u0105t!<\/p>\n

A na koniec, na apetyt: Kulebiaczki z grzybami i kapust\u0105<\/em><\/p>\n

\u00a0<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u00a0 Zanim z\u0142o\u017cymy wszystkim Blogowym Przyjacio\u0142om \u015bwi\u0105teczne \u017cyczenia prosz\u0119 o przeczytanie tych kilku zda\u0144 zacytowanych ze znanej ksi\u0105\u017cki Krystyny Bockenheim „Przy polskim stole”. Warto przypomnie\u0107 sobie dawne obyczaje. A mo\u017ce nawet spr\u00f3bowa\u0107 je odtworzy\u0107 we w\u0142asnym domu. A by\u0142o to tak: „Pewne obrz\u0119dy wigilijne wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z zaklinaniem urodzaju. W k\u0105tach izby stawiano snopy zb\u00f3\u017c, […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2154"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2154"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2154\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2154"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2154"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2154"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}