![\"\"](\"\/wp-content\/uploads\/2011\/02\/szwed-225x300.jpg\" "\\"szwed\\"")
<\/p>\nOg\u0142oszono statystyk\u0119 czytelnictwa w Polsce. Dyrektor Biblioteki Narodowej dr Tomasz Makowski poinformowa\u0142, \u017ce 56 procent Polak\u00f3w nie mia\u0142o w ci\u0105gu roku \u017cadnej ksi\u0105\u017cki w r\u0119ku. A przeczytanie tekstu d\u0142u\u017cszego ni\u017c 3 strony jest te\u017c ponad si\u0142y rodak\u00f3w.
\nNie b\u0119d\u0119 tu biada\u0142 nad upadkiem kultury i g\u0142upieniem wsp\u00f3\u0142obywateli tylko zabior\u0119 si\u0119 za kolejn\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119, by w przysz\u0142ym roku t\u0119 statystyk\u0119 cho\u0107 troch\u0119 poprawi\u0107. Prawd\u0119 m\u00f3wi\u0105c mnie nikt o nic nie wypytywa\u0142 a przecie\u017c czytam po kilka ksi\u0105\u017cek miesi\u0119cznie. I wiem, \u017ce to samo robi m.in. Nisia, Alicja i par\u0119 innych tu zgromadzonych os\u00f3b.<\/p>\n
Na dow\u00f3d przytocz\u0119 cytat z najnowszej mojej lektury czyli ksi\u0105\u017cki Bengta Liljegrena pt.”Karol XII”. To arcyciekawa biografia szwedzkiego kr\u00f3la, kt\u00f3ry mia\u0142 bogate \u017cycie, pe\u0142ne wojen i innych przyg\u00f3d oraz zwi\u0105zk\u00f3w z Polsk\u0105. D\u0142u\u017cszy czas przebywa\u0142 tak\u017ce w Turcji co mia\u0142o tak\u017ce wp\u0142yw na jego diet\u0119. A zje\u015b\u0107 lubi\u0142, cho\u0107 potrafi\u0142, gdy by\u0142o trzeba, \u017cywi\u0107 si\u0119 sucharami czy innymi „przysmakami” dostarczanymi wojsku. Oto fragment dotycz\u0105cy kr\u00f3lewskiego sto\u0142u:
\n„Przez ca\u0142\u0105 wiosn\u0119 1715 roku kr\u00f3l nadzorowa\u0142 przygotowania do obrony Stralsundu i Rugii. Pu\u0142kownik artylerii, Carl Cronstedt zosta\u0142 wezwany ze Szwecji, \u017ceby dopilnowa\u0107 prac przy umacnianiu fortyfikacji Stralsundu, Wismaru i Rugii. W strategicznie wa\u017cnych punktach ustawiono dzia\u0142a i zebrano zapasy \u017cywno\u015bci dla zamkni\u0119tej za\u0142ogi. Po kilku wypadach w teren magazyny zape\u0142ni\u0142y si\u0119 ziarnem. Gdyby tylko uda\u0142o si\u0119 wytrzyma\u0107 obl\u0119\u017cenie, by\u0142aby szansa na przetrwanie zimy. Zapasy \u017cywno\u015bci osi\u0105gn\u0119\u0142y wystarczaj\u0105cy poziom. Najlepiej jada\u0142 oczywi\u015bcie sam kr\u00f3l. Na jego stole nie brakowa\u0142o prawie niczego. Zar\u00f3wno na obiad, jak i na kolacj\u0119 kr\u00f3lowi i jego go\u015bciom serwowano siedem wi\u0119kszych da\u0144 i cztery przystawki.
\nNa stole mo\u017cna by\u0142o znale\u017a\u0107 wo\u0142owin\u0119, baranin\u0119, jagni\u0119cin\u0119, indyki, kury, kaczki, go\u0142\u0119bie, fl\u0105dry, g\u0119si, kapust\u0119, sa\u0142at\u0119, oliwki, s\u0142odycze i cytryny. Kiedy Karol wyje\u017cd\u017ca\u0142 na inspekcje w okolice Stralsundu, organizowano dla niego „kuchni\u0119 na zimno”. Spo\u017cywa\u0142 wtedy szynk\u0119, ciel\u0119cin\u0119, indyka, w\u0119dzonego \u0142ososia, jagni\u0119cin\u0119, mas\u0142o i ser. Na stole nie mog\u0142o te\u017c zabrak?n\u0105\u0107 bogatego zestawu napoj\u00f3w alkoholowych: wina re\u0144skiego, czerwonego wina (Bordeaux), s\u0142odkich win z Wysp Kanaryjskich, koniaku i dziesi\u0119ciu dzban\u00f3w piwa dziennie. Nigdy jednak nie podawano zwyk\u0142ej w\u00f3dki.(…)<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Warto przypomnie\u0107, \u017ce tradycyjna szwedzka potrawa, „go\u0142\u0105bki”, ju\u017c 300 lat wchodzi w sk\u0142ad kuchni szwedzkiej, a po raz pierwszy wymieniono j\u0105 w ksi\u0105\u017cce kucharskiej Kajsy Warg w 1765 roku. Zawdzi\u0119czamy je w\u0142a\u015bnie pobytowi Karola XII w Turcji. S\u0142owo „go\u0142\u0105bki” – po szwedzku: aldomar – pochodzi od tureckiego s\u0142owa „dolma”, oznaczaj\u0105cego „farsz”. Po turecku potrawa ta nazywa si\u0119 „dolmasi”. Nie do ko\u0144ca jest pewne w jaki spos\u00f3b go\u0142\u0105bki trafi\u0142y do Szwecji. Wed\u0142ug jednej wersji sprowadzili je do Szwecji \u017co\u0142nierze kr\u00f3la, wed\u0142ug innej jego wierzyciele, kt\u00f3rzy przybyli z nim do Szwecji. Niewykluczone, \u017ce obie te wersje s\u0105 prawdziwe.<\/p>\n
W ka\u017cdym razie warto zaznaczy\u0107, \u017ce turecki wariant tej potrawy zawiera kapust\u0119, a nie tylko\u00a0– jak si\u0119 cz\u0119sto twierdzi\u00a0– li\u015bcie winogron.”<\/p>\n
S\u0105 historycy, kt\u00f3rzy maj\u0105 nieco odmienne zdanie w tej wa\u017ckiej kwestii. \u0179r\u00f3d\u0142a \u015br\u00f3dziemnomorskie m\u00f3wi\u0105 co innego ni\u017c szwedzki autor. Dolmadakia jest robiona z li\u015bci winoro\u015bli. W drodze do Szwecji, w Polsce, b\u0105d\u017a w Niemczech, li\u015bcie winogron zast\u0105piono powszechn\u0105 tam kapust\u0105. Tak\u017ce zmianom uleg\u0142 i farsz. Tureck\u0105 baranin\u0119 zast\u0105pi\u0142a niedopuszczalna w kuchni muzu\u0142ma\u0144skiej wieprzowina.<\/p>\n
A ja lubi\u0119 go\u0142\u0105bki w obu ich postaciach: muzu\u0142ma\u0144skiej i chrze\u015bcija\u0144skiej.<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Og\u0142oszono statystyk\u0119 czytelnictwa w Polsce. Dyrektor Biblioteki Narodowej dr Tomasz Makowski poinformowa\u0142, \u017ce 56 procent Polak\u00f3w nie mia\u0142o w ci\u0105gu roku \u017cadnej ksi\u0105\u017cki w r\u0119ku. A przeczytanie tekstu d\u0142u\u017cszego ni\u017c 3 strony jest te\u017c ponad si\u0142y rodak\u00f3w. Nie b\u0119d\u0119 tu biada\u0142 nad upadkiem kultury i g\u0142upieniem wsp\u00f3\u0142obywateli tylko zabior\u0119 si\u0119 za kolejn\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119, by w […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2241"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2241"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2241\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2241"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2241"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2241"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}