{"id":2253,"date":"2011-03-04T08:00:13","date_gmt":"2011-03-04T07:00:13","guid":{"rendered":"http:\/\/adamczewski.blog.polityka.pl\/?p=2253"},"modified":"2011-03-05T19:10:20","modified_gmt":"2011-03-05T18:10:20","slug":"o-kucharzu-ktory-zostal-premierem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/2011\/03\/04\/o-kucharzu-ktory-zostal-premierem\/","title":{"rendered":"O kucharzu, kt\u00f3ry zosta\u0142 premierem"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>Codziennie si\u0119gam po moj\u0105 now\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 czyli pami\u0119tnik kulinarny\u00a0Fuchsii Dunlop. I z przyjemno\u015bci\u0105 otwieram j\u0105 w dowolnym miejscu. Na ka\u017cdej bowiem stronie znajduj\u0119 jakie\u015b ciekawe, m\u0105dre a cz\u0119sto\u00a0<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Chi\u0144ski przysmak – kraby <\/em><\/p>\n

zdumiewaj\u0105ce sw\u0105 odkrywczo\u015bci\u0105 zdanie. Przytocz\u0119 wi\u0119c dzi\u015b kilka akapit\u00f3w, kt\u00f3re – mam nadziej\u0119\u00a0– niekt\u00f3rym czytelnikom te\u017c spodobaj\u0105 si\u0119:\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0„By\u0142 to pocz\u0105tek cudownej przyja\u017ani. W ci\u0105gu kilku nast\u0119pnych miesi\u0119cy sp\u0119dzi\u0142am z Feng Ruiem wiele radosnych godzin w kuchni. Szybko jednak zrozumia\u0142am, \u017ce jego lekcje gotowania nie s\u0105 dla wra\u017cliwc\u00f3w. Jak ka\u017cdy<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/em>dobry chi\u0144ski kucharz, Feng Rui k\u0142ad\u0142 du\u017cy nacisk na maksymaln\u0105 \u015bwie\u017co\u015b\u0107 sk\u0142adnik\u00f3w, kt\u00f3re osobi\u015bcie wybiera\u0142 na miejscowym targu. Chodzi\u0142am z nim na zakupy i zacz\u0119\u0142am nabywa\u0107 odporno\u015bci na rze\u017a – by\u0142o to konieczne, je\u017celi mia\u0142am na powa\u017cnie zg\u0142\u0119bia\u0107 tajniki chi\u0144skiej kuchni.(…)<\/p>\n

Przed zakupami z Feng Ruiem odwiedzi\u0142am ju\u017c wiele chi\u0144skich targowisk i pocz\u0105tkowo okrucie\u0144stwo, kt\u00f3rego by\u0142am \u015bwiadkiem, zdumiewa\u0142o mnie i bulwersowa\u0142o. Ludzie z przera\u017caj\u0105c\u0105 nonszalancj\u0105 sprawiali ryby, jakby obierali ziemniaki; \u0107mi\u0105c papierosa, obdzierali kr\u00f3liki \u017cywcem ze sk\u00f3ry; \u017cartowali z przyjaci\u00f3\u0142mi, gdy z garde\u0142 oszo\u0142omionych kaczek p\u0142yn\u0119\u0142a krew. Nie zabijali zwierz\u0105t, zanim ich nie przyrz\u0105dzili i nie zjedli. Po prostu przygotowywali stworzenie do ugotowania i konsumpcji – i w pewnym momencie ono umiera\u0142o. Sedno sprawy tkwi zapewne w dw\u00f3ch ostatnich zdaniach, chocia\u017c nie jest widoczne na pierwszy rzut oka. W angielskim, jak i w wi\u0119kszo\u015bci j\u0119zyk\u00f3w europejskich, wyrazy, kt\u00f3rych u\u017cywa si\u0119 na okre\u015blenie zjadanych przez ludzi istot \u017cywych, wywodz\u0105 si\u0119 zazwyczaj z \u0142aci\u0144skiego s\u0142owa anima – „powietrze, oddech, \u017cycie”. Pochodz\u0105cy od \u0142aci\u0144skiego creatio wyraz „stworzenie” w jaki\u015b spos\u00f3b \u0142\u0105czy zwierz\u0119ta z nami – istotami ludzkimi – w stworzonym przez Boga wszech\u015bwiecie. My te\u017c jeste\u015bmy o\u017cywionymi stworzeniami. W j\u0119zyku chi\u0144skim zwierz\u0119 to dongwu – poruszaj\u0105ca si\u0119 rzecz. Czy to okrutne (o ile nie jest si\u0119 zagorza\u0142ym buddyst\u0105) skrzywdzi\u0107 co\u015b, co postrzega si\u0119 jako prawie pozbawion\u0105 \u017cycia, poruszaj\u0105c\u0105 si\u0119 rzecz.”<\/p>\n

Ciekawi\u0142o mnie te\u017c to, kto trafia\u0142 w Chinach do kuchni. I jak traktowano tych, kt\u00f3rzy cesarzom, premierom i sekretarzom partyjnym dostarczali tylu subtelnych dozna\u0144 i wra\u017ce\u0144. Pisze Fuchsia Dunlop: „Gotowanie tradycyjnie uznaje si\u0119 w Chinach za profesj\u0119 po\u015bledni\u0105. Wypracowanie wyrafinowanego gustu i umiej\u0119tno\u015b\u0107 docenienia potraw by\u0142y wprawdzie cz\u0119\u015bci\u0105 edukacji konfucja\u0144skiego cz\u0142owieka szlachetnego, ale prawdziwe kucharzenie przypada\u0142o w udziale niewykszta\u0142conym masom. Ch\u0142opcy z ubogich rodzin s\u0142u\u017cyli w restauracjach lub prywatnych kuchniach, cz\u0119sto po prostu dlatego, \u017ce mieli tam szans\u0119 na trzy pe\u0142ne posi\u0142ki dziennie. Wielu z nich by\u0142o analfabetami – swoje umiej\u0119tno\u015bci przekazywali z pokolenia na pokolenie drog\u0105 ustn\u0105. Zwano ich, cz\u0119sto z nutk\u0105 lekcewa\u017cenia, „armi\u0105 ognistych g\u0142\u00f3w”. Mo\u017cliwe, \u017ce pogarda dla prac kuchennych ma swe korzenie w pismach Mencjusza, jednego z wielkich filozof\u00f3w konfucja\u0144skich, kt\u00f3ry \u017cy\u0142 w IV wieku p.n.e. Mencjusz widzia\u0142 przepa\u015b\u0107 mi\u0119dzy prac\u0105 umys\u0142ow\u0105 i fizyczn\u0105, i to on jest autorem stwierdzenia, \u017ce „cz\u0142owiek szlachetny trzyma si\u0119 z dala od kuchni”.<\/p>\n

Nie mo\u017cna powiedzie\u0107, by w historii Chin nie wyst\u0119powali kucharze. Umiej\u0119tno\u015bci kulinarne Yi Yina, legendarnego kuchmistrza z czas\u00f3w dynastii Shang, ol\u015bni\u0142y w\u0142adc\u0119 Tang do tego stopnia, \u017ce uczyni\u0142 go swym premierem. Za panowania dynastii Zhou kucharz Yi Ya otrzymywa\u0142 zaszczyty na dworze, oczarowawszy ksi\u0119cia Qi kilkoma nocnymi ucztami. Z mrocznego fragmentu tej historii dowiadujemy si\u0119, \u017ce Yi ugotowa\u0142 w\u0142asnego syna, gdy ksi\u0105\u017c\u0119 zapragn\u0105\u0142 skosztowa\u0107 mi\u0119sa dziecka. Pomimo tej potworno\u015bci Yi Ya cieszy si\u0119 po dzi\u015b dzie\u0144 s\u0142aw\u0105 geniusza kulinarnego. Kuchmistrze z Hunanu nadal wspominaj\u0105 go z czci\u0105 jako antenata ich profesji. A\u017c do wybuchu „rewolucji kulturalnej” sk\u0142adali ofiary przed jego wizerunkiem w po\u015bwi\u0119conej kucharzom \u015bwi\u0105tyni. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 bohater\u00f3w historii kulinarnej Chin to jednak nale\u017c\u0105cy do kasty intelektualist\u00f3w smakosze, kt\u00f3rzy lubowali si\u0119 w dobrym jedzeniu i pisali o nim proz\u0105 lub wierszem.”<\/p>\n

A poematy i wielkie tomiszcza rozwa\u017ca\u0144 autor\u00f3w si\u0119gaj\u0105cych i po wok, i po pi\u00f3ro s\u0105 do dzi\u015b czytane oraz \u017cywo dyskutowane.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Codziennie si\u0119gam po moj\u0105 now\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 czyli pami\u0119tnik kulinarny\u00a0Fuchsii Dunlop. I z przyjemno\u015bci\u0105 otwieram j\u0105 w dowolnym miejscu. Na ka\u017cdej bowiem stronie znajduj\u0119 jakie\u015b ciekawe, m\u0105dre a cz\u0119sto\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Chi\u0144ski przysmak – kraby zdumiewaj\u0105ce sw\u0105 odkrywczo\u015bci\u0105 zdanie. Przytocz\u0119 wi\u0119c dzi\u015b kilka akapit\u00f3w, kt\u00f3re – mam nadziej\u0119\u00a0– niekt\u00f3rym czytelnikom te\u017c spodobaj\u0105 si\u0119:\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0„By\u0142 to pocz\u0105tek cudownej przyja\u017ani. […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2253"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2253"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2253\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2253"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2253"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2253"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}