Sporo jest \u017ceglarzy w\u015br\u00f3d naszego blogowego towarzystwa. Jedni s\u0105\u00a0 na morzu, inni w\u0142a\u015bnie zeszli z pok\u0142adu a kolejne (\u017ceglarki) wkr\u00f3tce na pok\u0142ad zamustruj\u0105. I c\u00f3\u017c takiego ich wszystkich czeka tam na stole? Oto co na ten temat pisze uczona z Uniwersytetu Gda\u0144skiego Joanna Bramley:\u00a0 „tak opisywa\u0142 poczynione zapasy sam Cook: „[…] w\u0142\u0105czaj\u0105c to co oficerowie i panowie zabrali ze sob\u0105, posiadamy pe\u0142en prowiant na dwa lata \u017ceglowania, przy pe\u0142nych racjach wi\u0119kszo\u015bci artyku\u0142\u00f3w i nadwy\u017cce innych oraz pe\u0142en zestaw przeciw szkorbutowi”. Problemem nie by\u0142o jednak zaopatrzenie statku w du\u017c\u0105 ilo\u015b\u0107 prowiantu, ale zachowanie \u015bwie\u017co\u015bci \u017cywno\u015bci przez d\u0142ugi czas. Z tego wzgl\u0119du dostarczono na statek prototypowy aparat do destylacji wody, wynaleziony przez dr Charlesa Irvinga w 1771 r., oraz miedziane pojemniki na wod\u0119 i wino, aby mo\u017cna by\u0142o uzupe\u0142nia\u0107 \u015bwie\u017ce zapasy, a tak\u017ce du\u017c\u0105 ilo\u015b\u0107 sieci, w\u0119dek i haczyk\u00f3w do po\u0142owu ryb. Zadbano tak\u017ce o towary do wymiany za \u017cywno\u015b\u0107.
\nMimo ograniczonych mo\u017cliwo\u015bci technicznych prowiant starano si\u0119 zabezpieczy\u0107 przed zepsuciem. Mi\u0119so konserwowano g\u0142\u00f3wnie poprzez jego solenie. O tym, jak ma\u0142o skuteczna by\u0142a ta metoda, niech \u015bwiadcz\u0105 s\u0142owa Reinholda Forstera, naturalisty: „Odkryli\u015bmy, \u017ce nasze mi\u0119so, kt\u00f3re z pewno\u015bci\u0105 by\u0142o najlepszego gatunku, by\u0142o tylko o krok od zepsucia, ca\u0142y t\u0142uszcz by\u0142 z\u017carty przez s\u00f3l, a jego zapach, zar\u00f3wno w stanie surowym jak i po ugotowaniu by\u0142 bardzo odra\u017caj\u0105cy, nawet po ci\u0105gni\u0119ciu mi\u0119sa przez 24 godziny na linie za ruf\u0105 statku […]”. Na potrzeby angielskiej marynarki wypiekano specjalny p\u0142aski chleb z pszenicy bez dodatku dro\u017cd\u017cy. Pomimo przechowywania chleba w specjalnych koszach, nie mo\u017cna by\u0142o go ustrzec przed robakami i ple\u015bni\u0105. Zdaniem R. Forstera ten typ chleba nie by\u0142 najw\u0142a\u015bciwszy dla d\u0142ugich podr\u00f3\u017cy, gdy\u017c powodowa\u0142 zaparcia, dlatego proponowa\u0142 zast\u0105pienie go zdrowszym chlebem \u017cytnim, lub przynajmniej p\u00f3\u0142\u017cytnim, a w ostateczno\u015bci u\u017cywaniem m\u0105ki pszennej ale grubo mielonej, oraz zaleca\u0142 u\u017cywanie dro\u017cd\u017cy do ciasta. Zabezpiecza\u0107 przed ple\u015bni\u0105 m\u00f3g\u0142by specjalny wypiek chleba, gdyby du\u017ce bochenki pokroi\u0107 na kromki i te ponownie upiec. R. Forster uwa\u017ca\u0142, \u017ce w czasie d\u0142ugich podr\u00f3\u017cy najlepiej sprawdza si\u0119 \u017cywno\u015b\u0107 \u0142atwa do strawienia oraz posiadaj\u0105ca w\u0142a\u015bciwo\u015bci przeczyszczaj\u0105ce. Z tego powodu marynarka angielska zwykle zaopatrywa\u0142a swoje okr\u0119ty w olej, kt\u00f3ry dodawano do pudding\u00f3w i kt\u00f3rym obficie przyprawiano potrawy. Odpowiada\u0142o to za\u0142odze, gdy\u017c marynarze lubili t\u0142uste potrawy. Forster ubolewa jednak nad z\u0142\u0105 jako\u015bci\u0105 oleju dostarczonego na wypraw\u0119. Radzi tak\u017ce, powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na opini\u0119 Cooka, zamiast oleju u\u017cywa\u0107 cukru, kt\u00f3ry przyspiesza fermentacj\u0119. Podstawowym produktem wykorzystywanym w czasie drugiej podr\u00f3\u017cy Cooka by\u0142 bia\u0142y groch. Niemal codziennie gotowano na obiad zup\u0119 grochow\u0105. R. Forster chwali\u0142 tak\u017ce zwyczaj podawania na \u015bniadanie w angielskiej marynarce p\u0142atk\u00f3w zbo\u017cowych, a zw\u0142aszcza owsianki.
\nWalka ze szkorbutem by\u0142a trudna, g\u0142\u00f3wnie z powodu panuj\u0105cego klimatu. Cook wymaga\u0142 jednak od ca\u0142ej za\u0142ogi konsekwentnego przestrzegania zasad czysto\u015bci i specjalnej diety. Polega\u0142a ona na regularnym podawaniu za\u0142odze bulionu i kiszonej kapusty, jak najwi\u0119kszej ilo\u015bci owoc\u00f3w i warzyw, zw\u0142aszcza seler\u00f3w i cebuli, oraz \u015bwie\u017cych ryb i mi\u0119sa. Na okr\u0119t za\u0142adowano tak\u017ce syrop z cytryn i pomara\u0144czy, niestety, lekarz, pan Patron, nie wierzy\u0142 w jego skuteczno\u015b\u0107 w profilaktyce szkorbutu i syrop by\u0142 bardzo rzadko u\u017cywany. Marmolada z marchwii by\u0142a wynalazkiem niejakiego pana Muzel-Stosch z Berlina, kt\u00f3ry poleci\u0142 j\u0105 Towarzystwu Sztuk, Manufaktur i Handlu, kt\u00f3ra to instytucja zarekomendowa\u0142a to Admiralicji. Kiszona kapusta nie by\u0142a popularna w Anglii tak jak w Niemczech, Danii, Szwecji czy Rosji, i trudno by\u0142o zmieni\u0107 upodobania marynarzy, kt\u00f3rzy jej szczerze nienawidzili. Kapitan i oficerowie dawali dobry przyk\u0142ad, spo\u017cywaj\u0105c w obecno\u015bci za\u0142ogi swoje racje \u017cywno\u015bci zapobiegaj\u0105cej szkorbutowi. Cook musia\u0142 nawet wprowadzi\u0107 kary dla marynarzy, kt\u00f3rzy nie przestrzegali zalecanej przez niego diety. Najcz\u0119\u015bciej polega\u0142y one na pozbawieniu ich dziennej racji grogu. Ka\u017cdy cz\u0142onek za\u0142ogi dostawa\u0142 1 pint\u0119 kiszonej kapusty ka\u017cdego dnia mi\u0119snego, kt\u00f3re przypada\u0142y 4 razy w tygodniu. Dni bezmi\u0119sne, kt\u00f3re przypada\u0142y w poniedzia\u0142ki, \u015brody i pi\u0105tki, by\u0142y nazywane dniami banyan, od hinduskich kupc\u00f3w, kt\u00f3rzy byli wegetarianami.”
\nNawet od tej lektury mo\u017cna dosta\u0107 choroby morskiej. Ciekawe czy kpt. Cichal ci\u0105gnie\u00a0 za swoim jachtem kotlety na linie?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Sporo jest \u017ceglarzy w\u015br\u00f3d naszego blogowego towarzystwa. Jedni s\u0105\u00a0 na morzu, inni w\u0142a\u015bnie zeszli z pok\u0142adu a kolejne (\u017ceglarki) wkr\u00f3tce na pok\u0142ad zamustruj\u0105. I c\u00f3\u017c takiego ich wszystkich czeka tam na stole? Oto co na ten temat pisze uczona z Uniwersytetu Gda\u0144skiego Joanna Bramley:\u00a0 „tak opisywa\u0142 poczynione zapasy sam Cook: „[…] w\u0142\u0105czaj\u0105c to co oficerowie […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2601"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2601"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2601\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2603,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2601\/revisions\/2603"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2601"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2601"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2601"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}