Dziennikarze „Pu\u0142tuskiej gazety powiatowej” napisali i wydali wielce sympatyczn\u0105 ksi\u0105\u017ceczk\u0119. Zw\u0142aszcza dla mnie, mieszka\u0144ca podpu\u0142tuskiej wsi, wielbiciela miasta i okolic oraz smakosza. Tytu\u0142\u00a0– „Pu\u0142tusk od kuchni, przewodnik po smakach i aromatach Pu\u0142tuska i okolic” m\u00f3wi wszystko. Z t\u0105 ksi\u0105\u017ceczk\u0105 w r\u0119ku mo\u017cna trafi\u0107 wsz\u0119dzie tam, gdzie mi\u0142o\u015bnicy dobrej kuchni i kuchni regionalnej trafi\u0107 powinni.
\nJest w tej ksi\u0105\u017cce tak\u017ce cz\u0119\u015b\u0107 historyczna, z kt\u00f3rej par\u0119 zda\u0144 zacytuj\u0119, bo s\u0105 wielce interesuj\u0105ce. No i daj\u0105ce nadziej\u0119, \u017ce dzisiejsi restauratorzy mog\u0105 skorzysta\u0107 z tradycji, co nam wszystkim winno wyj\u015b\u0107 na zdrowie.<\/p>\n
„Z kom\u00f3r celnych na Wi\u015ble\u00a0– czytamy w „Pu\u0142tusku od kuchni” –\u00a0 zachowa\u0142y si\u0119 informacje o wiezionych tak\u017ce do Pu\u0142tuska \u015bledziach i to w bogatym asortymencie. Sprzedawano wi\u0119c na pu\u0142tuskim rynku zar\u00f3wno beczki uchodz\u0105cych za wyborne du\u017cych \u015bledzi holenderskich, ale r\u00f3wnie\u017c przywo\u017cono niemal wozami ma\u0142e i z\u0142ej jako\u015bci „\u015bledzie szockie”. Oczywi\u015bcie w mie\u015bcie nad Narwi\u0105 nie brakowa\u0142o r\u00f3wnie\u017c ryb rzecznych. W\u0142a\u015bnie z dzia\u0142alno\u015bci\u0105 rybak\u00f3w wi\u0105za\u0107 nale\u017cy nazw\u0119 dzisiejszej cz\u0119\u015bci Pu\u0142tuska Rybitwy. Wedle przywileju biskupa Henryka Firleja rybacy p\u0142acili danin\u0119 za po\u0142\u00f3w ryb i zwolnieni byli z innych \u015bwiadcze\u0144. W zamian zobowi\u0105zani byli do sprzeda\u017cy ryb wy\u0142\u0105cznie na rynku pu\u0142tuskim. Przed rokiem 1650 zdarzy\u0142o si\u0119 jednak, \u017ce rybak nazwiskiem Wo\u0142owiec zosta\u0142 schwytany, kiedy pr\u00f3bowa\u0142 handlowa\u0107 rybami w pobliskim Serocku. \u00d3wczesny biskup Karol Ferdynand Waza zmieni\u0142 wi\u0119c powinno\u015bci rybakom, dzi\u0119ki czemu wiemy dzi\u015b jakie ryby i w jakich ilo\u015bciach trafia\u0142y na biskupi st\u00f3\u0142. Tak wi\u0119c od roku 1650 pu\u0142tuscy rybacy musieli ka\u017cdego roku na wiosn\u0119 dostarczy\u0107 na zamek: 270 szczupak\u00f3w mierz\u0105cych „mi\u0119dzy g\u0142ow\u0105 a ogonem nie mniej ni\u017c p\u00f3\u0142 \u0142okcia” (ok. 30 cm), do tego 100 leszczy, okre\u015blanych jako \u015brednie oraz „jazi” (jazgarzy) \u015brednich 120. Jesieni\u0105 rybacy musieli oddawa\u0107 drug\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 daniny w takim samym wymiarze. \u0141\u0105cznie na zamek dostarczano wi\u0119c prawie tysi\u0105c ryb rocznie! Mog\u0142oby wi\u0119c wydawa\u0107 si\u0119, \u017ce Narew obfitowa\u0142a w ryby. Trzeba jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce nie mo\u017cna by\u0142o od\u0142awia\u0107 ich bez biskupiego pozwolenia i je\u015bli kto\u015b chcia\u0142 zje\u015b\u0107 na przyk\u0142ad szczupaka, to musia\u0142 albo kupi\u0107 go na rynku od rybak\u00f3w, albo k\u0142usowa\u0107, albo mie\u0107 sw\u00f3j staw. Z dostawami ryb by\u0142y zreszt\u0105 czasami tak\u017ce problemy. Wiadomo bowiem, \u017ce jezuici pu\u0142tuscy w czasach Piotra Skargi utyskiwali, \u017ce w mie\u015bcie jest ma\u0142o ryb i przez to s\u0105 one drogie. Na w\u0142asny u\u017cytek posiadali oni na ty\u0142ach swego kompleksu niewielk\u0105 sadzawk\u0119 hodowlan\u0105.
\nPora wreszcie zaj\u0105\u0107 si\u0119 r\u00f3wnie zdrowym jak ryby sk\u0142adnikiem diety dawnych pu\u0142tuszczan, czyli owocami i warzywami. Sady i ogrody warzywne by\u0142y cz\u0119\u015bci\u0105 podmiejskiego krajobrazu. Mieszczanie posiadaj\u0105cy role gruntu uprawiali warzywa na w\u0142asny u\u017cytek. Du\u017cy sad owocowy znajdowa\u0142 si\u0119 w folwarku G\u00f3rki. Cho\u0107 nie wiemy dok\u0142adnie jakie drzewa w nim ros\u0142y, to przez analogi\u0119 mo\u017cemy domniemywa\u0107, \u017ce by\u0142y tam jab\u0142onie, \u015bliwy, wi\u015bnie i grusze. Na tym tle wyr\u00f3\u017cnia\u0142y si\u0119 w mie\u015bcie dwa sady: jezuicki i oczywi\u015bcie biskupi przy zamku. Skromniejszy sad jezuicki po\u0142o\u017cony by\u0142 mi\u0119dzy murem miejskim, a kana\u0142em, czyli na dzisiejszej ulicy Wiktora Gomulickiego. Nie by\u0142 on ma\u0142y, skoro w roku 1781 ros\u0142o tam a\u017c 100 drzew: 54 grusze, 26 jab\u0142oni, 1 czere\u015bnia, 12 wi\u015bni, 5 m\u0142odych drzew brzoskwiniowych i 2 morelowych. Zbiory z takiego sadu prezentowa\u0142y si\u0119 wi\u0119c okazale. Ponadto wiadomo, \u017ce w po\u0142owie XVIII stulecia jezuici uprawiali te\u017c cytryny i pomara\u0144cze, kt\u00f3re na zim\u0119 oddawali do biskupiej pomara\u0144czami. Najokazalej w mie\u015bcie prezentowa\u0142 si\u0119 w\u0142a\u015bnie ogr\u00f3d biskupi przy zamku. W wieku XVII jest on lakonicznie okre\u015blony jako w\u0142oski. Szczyt swej \u015bwietno\u015bci prze\u017cywa\u0142 za\u015b w drugiej po\u0142owie XVIII wieku, za rz\u0105d\u00f3w wspominanego ju\u017c biskupa Micha\u0142a Jerzego Poniatowskiego. Dzieli\u0142 si\u0119 w\u00f3wczas na dwie cz\u0119\u015bci: wi\u0119ksz\u0105: przy zamku, zwan\u0105 dominika\u0144sk\u0105 i mniejsz\u0105 przy kaplicy \u015bw. Marii Magdaleny(magdale\u0144sk\u0105). \u0141\u0105cznie w obu cz\u0119\u015bciach ros\u0142y a\u017c 762 drzewa i krzewy! Dominowa\u0142y jab\u0142onie, kt\u00f3rych by\u0142o r\u00f3wno 300, grusz zasadzono 186, na trzecim pod wzgl\u0119dem liczebno\u015bci miejscu plasowa\u0142y si\u0119 drzewka cytrynowe, trzymane w rynnach (donicach). Do tego doda\u0107 trzeba jeszcze 35 brzoskwi\u0144, 9 morel, 3 pomara\u0144cze, 24 krzewy winogron i 9 fig. W biskupim ogrodzie uprawiono r\u00f3wnie\u017c przyprawy: 43 rozmaryny, 23 drzewka laurowe i 9 koral\u00f3w(?). Drzewka egzotyczne na zim\u0119 przenoszono do specjalnie ogrzewanej pomara\u0144czami. Kusz\u0105cy ogr\u00f3d swymi owocami przyci\u0105ga\u0142 nie tylko biskupich go\u015bci. Mimo ogrodzenia cz\u0119sto wdzierali si\u0119 do\u0144 m\u0142odzi amatorzy owoc\u00f3w z miasta, a zw\u0142aszcza uczniowie kolegium. Batalie toczone przez nich z ogrodnikiem przybiera\u0142y nawet dramatyczne scenariusze. Znany jest przypadek zab\u00f3jstwa ogrodnika, o kt\u00f3re podejrzewano w\u0142a\u015bnie uczni\u00f3w kolegium jezuickiego.”\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n
Nie domagam si\u0119 od dzisiejszych pu\u0142tuszczan, by hodowali pomara\u0144cze czy cytryny. Nie namawiam tak\u017ce do zak\u0142adania winnic i produkowania wina. Ale je\u015bli idzie o ryby to mogliby postara\u0107 si\u0119 o wi\u0119kszy ich wyb\u00f3r\u00a0 w sklepach, no i w restauracjach. Krewetki to ja wole jada\u0107 nad ciep\u0142ymi morzami. Tu za\u015b chcia\u0142bym mie\u0107 wyb\u00f3r mi\u0119dzy linem, sandaczem i szczupakiem, \u017ce o innych narwia\u0144skich smako\u0142ykach nie wspomn\u0119.
\nA ksi\u0105\u017ck\u0119 polecam, cho\u0107 nat\u0142ok reklam (zrozumia\u0142y ze wzgl\u0119d\u00f3w wydawniczych) troch\u0119 mi przeszkadza\u0142 w lekturze.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Dziennikarze „Pu\u0142tuskiej gazety powiatowej” napisali i wydali wielce sympatyczn\u0105 ksi\u0105\u017ceczk\u0119. Zw\u0142aszcza dla mnie, mieszka\u0144ca podpu\u0142tuskiej wsi, wielbiciela miasta i okolic oraz smakosza. Tytu\u0142\u00a0– „Pu\u0142tusk od kuchni, przewodnik po smakach i aromatach Pu\u0142tuska i okolic” m\u00f3wi wszystko. Z t\u0105 ksi\u0105\u017ceczk\u0105 w r\u0119ku mo\u017cna trafi\u0107 wsz\u0119dzie tam, gdzie mi\u0142o\u015bnicy dobrej kuchni i kuchni regionalnej trafi\u0107 powinni. Jest […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2683"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2683"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2683\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2735,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2683\/revisions\/2735"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2683"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2683"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2683"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}