Nikt pewnie nie wyobra\u017ca sobie kurpiowskiej kuchni bez kartofli. Rejbak czyli babka ziemniaczana to przecie\u017c najwa\u017cniejsze dla Kurpi danie. A tymczasem\u00a0– jak pisze Maria \u017bywirska, historyk i znawczyni tej kuchni \u00a0-„Kartofle, kt\u00f3re pojawi\u0142y si\u0119 w Puszczy Bia\u0142ej w po\u0142owie XIX wieku, jadano gotowane z mlekiem (w lecie zsiad\u0142ym) oraz barszczem i szczawiem. Barszcze robiono na zakwasie z m\u0105ki \u017cytniej b\u0105d\u017a k\u0142os\u00f3w. Czasami dodawano w\u0119dzonki i \u015bmietany. Na sto\u0142ach kurpiowskich cz\u0119sto go\u015bci\u0142 barszcz z czerwonych burak\u00f3w kwaszonych lub \u015bwie\u017cych.
\nBardzo cz\u0119sto gotowano „pra\u017cuch\u0119” – m\u0105k\u0119 \u017cytni\u0105 wsypywano w\u0105skim strumieniem na gotuj\u0105c\u0105 si\u0119 osolon\u0105 wod\u0119, energicznie ca\u0142y czas mieszaj\u0105c. Kiedy potrawa odpowiednio zg\u0119stnia\u0142a, wyk\u0142adano j\u0105 na talerze polewaj\u0105c suto skwarkami stopionymi ze s\u0142oniny i t\u0142uszczem.
\nZ potraw m\u0105cznych przyrz\u0105dzano kluski zwane „rwaki” z \u017cytniej, pytlowej m\u0105ki. „Ciasto na nie zagniatano tylko wod\u0105, ale tak \u017ceby by\u0142y mo\u017cliwie twarde. Na d\u0142oni ugniatano niewielki placek, po czym maczaj\u0105c palce w m\u0105ce odrywano niedu\u017ce kluski, kt\u00f3re po ugotowaniu w s\u0142onej wodzie jedzono z mlekiem lub s\u0142onin\u0105”.
\nNajbardziej popularn\u0105 potraw\u0105 by\u0142a tzw. „zalewajka”. To zupa kartoflana zasypana kasz\u0105 j\u0119czmienn\u0105 lub grubo pokrojon\u0105 kapust\u0105 oraz zaprawiona s\u0142onin\u0105. Wielkim przysmakiem by\u0142a r\u00f3wnie\u017c zupa „z bani” (dyni), kt\u00f3ra by\u0142a rozgotowana, przyprawiona mlekiem i zasypana kluskami.
\nCz\u0119stym daniem kolacyjnym by\u0142y „sodziaki” – placki przygotowane z m\u0105ki po\u015bledniej z dodatkiem miodu, sody i zagniatane zsiad\u0142ym mlekiem. Po wyrobieniu ciasta formowano w r\u0119kach owalny placek i uk\u0142adano go do pieczenia bezpo\u015brednio na fajerkach, na blasze kuchennej. Po upieczeniu jednej strony, przek\u0142adano placek na drug\u0105 stron\u0119, a po upieczeniu zjadano ciep\u0142y placek, popijaj\u0105c mlekiem.
\nW czasie uroczysto\u015bci rodzinnych tj. wesela, chrzciny, stypy, jad\u0142o musia\u0142o by\u0107 urozmaicone oraz obfite. Na te specjalne okazje przygotowywano w\u0142asnej roboty kwas oraz piwo. Przed 1914 r. piwo robiono tylko z jag\u00f3d ja\u0142owcowych bez \u017cadnych przypraw. „Rozbite ziarno ja\u0142owca gotowano w wodzie, bior\u0105c na garniec ziaren 2,5 garnca wody i obwi\u0105zuj\u0105c garnek p\u0142\u00f3tnem lnianym, aby wytapiaj\u0105ca si\u0119 \u017cywica mog\u0142a nie wsi\u0105kn\u0105\u0107. Po ugotowaniu zlewano do glinianych naczy\u0144 i odstawiano w ch\u0142odne miejsce”.
\n(…) „Chrzciny na Puszczy obchodzono w ma\u0142ym gronie, gdy\u017c dziecko nale\u017ca\u0142o ochrzci\u0107 nazajutrz, niemal po urodzeniu. Tote\u017c gospodyni jeszcze przed po\u0142ogiem stara\u0142a si\u0119 przygotowa\u0107 pocz\u0119stunek dla rodzic\u00f3w chrzestnych i babki, kt\u00f3ra by\u0142a przy porodzie. Pocz\u0119stunek sk\u0142ada\u0142 si\u0119 najcz\u0119\u015bciej ze sma\u017conej wieprzowiny, boczku, kie\u0142basy, jajecznicy, chleba, piwa i w\u00f3dki”.
\nNajwi\u0119ksz\u0105 wy\u017cerk\u0119 mieli Kurpie podczas wesel. „Bez por\u00f3wnania okazalsze by\u0142o jad\u0142o weselne. (…) Wiatach trzydziestych przed wyjazdem orszaku weselnego do ko\u015bcio\u0142a, uczestnicy pili mleczn\u0105 kaw\u0119 zbo\u017cow\u0105 z plackiem, za\u015b dopiero po powrocie nast\u0119powa\u0142 zasadniczy pocz\u0119stunek zw. obiad (nazwy obiad nie stosowano wtedy do pokarmu po\u0142udniowego). Najcz\u0119\u015bciej sk\u0142ada\u0142y si\u0119 na\u0144: pokrajana w du\u017ce kawa\u0142ki kie\u0142basa, sma\u017cony lub w\u0119dzony boczek i chleb – cz\u0119sto pytlowy – u\u0142o\u017cone na talerzach po\u015brodku d\u0142ugiego obiegaj\u0105cego izb\u0119 sto\u0142u. Gospodarz przepija\u0142 w\u00f3dk\u0105 do znaczniejszych go\u015bci, po czym ka\u017cdy bra\u0142 widelcem boczek lub kie\u0142bas\u0119 i chleb. Nast\u0119pnie podawano ros\u00f3\u0142 na wieprzowinie, wo\u0142owinie lub baraninie z kartoflami lub makaronem. Z kolei podawano mi\u0119so z roso\u0142u z kapust\u0105 (…), w ko\u0144cu kasz\u0119 gryczan\u0105 ze s\u0142onin\u0105, s\u0142odki placek i piwo. (…) Je\u015bli wesele trwa\u0142o d\u0142u\u017cej i go\u015bcie zebrali si\u0119 ponownie na przenosinach, to w domu pana m\u0142odego nast\u0119powa\u0142 ponowny pocz\u0119stunek i zabawa zw. psiababa. Wtedy pocz\u0119stunek sk\u0142ada\u0142 si\u0119 z w\u00f3dki, zimnego mi\u0119sa i s\u0142odkiego placka. Podany wy\u017cej zestaw potraw na uczcie weselnej stanowi najpopularniejszy wariant”.
\nStypa zw. inaczej konsolacj\u0105 odbywa\u0142a si\u0119 najcz\u0119\u015bciej przy wozie \u017ca\u0142obnik\u00f3w na stoj\u0105co lub w karczmie. Potraw\u0105 tradycyjn\u0105 by\u0142o zimne gotowane lub sma\u017cone mi\u0119so baranie, piwo, w\u00f3dka i s\u0142odki placek.”
\nSmaczne to wszystko cho\u0107 do\u015b\u0107 ci\u0119\u017ckostrawne. Wida\u0107, \u017ce Kurpie mieli silne \u017co\u0142\u0105dki.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Nikt pewnie nie wyobra\u017ca sobie kurpiowskiej kuchni bez kartofli. Rejbak czyli babka ziemniaczana to przecie\u017c najwa\u017cniejsze dla Kurpi danie. A tymczasem\u00a0– jak pisze Maria \u017bywirska, historyk i znawczyni tej kuchni \u00a0-„Kartofle, kt\u00f3re pojawi\u0142y si\u0119 w Puszczy Bia\u0142ej w po\u0142owie XIX wieku, jadano gotowane z mlekiem (w lecie zsiad\u0142ym) oraz barszczem i szczawiem. Barszcze robiono na […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2731"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2731"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2731\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2733,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2731\/revisions\/2733"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2731"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2731"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2731"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}