\u00a0<\/p>\n
W takie deszczowe dni dobrze si\u0119 czyta. A mam now\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119, kt\u00f3ra jest ewenementem na naszym rynku. To przewodnik zatytu\u0142owany „Zabytki kultury \u017cydowskiej w Polsce”. Napisa\u0142 j\u0105 Stanis\u0142aw Kryci\u0144ski a przepi\u0119knie zilustrowali Anna Olej-Kobus i Krzysztof Kobus.<\/p>\n
To nie jest ksi\u0105\u017cka do zwyk\u0142ej lektury lecz pomocnik przy wymy\u015blaniu tras wycieczek po ca\u0142ej Polsce. I autor tekstu, i autorzy zdj\u0119\u0107 po\u015bwi\u0119cili tej pracy wiele lat trud\u00f3w i podr\u00f3\u017cy. Ale dzi\u0119ki temu powsta\u0142o dzie\u0142o, kt\u00f3re pozwala dotrze\u0107 do niezwykle ciekawych zabytk\u00f3w architektury, na cmentarze i do miejscowo\u015bci – wprawdzie ju\u017c bez dawnych mieszka\u0144c\u00f3w ale z resztkami ich kultury materialnej\u00a0– stanowi\u0105cych przez stulecia obraz Polski ma\u0142omiasteczkowej, kraju wielu kultur i nacji. Znaczna cz\u0119\u015b\u0107 tych ocala\u0142ych zabytk\u00f3w zmieni\u0142a swoje przeznaczenie i w\u0142a\u015bcicieli. Sporo jest jednak odrestaurowanych i prezentuj\u0105cych swoje pi\u0119kno.<\/p>\n
Na ok\u0142adce ksi\u0105\u017cki wyczyta\u0142em, \u017ce znajd\u0119 w niej mn\u00f3stwo informacji o kulturze \u017cydowskiej. Dowiem si\u0119 m.in. kt\u00f3ra synagoga uznawana jest za najpi\u0119kniejsz\u0105, z czego s\u0142ynie na ca\u0142ym \u015bwiecie Le\u017cajsk, czy mo\u017cna gdzie\u015b jeszcze poczu\u0107 atmosfer\u0119 ma\u0142ego przedwojennego \u017cydowskiego miasteczka, gdzie mo\u017cna spr\u00f3bowa\u0107 koszernej kuchni.<\/p>\n
Zgodnie z moimi zainteresowaniami szczeg\u00f3lnie pilnie szuka\u0142em wiadomo\u015bci kulinarnych. Reklama ok\u0142adkowa okaza\u0142a si\u0119 jednak zrobiona troch\u0119 na wyrost. O restauracjach z kuchni\u0105 \u017cydowsk\u0105 nie znalaz\u0142em nic. Troch\u0119 mi ten brak wynagrodzi\u0142 opis ma\u0142ego miasteczka le\u017c\u0105cego na Kielecczy\u017anie\u00a0– Chmielnika. To miasteczko o d\u0142ugiej i ciekawej historii. Tu polskie rycerstwo w 1241 roku pr\u00f3bowa\u0142o\u00a0– niestety bezskutecznie\u00a0– powstrzyma\u0107 najazd tatarski. Do roku 1532 miejscowo\u015b\u0107 by\u0142a w\u0142asno\u015bci\u0105 rodu Odrow\u0105\u017c\u00f3w. Potem przej\u0105\u0142 je Jan Ole\u015bnicki. Do czas\u00f3w szwedzkiego najazdu miasteczko by\u0142o o\u015brodkiem arianizmu. Sprzyjali temu w\u0142a\u015bciciele.<\/p>\n
Ole\u015bniccy zach\u0119cali tak\u017ce do osiedlania si\u0119 w ich mie\u015bcie \u017byd\u00f3w. W 1787 roku Chmielnik liczy\u0142 1400 mieszka\u0144c\u00f3w, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych by\u0142o 782 \u017byd\u00f3w. Wkr\u00f3tce miasto sta\u0142o si\u0119 wa\u017cnym o\u015brodkiem chasydyzmu.<\/p>\n
Chmielnik s\u0142yn\u0105\u0142 ze znakomitej g\u0119siny podawanej w tutejszych ober\u017cach. W mie\u015bcie i okolicach istnia\u0142o 40 wielkich tuczarni g\u0119si.\u00a0T\u0142uste i mi\u0119siste \u00a0ptaki wywo\u017cono nie tylko do nieodleg\u0142ych Kielc ale tak\u017ce eksportowano zagranic\u0119.<\/p>\n
W karczmie Leszmana podawano do wy\u015bmienitej g\u0119siny r\u00f3wnie doskona\u0142e wina. Przyje\u017cd\u017cali tu cz\u0119sto go\u015bcie z Kielc i innych miast regionu.<\/p>\n
S\u0142ynne by\u0142y te\u017c chmielnickie jarmarki. Osobliwo\u015bci\u0105 tych targ\u00f3w by\u0142y handlarki sprzedaj\u0105ce gor\u0105cy b\u00f3b. Garnki z ugotowanym bobem ustawia\u0142y na \u017celiwnych kot\u0142ach, w kt\u00f3rych znajdowa\u0142y si\u0119 roz\u017carzone w\u0119gle. W zimne dni przekupki ogrzewa\u0142y si\u0119 siedz\u0105c na kot\u0142ach z \u017carem.<\/p>\n
Przewodnik ma tak\u017ce rozdzia\u0142y dotycz\u0105ce \u017cydowskich \u015bwi\u0105t oraz s\u0142owniczek najwa\u017cniejszych podstawowych s\u0142\u00f3w pozwalaj\u0105cych \u0142atwiej zrozumie\u0107 histori\u0119 kultury polskich \u017byd\u00f3w. To ksi\u0105\u017cka dla mi\u0142o\u015bnik\u00f3w w\u0119dr\u00f3wek po pi\u0119knych a ma\u0142o znanych okolicach naszego kraju.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u00a0 W takie deszczowe dni dobrze si\u0119 czyta. A mam now\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119, kt\u00f3ra jest ewenementem na naszym rynku. To przewodnik zatytu\u0142owany „Zabytki kultury \u017cydowskiej w Polsce”. Napisa\u0142 j\u0105 Stanis\u0142aw Kryci\u0144ski a przepi\u0119knie zilustrowali Anna Olej-Kobus i Krzysztof Kobus. To nie jest ksi\u0105\u017cka do zwyk\u0142ej lektury lecz pomocnik przy wymy\u015blaniu tras wycieczek po ca\u0142ej Polsce. I […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2772"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2772"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2772\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2774,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2772\/revisions\/2774"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2772"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2772"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2772"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}