Od pi\u0119ciu, a mo\u017ce nawet sze\u015bciu lat mam w\u0142asny zagajnik bukowy. Dosta\u0142em siedem sadzonek, kt\u00f3re przywi\u00f3z\u0142 mi m\u00f3j przyjaciel Andrzej Hali\u0144ski od swojego przyjaciela i szefa jednocze\u015bnie czyli Jerzego Hoffmana. Buki rosn\u0105 pi\u0119knie ale powoli. Nie s\u0105dz\u0119 abym zjad\u0142 ich orzeszki, dla kt\u00f3rych zagajnik \u00f3w posadzi\u0142em. My\u015bl\u0119, \u017ce plon\u00f3w doczekaj\u0105 moje wnuki albo i prawnuki. Prawd\u0119 m\u00f3wi\u0105c znam smak buczyny, bo mieszka\u0142em w dzieci\u0144stwie w Gda\u0144sku-Wrzeszczu i zbiera\u0142 ka\u017cdej jesieni orzeszki bukowe w Ja\u015bkowej Dolinie. By\u0142y przepyszne.
\nA informacje, \u017ce niepr\u0119dko jeszcze b\u0119d\u0105 plony z moich buk\u00f3w wyczyta\u0142em w pi\u0119knej i ciekawej ksi\u0105\u017cce: „Na pocz\u0105tku by\u0142o drzewo”:<\/p>\n
„Buk jest pot\u0119\u017cnie zbudowanym, majestatycznym drzewem li\u015bciastym. Wie\u015b\u0107 niesie, \u017ce buki ros\u0142y ju\u017c na Olimpie i \u017ce w kubkach z bukowego drewna pijali wino zar\u00f3wno bogowie, jak i \u015bmiertelnicy. Jeszcze przed nasz\u0105 er\u0105 ucze\u0144 Arystotelesa, Teofrast z Eresos, zwany ojcem botaniki, w swych „Badaniach nad ro\u015blinami” pisa\u0142, \u017ce w kraju Latyn\u00f3w rosn\u0105 tak wielkie buki, i\u017c „jeden pie\u0144 starczy na kil tyrre\u0144skiego okr\u0119tu”, my za\u015b nie mamy \u017cadnych powod\u00f3w, aby mu nie wierzy\u0107. Sk\u0105din\u0105d wiemy, \u017ce w \u015bwiecie staro\u017cytnym buk by\u0142 drzewem p\u0142odno\u015bci. Grecy, a tak\u017ce Dakowie, kt\u00f3rych podbi\u0142 rzymski cesarz Trajan, zaganiali pod buki ja\u0142owe zwierz\u0119ta, licz\u0105c na to, \u017ce dzielne drzewa u\u017cycz\u0105 im swych si\u0142 rozrodczych. W \u015bredniowieczu buk nabra\u0142 wyra\u017anych cech dyspozytora bia\u0142ej magii, chroni\u0105cego ludzi przed si\u0142ami przyrody, bardziej lub mniej materialnymi. W krajach niemieckich z rozniecanych w Wielk\u0105 Sobot\u0119 rytualnych ognisk wyjmowano nadpalone polana b\u0105d\u017a patyki bukowe i podczas burzy k\u0142adziono na palenisko, aby uchroni\u0107 dom przed uderzeniem pioruna. Wynoszono je r\u00f3wnie\u017c na pola, gdzie chroni\u0142y zbiory przed gradem, myszami, szkodliwymi owadami i innymi plagami, nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o urokach rzucanych przez niepoczciwych s\u0105siad\u00f3w. R\u00f3wnie\u017c w krajach s\u0142owia\u0144skich buki przez d\u0142ugie wieki uchodzi\u0142y za istoty uduchowione, opiekun\u00f3w naszych przodk\u00f3w, kt\u00f3rzy ch\u0119tnie wznosili swoje domostwa pod ich roz\u0142o\u017cystymi koronami. Jeszcze w XVII wieku twierdzono, \u017ce obej\u015b\u0107, w kt\u00f3rych ro\u015bnie buk, nie imaj\u0105 si\u0119 \u017cadne czary; p\u00f3\u017aniej niestety \u00f3w mistyczny wgl\u0105d w natur\u0119 buka zosta\u0142 gdzie\u015b zagubiony.
\nBuk jest drzewem jednopiennym, o kwiatach rozdzielnop\u0142ciowych, wiatropylnym. Kwitnie pod koniec kwietnia lub w maju, r\u00f3wnocze\u015bnie b\u0105d\u017a wkr\u00f3tce po rozwini\u0119ciu si\u0119 li\u015bci.
\nPojawiaj\u0105ce si\u0119 we wrze\u015bniu lub na pocz\u0105tku pa\u017adziernika owoce maj\u0105 posta\u0107 tr\u00f3j graniastych, ciemnobrunatnych, oleistych orzeszk\u00f3w, osadzonych po dwa w zdrewnia\u0142ej, pokrytej kolczastymi wyrostkami okrywie. S\u0105 br\u0105zowe i osi\u0105gaj\u0105 od jednego do p\u00f3\u0142tora centymetra d\u0142ugo\u015bci. Obfite owocowanie zdarza si\u0119 co pi\u0119\u0107 – osiem lat, a wtedy z jednego hektara buczyny mo\u017cna zebra\u0107 nawet ton\u0119 nasion.<\/p>\n
Buk zdolno\u015b\u0107 do owocowania uzyskuje stosunkowo p\u00f3\u017ano – drzewa rosn\u0105ce na otwartej przestrzeni w wieku 40 – 50 lat, a rosn\u0105ce w lesie dopiero po prze\u017cyciu co najmniej 60 lat. Podobnie jak d\u0105b i grab nie zrzuca jesieni\u0105 wszystkich li\u015bci.
\nW m\u0142odo\u015bci drzewo ro\u015bnie powoli, z czasem jednak mo\u017ce osi\u0105gn\u0105\u0107 do 50 metr\u00f3w wysoko\u015bci i p\u00f3\u0142tora metra pier\u015bnicy. Do\u017cywa 300 lat.
\nBuk pospolity ma pewne – cho\u0107 niewielkie – w\u0142a\u015bciwo\u015bci lecznicze. Surowcem zielarskim s\u0105 li\u015bcie, zawieraj\u0105ce mi\u0119dzy innymi kwasy fenolowe, saponiny, maj\u0105ce dzia\u0142anie przeciwbakteryjne i przeciwwirusowe, a tak\u017ce pobudzaj\u0105ce wydzielanie sok\u00f3w \u017co\u0142\u0105dkowych i \u017c\u00f3\u0142ci, oraz flawonoidy, kt\u00f3re pe\u0142ni\u0105 rol\u0119 przeciwutleniaczy i chroni\u0105 drzewo przed owadami i grzybami. Surowcem mog\u0105 by\u0107 tak\u017ce ca\u0142e ga\u0142\u0105zki z m\u0142odymi wiosennymi listkami, suszone w temperaturze pokojowej, a potem mielone. Napar z li\u015bci i p\u0119d\u00f3w buka zwyczajnego ma dzia\u0142anie przeciwzapalne, przeciwalergiczne, uspokajaj\u0105ce. W du\u017cych dawkach dzia\u0142a lekko nasennie i osza\u0142amiaj\u0105co, a tak\u017ce moczop\u0119dnie, przeciwkrwotocznie i silnie odka\u017caj\u0105co. Uszczelnia naczynia krwiono\u015bne i likwiduje zaburzenia trawienia, pobudzaj\u0105c apetyt.
\n\u015awie\u017ce li\u015bcie u\u015bmierzaj\u0105 b\u00f3l z\u0119b\u00f3w, lecz\u0105 obrz\u0119ki i stany zapalne dzi\u0105se\u0142 oraz jamy ustnej. Herbatka z li\u015bci pomaga w nie\u017cytach \u017co\u0142\u0105dka. Nalewka bukowa zalecana jest przy wyczerpaniu psychicznym.
\nM\u00f3wi si\u0119 r\u00f3wnie\u017c, \u017ce \u017cadna fajka nie rozja\u015bnia umys\u0142u w takim stopniu, co bukowa, czego dowodzi\u0107 ma fakt, \u017ce Gustaw Flaubert ssa\u0142 bukow\u0105 fajk\u0119 przez ca\u0142y czas pracy nad „Pani\u0105 Bovary”. ”<\/p>\n
Fajki nie pal\u0119 ale i powie\u015bci nie pisz\u0119, wi\u0119c nie ma co si\u0119 martwi\u0107. A w przysz\u0142ym roku pojad\u0119 jesieni\u0105 po buczyn\u0119 do Ja\u015bkowej Doliny. I w ten spos\u00f3b powr\u00f3ci smak dzieci\u0144stwa.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Od pi\u0119ciu, a mo\u017ce nawet sze\u015bciu lat mam w\u0142asny zagajnik bukowy. Dosta\u0142em siedem sadzonek, kt\u00f3re przywi\u00f3z\u0142 mi m\u00f3j przyjaciel Andrzej Hali\u0144ski od swojego przyjaciela i szefa jednocze\u015bnie czyli Jerzego Hoffmana. Buki rosn\u0105 pi\u0119knie ale powoli. Nie s\u0105dz\u0119 abym zjad\u0142 ich orzeszki, dla kt\u00f3rych zagajnik \u00f3w posadzi\u0142em. My\u015bl\u0119, \u017ce plon\u00f3w doczekaj\u0105 moje wnuki albo i prawnuki. […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3353"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3353"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3353\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3517,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3353\/revisions\/3517"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3353"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3353"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3353"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}