Troch\u0119 si\u0119 boj\u0119 \u0142azi\u0107 po leszczynowych zaro\u015blach, bo pe\u0142no na nich (podobno!) kleszczy. Ale \u0142akomstwo jest silniejsze ni\u017c l\u0119k, wi\u0119c zbieram orzechy \u015bcigaj\u0105c si\u0119 w tym z wiewi\u00f3rkami. Zw\u0142aszcza, \u017ce one wi\u0119kszo\u015b\u0107 zbior\u00f3w marnuj\u0105 zakopuj\u0105c je i zapominaj\u0105c gdzie te skarby z\u0142o\u017cy\u0142y na zim\u0119.\u00a0A \u00a0ja orzechy dobrze spo\u017cytkowuj\u0119. Dodaj\u0119 np. do chleba pieczonego w prodi\u017cu lub do nalewek.
\nW 1845 roku wydano w Wilnie „Zielnik ekonomiczno-techniczny u\u0142o\u017cony dla gospodarzy i gospody\u0144” a napisany przez J\u00f3zefa Geralda-Wy\u017cyckiego. Autor o leszczynie pospolitej pisa\u0142 tak:
\n„Krzew wielki, krzaczysto-ga\u0142\u0119zisty, urasta niekiedy w drzewo 20 st\u00f3p wysoko\u015bci i 8 cali \u015brednicy maj\u0105ce. Leszczyna, opr\u00f3cz niskiego mokrego, \u017cadnym gruntem nie gardzi, lubi jednak g\u0142\u0119boko wzruszony, t\u0142usty, bardziej suchy ni\u017c wilgotny i nieco ocienione stanowisko. Do lat 15 ro\u015bnie pr\u0119dko i sporo, potem coraz powolniej, a w 30-40 ju\u017c si\u0119 starzeje i obumiera. Drzewo leszczyny wzi\u0119te z pni\u00f3w grubszych jest bia\u0142e, gibkie i niezbyt mi\u0119kkie; przydatnem jest na rozmaite mniejsze sprz\u0119ty. M\u0142ode wicie dostarczaj\u0105 bednarzom bardzo dobrych obr\u0119czy na naczynia mniejsze. Ga\u0142\u0105zki czerstwe upalone w naczyniach glinianych zamkni\u0119tych wyborne s\u0105 do rysowania, robienia prochu ruszniczego w lepszym gatunku, kt\u00f3ren od tego nazywano dawniej prochem leszczy\u0144skim. Popi\u00f3\u0142 z niej zawiera wiele dobrego pota\u017cu.
\nKotki nalane spirytusem albo okowit\u0105 i postawione na czas niejaki\u015b w cieple, daj\u0105 przedziwny balsam na \u015bwie\u017ce rany. Ususzone, zmieszane z sianem i dawane owcom w jesieni i na wiosn\u0119 przez dni kilkana\u015bcie, maj\u0105 by\u0107 do\u015bwiadczone prezerwatyw\u0105 przeciw chorobie gnilnej tych zwierz\u0105t. Mo\u017cna te\u017c z nich wyt\u0142acza\u0107 dobry olej. Korzec zebranych z py\u0142kiem i wysuszonych kotk\u00f3w daje 6-8 funt\u00f3w czyli garniec oleju.
\nOrzech\u00f3w nawet dziko rosn\u0105cych rozmaite s\u0105 odmiany; mianowicie co do owoc\u00f3w, s\u0105: bardzo ma\u0142e, wi\u0119ksze, pod\u0142ugowate, okr\u0105g\u0142e, ostro lub t\u0119po zako\u0144czone, g\u0142adkie, br\u00f3zdowane, k\u0105towate z \u0142upin\u0105 grub\u0105 i tward\u0105, z cienk\u0105 i delikatn\u0105; jedne maj\u0105 j\u0105dro s\u0142odkie, delikatne i smakowite, inne znowu z j\u0105drem twardem mniej smacznem.
\nJ\u0105dra dojrza\u0142ych orzech\u00f3w zawieraj\u0105 60\/100 cz\u0119\u015bci wagi swojej przedziwnego oleju, kt\u00f3ren mo\u017ce si\u0119 r\u00f3wna\u0107 z migda\u0142owym i w domowem u\u017cyciu oliw\u0119 zast\u0105pi\u0107; g\u0119stszy jest nieco od niej, i w temperaturze 15 stopni Reaumura poni\u017cej\u00a0O st. \u00a0krzepnie. W lampach pali si\u0119 p\u0142omieniem czystym i jasnym, jak migda\u0142owy, a wyt\u0142oczyny orzech\u00f3w tucz\u0105cym s\u0105 karmem dla ptactwa domowego i bydl\u0105t. Orzechy aby si\u0119 d\u0142ugo konserwowa\u0142y, powinny si\u0119 zbiera\u0107, gdy zupe\u0142nie dojrzej\u0105, albo gdy same z drzewa opadn\u0105; niedojrza\u0142e, jak je zwyczajnie posp\u00f3lstwo zbiera, \u0142atwo je\u0142kn\u0105, ziarna ich bardzo zsychaj\u0105 i marszcz\u0105. J\u0105dra orzech\u00f3w powszechnie lubionym s\u0105
\nowocem; obficie u\u017cyte atoli obci\u0105\u017caj\u0105 \u017co\u0142\u0105dek, i chrypk\u0119, a nawet dycha wice (asthma) sprawuj\u0105. A\u017ceby smak orzech\u00f3w przyjemniejszym uczyni\u0107, k\u0142ad\u0105 si\u0119 oczyszczone j\u0105dra do \u015bwie\u017co udojonego mleka na godzin 12 do 24. Tym\u017ce sposobem mo\u017cna od\u015bwie\u017cy\u0107 i poprawi\u0107 smak orzech\u00f3w starych ju\u017c nieco je\u0142kich. W cukierniach, karmelkowane, cukrowane, glasowane orzechy, r\u00f3wnie jak w domowych aptekach, sma\u017cone w miodzie nale\u017c\u0105
\ndo sto\u0142owych \u0142akoci. Mo\u017cna te\u017c z nich sposobem wiadomym robi\u0107 mleko ch\u0142odz\u0105ce, czyli orszad\u0119 do migda\u0142owej podobn\u0105. Za czas\u00f3w zabobonnych u\u017cywano ga\u0142\u0105zek leszczyny na r\u00f3zgi wieszczbiarskie, mianowicie do odkrycia w ziemi zakopanych skarb\u00f3w.”
\nW przysz\u0142ym roku, w lecie, zrobi\u0119 leszczynow\u0105 orszad\u0119. Tymczasem za\u015b zabieram si\u0119 do pieczenia chleba z zio\u0142ami, pestkami i orzechami (tak\u017ce laskowymi), bo jutro b\u0119d\u0105 wieczorem go\u015bcie i obieca\u0142em im chleb maczany w oliwie przywiezionej znad Lago di Garda.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Troch\u0119 si\u0119 boj\u0119 \u0142azi\u0107 po leszczynowych zaro\u015blach, bo pe\u0142no na nich (podobno!) kleszczy. Ale \u0142akomstwo jest silniejsze ni\u017c l\u0119k, wi\u0119c zbieram orzechy \u015bcigaj\u0105c si\u0119 w tym z wiewi\u00f3rkami. Zw\u0142aszcza, \u017ce one wi\u0119kszo\u015b\u0107 zbior\u00f3w marnuj\u0105 zakopuj\u0105c je i zapominaj\u0105c gdzie te skarby z\u0142o\u017cy\u0142y na zim\u0119.\u00a0A \u00a0ja orzechy dobrze spo\u017cytkowuj\u0119. Dodaj\u0119 np. do chleba pieczonego w prodi\u017cu […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3376"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3376"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3376\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3512,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3376\/revisions\/3512"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3376"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3376"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3376"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}