{"id":3706,"date":"2012-01-10T08:00:13","date_gmt":"2012-01-10T07:00:13","guid":{"rendered":"http:\/\/adamczewski.blog.polityka.pl\/?p=3706"},"modified":"2012-01-07T15:24:27","modified_gmt":"2012-01-07T14:24:27","slug":"gdzie-sie-podziewal-pyszny-topinambur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/2012\/01\/10\/gdzie-sie-podziewal-pyszny-topinambur\/","title":{"rendered":"Ro\u015bnie na \u015bmietniku, kupujesz w delikatesach"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a><\/p>\n

Pami\u0119tam z dzieci\u0144stwa smaczne bulwy, kt\u00f3re w moim domu babcia przyrz\u0105dza\u0142a jako jarzyn\u0119 obiadow\u0105. Ja, smarkacz by\u0142em bardzo gryma\u015bny, opiera\u0142em si\u0119 gwa\u0142townie i g\u0142o\u015bno gdy na talerzu pojawia\u0142 si\u0119 szpinak, kalafior\u00a0lub marchewka. A na bulwy topinamburu reagowa\u0142em przyja\u017anie. Mo\u017ce powodowa\u0142y to z\u0142ociste kwiaty tego warzywa, a mo\u017ce zapach dobywaj\u0105cy si\u0119 z patelni\u00a0– nie wiem.<\/p>\n

\"\"<\/a>
\nPo latach o szpinaku w ka\u017cdej postaci m\u00f3wi\u0119 z rozrzewnieniem, kalafiora na ostro z papryk\u0105\u00a0 uwielbiam a marchewk\u0119 m\u00f3g\u0142bym jada\u0107 codziennie. I tylko topinambur wykre\u015bli\u0142em z domowego jad\u0142ospisu na ca\u0142e lata. Znikn\u0105\u0142 on bowiem z naszego rynku.
\nAle ostatnio, coraz cz\u0119\u015bciej, mo\u017cna t\u0119 zapomnian\u0105 bulw\u0119 znale\u017a\u0107 w delikatesach, tzw. dobrych sklepach warzywnych a nawet na niekt\u00f3rych jarmarkach. Topinambur wraca\u00a0– warto wi\u0119c o nim co nieco wiedzie\u0107.<\/p>\n

Okazuje si\u0119, \u017ce i to zawdzi\u0119czamy Kolumbowie oraz jego towarzyszom. Odkrywcy Ameryki przywie\u017ali do Europy r\u00f3\u017cne egzotyczne ro\u015bliny. W\u015br\u00f3d nich, podobn\u0105 do s\u0142onecznika, uprawian\u0105 przez Indian, ro\u015blin\u0119 o nazwie topinambur. Jej podziemne bulwy od wiek\u00f3w by\u0142y dla Indian zar\u00f3wno po\u017cywieniem, jak i lekarstwem. Pierwszym Europejczykiem, kt\u00f3ry skosztowa\u0142 tego przysmaku by\u0142 sam Krzysztof Kolumb. P\u00f3\u017aniej zauwa\u017cyli j\u0105 r\u00f3wnie\u017c francuscy kolonizatorzy. Z historii wiemy, \u017ce ta s\u0142odkawa ro\u015blina, przysmak Indian zamieszkuj\u0105cych Krain\u0119 Wielkich Jezior, uratowa\u0142a w 1612 roku od \u015bmierci g\u0142odowej kanadyjskich osadnik\u00f3w, gdy zaj\u0119te przez nich tereny nawiedzi\u0142a straszna susza. Trzy lata p\u00f3\u017aniej topinambur po\u015bwi\u0119ci\u0142 papie\u017c jako ro\u015blin\u0119 ratuj\u0105c\u0105 od chor\u00f3b i g\u0142odu.
\nTopinambur (Helianthus tuberosus) znany jest obecnie w Polsce jako s\u0142onecznik bulwiasty. Jadalne s\u0105 tylko jego rosn\u0105ce pod ziemi\u0105 bulwy o \u017c\u00f3\u0142tobe\u017cowej, bia\u0142ej lub r\u00f3\u017cowej sk\u00f3rce. Z wygl\u0105du przypominaj\u0105 gruz\u0142owate ziemniaki. W smaku za\u015b – gruszk\u0119 lub ziemniaka. Mo\u017cna bulwy te je\u015b\u0107 na surowo np. w sa\u0142atkach, ale tak\u017ce piec i gotowa\u0107.
\nDzi\u015b topinambur najbardziej znany jest le\u015bnikom, kt\u00f3rzy uprawiaj\u0105 poletka tej ro\u015bliny z my\u015bl\u0105 o jeleniach, dzikach, sarnach, a nawet ba\u017cantach. Ze wzgl\u0119du na wy\u017csze plony w por\u00f3wnaniu z innymi ro\u015blinami pastewnymi, \u0142atwo\u015b\u0107 upraw, a przede wszystkim z uwagi na wi\u0119ksz\u0105 zawarto\u015b\u0107 bia\u0142ka, topinambur zas\u0142uguje na szersze spopularyzowanie upraw. W jednym z do\u015bwiadcze\u0144, przy jednakowym nawo\u017ceniu, na lu\u017anym piasku plon ziemniak\u00f3w wyni\u00f3s\u0142 6 ton z ha, a topinamburu 12 ton. Na dobrze uprawianych \u015brednich glebach plon mo\u017ce dochodzi\u0107 do 40 ton z hektara. Je\u015bli por\u00f3wnaliby\u015bmy zawarto\u015b\u0107 bia\u0142ka\u00a0– przewy\u017csza ziemniaki i buraki pastewne dwu-, a nawet trzykrotnie.
\nWe Francji bulwy topinamburu s\u0105 powszechnym sk\u0142adnikiem sa\u0142atek. W Niemczech mo\u017cna spotka\u0107 w\u00f3dk\u0119\u00a0– „Topinambur brandy”, jako \u017ce wydajno\u015b\u0107 alkoholu z tej ro\u015bliny jest imponuj\u0105ca.
\nNa upraw\u0119 topinamburu mo\u017cna przeznaczy\u0107 skrawki gruntu ko\u0142o obej\u015bcia gospodarskiego, jak r\u00f3wnie\u017c r\u00f3\u017cne nieu\u017cytki. W uprawie polowej przeznacza si\u0119 dla niej pole wy\u0142\u0105czone z p\u0142odozmianu, gdy\u017c jest ro\u015blin\u0105 trwa\u0142\u0105, mog\u0105c\u0105 na tym polu pozostawa\u0107 kilka lat. By zlikwidowa\u0107 plantacj\u0119, przez dwa lata trzeba uprawia\u0107\u00a0 po nim ro\u015bliny pastewne lub okopowe w celu wyniszczenia pozosta\u0142ych bulw, kt\u00f3re odbijaj\u0105 i zachwaszczaj\u0105 nowe zasiewy.
\nBulwy wykopane jesieni\u0105 najlepiej przechowywa\u0107 w kopcach podobnie jak marchew. Poniewa\u017c k\u0142\u0119by \u0142atwo si\u0119 psuj\u0105, trzeba je przesypywa\u0107 warstwami suchego piasku. Mo\u017cna je te\u017c przechowywa\u0107 w piwnicach, utrzymuj\u0105c temperatur\u0119 O st. C. Podczas \u0142agodnych zim bulwy wykopuje si\u0119 w miar\u0119 potrzeb. Jest to najlepszy spos\u00f3b przechowywania.
\nWiara Indian w \u017cyciodajn\u0105 moc tej ro\u015bliny mia\u0142y podstawy. Badania naukowe wykaza\u0142y, \u017ce bulwy topinamburu zawieraj\u0105 niezwykle cenne makro- i mikroelementy. Opr\u00f3cz krzemu, potasu, wapnia, fosforu, \u017celaza i cynku zawieraj\u0105 fruktoz\u0119, b\u0142onnik pektynowy i aminokwasy.
\nTopinambur obni\u017ca poziom z\u0142ego cholesterolu w organizmie, reguluje ci\u015bnienie krwi oraz prac\u0119 przewodu pokarmowego, podnosi odporno\u015b\u0107 organizmu i dodaje energii.
\nBadania radiestezyjne wykaza\u0142y bardzo wysoki poziom bioenergii, wy\u017cszy ni\u017c czosnku. Bulwy zawieraj\u0105 witaminy: A, B1, B2, B6, C, i E. Warto wi\u0119c wprowadzi\u0107 t\u0119 ro\u015blin\u0119 do naszego jad\u0142ospisu. Polecana jest chorym na cukrzyc\u0119, szczeg\u00f3lnie w pocz\u0105tkowym stadium rozwoju choroby. Pomocna mo\u017ce by\u0107 w leczeniu prostaty, jak i wielu innych chor\u00f3b, chocia\u017cby chor\u00f3b p\u0142ucnych.\u00a0 Tak twierdzi znawca problemu Stanis\u0142aw Stuchlik z kt\u00f3rego tekstu zaczerpn\u0105\u0142em ca\u0142\u0105 sw\u0105 wiedz\u0119 na temat tej ro\u015bliny. Moja bowiem ogranicza si\u0119 wy\u0142\u0105cznie do stwierdzenia, \u017ce topinambur jest pyszny.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Pami\u0119tam z dzieci\u0144stwa smaczne bulwy, kt\u00f3re w moim domu babcia przyrz\u0105dza\u0142a jako jarzyn\u0119 obiadow\u0105. Ja, smarkacz by\u0142em bardzo gryma\u015bny, opiera\u0142em si\u0119 gwa\u0142townie i g\u0142o\u015bno gdy na talerzu pojawia\u0142 si\u0119 szpinak, kalafior\u00a0lub marchewka. A na bulwy topinamburu reagowa\u0142em przyja\u017anie. Mo\u017ce powodowa\u0142y to z\u0142ociste kwiaty tego warzywa, a mo\u017ce zapach dobywaj\u0105cy si\u0119 z patelni\u00a0– nie wiem. Po […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3706"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3706"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3706\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3708,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3706\/revisions\/3708"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3706"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3706"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3706"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}