Mam nadziej\u0119, \u017ce nie zanudzi\u0142em Was tymi opisami gospodarstw domowych z prze\u0142omu XIX wieku. Je\u015bli nie to prosz\u0119, jest repeta:<\/p>\n
„Kuchnia naszych prababek opiera\u0142a si\u0119 na dobrze zaopatrzonej spi\u017carni. W poradniku wydanym w Wilnie w 1838 r., pt. Spi\u017carnia wiejska obywatelska, pisano, jak powinna wygl\u0105da\u0107 dobrze urz\u0105dzona spi\u017carnia. Przede wszystkim musia\u0142a znajdowa\u0107 si\u0119 w miejscu suchym, mie\u0107 okno, szerokie p\u00f3\u0142ki. Na p\u00f3\u0142kach umieszczano: m\u0105ki, kasze, ry\u017c, przyprawy i zio\u0142a, mak, miody, fasole i groch, suszone owoce – \u015bliwki, jab\u0142ka i gruszki oraz suszone grzyby wisz\u0105ce w p\u0142\u00f3ciennych woreczkach; cebul\u0119 i czosnek splecione w warkocze umieszczano pod powa\u0142\u0105; kaw\u0119, herbat\u0119, rodzynki przechowywano w blaszanych puszkach, r\u00f3\u017cne gatunki ser\u00f3w, makaron\u00f3w, w\u0119dzone mi\u0119sa i w\u0119dliny wisia\u0142y w przewiewnym miejscu. „Nadto powinny si\u0119 w spi\u017carni – radzono we wspomnianym poradniku – znajdowa\u0107 ciasta, mog\u0105ce si\u0119 par\u0119 miesi\u0119cy konserwowa\u0107, jak to: sucharki, ciasta migda\u0142owe, francuskie, r\u00f3\u017cne pierniki, biszkopty, konserwy i inne cukry w szklanych s\u0142ojach utrzymane”. Autorka Skrz\u0119tnej gospodyni, Paulina Szumla\u0144ska, pisa\u0142a, \u017ce zapasy spi\u017carniane zw\u0142aszcza w mniej zamo\u017cnych domach s\u0105 konieczne, za\u015b Praktyczny kucharz warszawski (1880) zaleca\u0142, by wszystkie przystawki do \u015bniada\u0144, obiad\u00f3w, kolacji „gospodyni mog\u0142a dostarczy\u0107 z w\u0142asnej spi\u017carni”.<\/p>\n
Na wystawach spo\u017cywczych, higienicznych i gospodarskich zapasy spi\u017carniane stanowi\u0142y odr\u0119bny dzia\u0142, w, kt\u00f3rym znane autorki ksi\u0105\u017cek kucharskich oraz inne gospodynie wystawia\u0142y swoje konserwy, zaznajamiaj\u0105c w ten spos\u00f3b zwiedzaj\u0105cych z nowymi mo\u017cliwo\u015bciami przechowywania przetwor\u00f3w. Aby owe zapasy zgromadzi\u0107, pani Lucyna \u0106wierczakiewiczowa radzi\u0142a w kalendarzu Kol\u0119da dla gospody\u0144 (1884), jak roz\u0142o\u017cy\u0107 prace domowe w ci\u0105gu roku.<\/p>\n
W styczniu pani domu mia\u0142a wi\u0119c czas na przyjmowanie go\u015bci i odwiedzanie znajomych, bo to karnawa\u0142, bale, wieczory ta\u0144cuj\u0105ce, herbatki, a „zapasy spi\u017carni i piwnicy s\u0105 ju\u017c zrobione”. W lutym pani domu musia\u0142a ju\u017c my\u015ble\u0107 o w\u0119dzeniu szynek i w\u0119dlin na Wielkanoc. „Wszelkie podroby i odpadki pozosta\u0142e od solenia mi\u0119siwa nale\u017ca\u0142o zu\u017cy\u0107 w zapusty przypadaj\u0105ce zwykle w pocz\u0105tkach tego miesi\u0105ca, gdy\u017c domownicy ca\u0142y rok oczekuj\u0105 na te specya\u0142y”. A ponadto „pieczarki w piwnicy urz\u0105dzi\u0107 i pilnowa\u0107 dobrze piwnicznych zapas\u00f3w czy si\u0119 nie psuj\u0105, jab\u0142ka w piwnicach cz\u0119sto przebiera\u0107 i ustawia\u0107 na deskach tak, aby jedno drugiego nie dotyka\u0142o . W marcu, pisze dalej pani Lucyna, „ko\u0144czy si\u0119 odpoczynek gospody\u0144 tak miejskich, jak i wiejskich”. Nadchodz\u0105 \u015bwi\u0119ta Wielkanocne. Przede wszystkim „nale\u017cy ju\u017c ostatecznie zaj\u0105\u0107 si\u0119 urz\u0105dzaniem mi\u0119siwa, szynek, g\u0142owizny itp. Salami i kie\u0142basy najlepiej udaj\u0105 si\u0119 kr\u00f3tko w\u0119dzone, a nast\u0119pnie suszone na wietrze marcowym. Po szynkach nale\u017cy w\u0119dzi\u0107 ozory i „pekeflejsze”, k\u0142ad\u0105c je w p\u0119cherze, gdy\u017c inaczej uschn\u0105 zanadto wisz\u0105c na powietrzu. Wszelkie w\u0119dliny powieszone w przewiewnym miejscu nabieraj\u0105 od samego marcowego powietrza wybornego smaku”. Nie koniec na tym, w marcu nale\u017ca\u0142o jeszcze robi\u0107 zapasy z pomara\u0144cz, gdy\u017c wtedy „by\u0142a najwi\u0119ksza ich obfito\u015b\u0107”, a wi\u0119c sma\u017cy\u0107 sk\u00f3rki w cukrze, robi\u0107 w\u00f3dki, likiery itp.<\/p>\n
Kwiecie\u0144 to najcz\u0119\u015bciej miesi\u0105c \u015bwi\u0105t Wielkanocnych. Najwi\u0119cej pracy przypada\u0142o na Wielki Tydzie\u0144: pierwszego dnia nale\u017ca\u0142o przygotowa\u0107 rodzynki, migda\u0142y i utrze\u0107 cukier z „g\u0142owy”, drugiego – dopilnowa\u0107 porz\u0105dk\u00f3w, trzeciego i czwartego dnia piec mazurki, pi\u0105tego – baby, w Wielk\u0105 Sobot\u0119 rano szynki i wszelkie mi\u0119siwa gotowa\u0107, za\u015b w same \u015bwi\u0119ta przygotowywa\u0107 pieczyste.<\/p>\n
W maju, gdy najwi\u0119cej by\u0142o mleka, nale\u017ca\u0142o wyrobi\u0107 mas\u0142o. W czerwcu trzeba by\u0142o sma\u017cy\u0107 agrest, poziomki, truskawki, r\u00f3\u017c\u0119 oraz suszy\u0107 groszek zielony na zim\u0119.<\/p>\n
W lipcu by\u0142o najwi\u0119cej pracy „ko\u0142o konfitur, galaret i sok\u00f3w”, jednocze\u015bnie dojrzewa\u0142y maliny, porzeczki, wi\u015bnie, morele. „Sierpie\u0144 podobnie jest pracowity, w ko\u0144cu miesi\u0105ca trzeba ju\u017c kwasi\u0107 og\u00f3rki na zim\u0119. Wszystkie owoce letnie dojrzewaj\u0105, jab\u0142ka u\u017cywa\u0107 na galaretk\u0119, gruszki marynowa\u0107, smay\u0107 renklody i r\u00f3\u017cne \u015bliwki, melony, suszy\u0107 \u015bliwki, suszy\u0107 grzyby, sma\u017cy\u0107 bor\u00f3wki, robi\u0107 soki i konfitury z wi\u015bni, zbiera\u0107 zio\u0142a i orzechy laskowe”.<\/p>\n
We wrze\u015bniu dojrzewa\u0142y w\u0119gierki. Przetwory z nich zaczyna\u0142o si\u0119 od konfitur, kiedy w\u0119gierki „nie by\u0142y jeszcze przesta\u0142e”, nast\u0119pnie przyst\u0119powano do robienia „komput\u00f3w, czyli konserw”, a gdy owoce by\u0142y ju\u017c dojrza\u0142e nale\u017ca\u0142o marynowa\u0107, suszy\u0107, w ko\u0144cu miesi\u0105ca za\u015b, gdy owoce zaczyna\u0142y ju\u017c p\u0119ka\u0107 ze s\u0142odyczy i dojrza\u0142o\u015bci, trzeba by\u0142o smay\u0107 powid\u0142a. W tym samym miesi\u0105cu nale\u017ca\u0142o jeszcze marynowa\u0107 korniszony, cebulk\u0119 szalotk\u0119 i inne pikle oraz soli\u0107 i suszy\u0107 grzyby jesienne i rydze. Na pa\u017adziernik przypada\u0142y prace zwi\u0105zane z zabezpieczeniem na zim\u0119 warzyw i ziemniak\u00f3w – uk\u0142adano je – warstwa warzyw, warstwa ziemi w kopczyki w piwnicy. W listopadzie przygotowywano beczki kapusty kwaszonej. Najmowano w tym celu szatkownika. W listopadzie tak\u017ce najlepsza bya baranina, nale\u017ca\u0142o j\u0105 marynowa\u0107 i w ten spos\u00f3b mo\u017cna by\u0142o przechowa\u0107 sze\u015b\u0107 tygodni, a ponadto s\u0142onin\u0119 soli\u0107 i mi\u0119siwo wieprzowe urz\u0105dza\u0107”.<\/p>\n
Grudzie\u0144 mia\u0142 up\u0142yn\u0105\u0107 na przygotowaniach do \u015awi\u0105t Bo\u017cego Narodzenia. Na samym pocz\u0105tku miesi\u0105ca nale\u017ca\u0142o zaopatrzy\u0107 si\u0119 w bary\u0142ki \u015bledzi na ca\u0142y adwent. W wolnym czasie piek\u0142o si\u0119 ju\u017c pierniki, przygotowywa\u0142o makagigi, marcepany. Najwi\u0119cej pracy przypada\u0142o na dwa dni przed Wigili\u0105.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Mam nadziej\u0119, \u017ce nie zanudzi\u0142em Was tymi opisami gospodarstw domowych z prze\u0142omu XIX wieku. Je\u015bli nie to prosz\u0119, jest repeta: „Kuchnia naszych prababek opiera\u0142a si\u0119 na dobrze zaopatrzonej spi\u017carni. W poradniku wydanym w Wilnie w 1838 r., pt. Spi\u017carnia wiejska obywatelska, pisano, jak powinna wygl\u0105da\u0107 dobrze urz\u0105dzona spi\u017carnia. Przede wszystkim musia\u0142a znajdowa\u0107 si\u0119 w miejscu […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/390"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=390"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/390\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=390"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=390"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=390"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}