{"id":4244,"date":"2012-04-05T08:01:56","date_gmt":"2012-04-05T06:01:56","guid":{"rendered":"http:\/\/adamczewski.blog.polityka.pl\/?p=4244"},"modified":"2012-04-05T08:26:26","modified_gmt":"2012-04-05T06:26:26","slug":"slodko-i-jajecznie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/2012\/04\/05\/slodko-i-jajecznie\/","title":{"rendered":"S\u0142odko i jajecznie"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>Mi\u0119sa ju\u017c stygn\u0105 a ich zapach rozchodzi si\u0119 po ca\u0142ym domu. Pora wi\u0119c na s\u0142odkie wypieki. Czytam w „O ziemia\u0144skim \u015bwi\u0119towaniu” (PWN):
\n„R\u00f3wnie istotne, jak przygotowywanie mi\u0119s i w\u0119dlin, by\u0142o te\u017c pieczenie mazurk\u00f3w, bab i innych ciast. Na \u015bwi\u0119ta Wielkiejnocy szczeg\u00f3lnie starano si\u0119, aby te wypieki by\u0142y jak najlepsze. Maria Lewicka zapami\u0119ta\u0142a, \u017ce pieczenie mazurk\u00f3w (mazurek cyga\u0144ski fot. wy\u017cej)\u00a0zaczyna\u0142o si\u0119 u nich w poniedzia\u0142ek po Niedzieli Palmowej. Tak\u017ce u Auleytner\u00f3w w Studziankach wielkie pieczenie mia\u0142o miejsce na pocz\u0105tku Wielkiego Tygodnia. Pieczono tam g\u0142\u00f3wnie du\u017ce ilo\u015bci \u017c\u00f3\u0142tych od szafranu plack\u00f3w z kruszonk\u0105, bab i mazurk\u00f3w w r\u00f3\u017cnych odmianach. Izabela Drw\u0119ska wspomina\u0142a pieczenie ciast w Rzeszynku, kt\u00f3re odbywa\u0142o si\u0119 w Wielki Czwartek:
\n„Gdy zm\u0119czone otwiera\u0142y\u015bmy oczy, ju\u017c przy piecu w naszym pokoju sta\u0142a wielka dzie\u017ca z zarobionym ciastem, kt\u00f3re mia\u0142o „si\u0119 rusza\u0107”. W kuchni pachnia\u0142o topionym mas\u0142em, wanili\u0105, czekolad\u0105. Matka dysponowa\u0142a prac\u0105. Piek\u0142o si\u0119 blachy placka dla wszystkich rodzin. Ciasto ros\u0142o we wszystkich pokojach, od 4-tej rano hucza\u0142 ogie\u0144 w wielkim piecu piekarskim. Siedzia\u0142y\u015bmy na wysokich krzes\u0142ach i \u0142uska\u0142y\u015bmy migda\u0142y parzone, przebiera\u0142y\u015bmy wielkie \u017c\u00f3\u0142te rodzynki, ma\u0142e su\u0142tanki koryntki, krojono ca\u0142e owoce. Matka w fartuchu, J\u00f3zefka z czeladnej kuchni, kucharz Rybicki, klepali ciasto na baby podolskie, parzone, zwyk\u0142e dro\u017cd\u017cowe, k\u0142adli placki kr\u00f3lewskie i pozna\u0144skie na blachy. Zdejmowane z blach, k\u0142adziono placki na deski w spi\u017carni. Baby by\u0142y wysokie, na \u015bwi\u0119cone – lukrowane i ozdabiane. Rybicki piek\u0142 pod wiecz\u00f3r mazurki i torty. Dla mnie by\u0142 najlepszy mazurek cyga\u0144ski, robiony na surowo z bakalii i orzech\u00f3w, gruby z razowego chleba i migda\u0142\u00f3w, pomara\u0144czowy, kajmakowy (fot. ni\u017cej), dro\u017cd\u017cowy posypany rodzynkami”.(…)\"\"<\/a>
\nSzczeg\u00f3lnie wiele miejsca we wspomnieniach ziemia\u0144skich po\u015bwi\u0119cono pie-czeniu bab. Nic dziwnego, albowiem w\u015br\u00f3d wielkanocnych ciast baby zajmowa\u0142y wyj\u0105tkowe miejsce, a ich jak najlepsze upieczenie le\u017ca\u0142o na sercu ka\u017cdej pani domu. Panie domu posiada\u0142y na baby w\u0142asne przepisy, kt\u00f3rych pilnie strzeg\u0142y. Czasem tajemnic\u0119 dobrego wypieku widzia\u0142y te\u017c w odpowiednich formach do ciast. Formy do pieczenia bab mog\u0142y by\u0107 r\u00f3\u017cne, np. blaszane, gliniane lub kamienne. Baby, zw\u0142aszcza w dawniejszych czasach, by\u0142y sporz\u0105dzane z du\u017cej ilo\u015bci jaj.<\/a>
\nMazurek z lukrem<\/em><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\u00a0„Kucharka, pani domu i wszystkie „domowe” kobiety zamyka\u0142y si\u0119 w kuchni na klucz. M\u0119\u017cczyznom wst\u0119p by\u0142 wzbroniony. Najbielsz\u0105 m\u0105k\u0119 pszenn\u0105 przesiewano przez g\u0119ste sito, w donicach ucierano setki (!) \u017c\u00f3\u0142tek z cukrem, rozpuszczano w w\u00f3dce szafran (kt\u00f3ry nie tylko pi\u0119knie barwi\u0142 ciasto, ale i u\u017cycza\u0142 mu korzennego aromatu), mielono migda\u0142y, przebierano rodzynki i t\u0142uczono w mo\u017adzierzach wonn\u0105 wanili\u0119, robiono z dro\u017cd\u017cy zaczyn. Na\u0142o\u017cone do form babowych ciasto nakrywano lnianymi obrusami, gdy\u017c „zazi\u0119biona” baba nie ros\u0142a i mia\u0142a zakalec. Uszczelniano wi\u0119c, w obawie przed przeci\u0105gami, okna i drzwi kuchni. Odpowiednio wyro\u015bni\u0119te baby wsadzano ostro\u017cnie do pieca piekarskiego. Wreszcie, gdy na drewnianej \u0142opacie wyjmowano je z gor\u0105cych czelu\u015bci piekarnika, nierzadko w kuchni rozlega\u0142y si\u0119 dramatyczne okrzyki i p\u0142acz: zanadto przyrumieniona lub „usiad\u0142a” baba by\u0142a kompromitacj\u0105. Wyj\u0119te z pieca baby k\u0142adziono najostro\u017cniej na puchowych pierzynach, by stygn\u0105c nie zgniot\u0142y si\u0119. Rozmawiano szeptem, jako \u017ce i ha\u0142as m\u00f3g\u0142 delikatnemu ciastu zaszkodzi\u0107. Wystudzone baby pi\u0119knie i obficie lukrowano. Najs\u0142ynniejsze i najdelikatniejsze by\u0142y baby „puchowe” i „mu\u015blinowe”.
\nBardzo charakterystycznym atrybutem \u015bwi\u0105t Wielkiejnocy by\u0142o i jest jajko – symbol mi\u0142o\u015bci, p\u0142odno\u015bci, si\u0142y, nowego \u017cycia i wiosny. Zdobione jajka, czyli pisanki, znane by\u0142y ju\u017c w staro\u017cytno\u015bci, a na ziemiach polskich przynajmniej od X w. Tradycyjne pisanki wielkanocne robiono zar\u00f3wno we dworach, jak i na wsiach. Zajmowa\u0142y si\u0119 tym g\u0142\u00f3wnie kobiety, m\u0142odzie\u017c oraz dzieci. Pisanki cz\u0119sto by\u0142y dzie\u0142ami sztuki ludowej. Spos\u00f3b zdobienia oraz czas, kiedy je wykonywano, zale\u017ca\u0142y od tradycji panuj\u0105cej w danym domu czy okolicy. Jaja wielkanocne nosi\u0142y r\u00f3\u017cne nazwy w zale\u017cno\u015bci od sposobu wykonania: malowanki, kraszanki lub byczki to jaja farbowane na jeden kolor za pomoc\u0105 gotowania albo moczenia w barwniku; skrobanki lub rysowanki to jaja farbowane na jeden kolor z wyskrobanym deseniem; pisanki to jaja z r\u00f3\u017cnokolorowym deseniem (cz\u0119\u015bciowo pokrywane woskiem i nast\u0119pnie gotowane w barwnikach). Mog\u0142y by\u0107 te\u017c jajka, na kt\u00f3re nalepiano w dese\u0144 „dusz\u0119” z bzu lub sitowia oraz wyklejano kolorowymi papierkami, z\u0142otkiem i ga\u0142gankami. Nazwa „pisanki” stosowana bywa te\u017c potocznie w odniesieniu do wszystkich barwionych jajek wielkanocnych. (…)W \u0141azku u Pajewskich jajka malowane by\u0142y w \u0142upinach cebuli i w farbie, kt\u00f3r\u0105 Kurpie nazywaj\u0105 „brezeli\u0105”, oraz zdobione za pomoc\u0105 wosku lub wydrapywania.
\nPisanki s\u0142u\u017cy\u0142y do ozdoby sto\u0142u wielkanocnego, do zabawy dla dzieci i jako prezenty, dlatego wykonywano ich bardzo wiele. W Polwicy u Jasieckich w ko\u0144cu XIX w. pisanek potrzeba by\u0142o „najmniej dwie kopy”. Ale bywa\u0142o, \u017ce farbowano na r\u00f3\u017cne kolory 30 kop jajek, tj. 1800 sztuk. Pisanki by\u0142y najcz\u0119stszym podarunkiem wielkanocnym.”
\nI tyle wspomnie\u0144 sprzed lat. A mazurki s\u0105 tegoroczne!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Mi\u0119sa ju\u017c stygn\u0105 a ich zapach rozchodzi si\u0119 po ca\u0142ym domu. Pora wi\u0119c na s\u0142odkie wypieki. Czytam w „O ziemia\u0144skim \u015bwi\u0119towaniu” (PWN): „R\u00f3wnie istotne, jak przygotowywanie mi\u0119s i w\u0119dlin, by\u0142o te\u017c pieczenie mazurk\u00f3w, bab i innych ciast. Na \u015bwi\u0119ta Wielkiejnocy szczeg\u00f3lnie starano si\u0119, aby te wypieki by\u0142y jak najlepsze. Maria Lewicka zapami\u0119ta\u0142a, \u017ce pieczenie mazurk\u00f3w […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4244"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4244"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4244\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4331,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4244\/revisions\/4331"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4244"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4244"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4244"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}