![\"\"](\"\/wp-content\/uploads\/2012\/07\/Borowik-pierwszy-2012.jpg\" "\\"OLYMPUS")
<\/a><\/p>\nFernand Braudel jest okre\u015blany jako papie\u017c b\u0105d\u017a ksi\u0105\u017c\u0119 historii. Jego dzie\u0142o „Kultura materialna, gospodarka i kapitalizm XV\u00a0– XVIII wiek Struktury codzienno\u015bci” to wspania\u0142a panorama los\u00f3w ludzkich ukazana w skali globalnej i na przestrzenie wielu wiek\u00f3w. Dla mi\u0142o\u015bnik\u00f3w historii kuchni i po\u017cywienia jest w tej ksi\u0119dze setki smaczk\u00f3w i anegdot, dzi\u0119ki kt\u00f3rym czytelnik jest w stanie zrozumie\u0107 wiele proces\u00f3w a tak\u017ce owych ludzi – naszych przodk\u00f3w. Pora wi\u0119c na lektur\u0119 klasyka a poniewa\u017c jestem w drodze, to staram si\u0119 blogowiczom zapewni\u0107 codzienn\u0105 porcj\u0119 lektury, by nie odczuli tej nieobecno\u015bci patrz\u0105c na pusty ekran:
\n\u00a0 „Z pszenic\u0105, ry\u017cem i kukurydz\u0105, kt\u00f3re s\u0105 podstaw\u0105 wy\u017cywienia wi\u0119kszo\u015bci ludzi, sprawa jest stosunkowo prosta. Wszystko si\u0119 jednak komplikuje, gdy zaczynamy bada\u0107 jedzenie ju\u017c nie tak zwyczajne (mi\u0119so!) oraz zr\u00f3\u017cnicowane potrzeby ubraniowe i mieszkaniowe. W tej bowiem dziedzinie to, co jest konieczno\u015bci\u0105, i to, co jest zbytkiem, \u0142\u0105czy si\u0119 ze sob\u0105 b\u0105d\u017a bezustannie sobie przeciwstawia.
\nNa przyk\u0142ad a\u017c do wieku XVI luksusem jest cukier, a\u017c do ko\u0144ca XVII pieprz, za czas\u00f3w Katarzyny Medycejskiej alkohol i pierwsze „aperitify”, przed epok\u0105 Piotra Wielkiego puchowe \u0142o\u017ca i srebrne puchary bojar\u00f3w rosyjskich, w XVI wieku pierwsze p\u0142ytkie talerze, kt\u00f3re Franciszek I zamawia w roku 1538 u antwerpskiego z\u0142otnika, i pierwsze g\u0142\u0119bokie talerze zwane w\u0142oskimi, wymienione w inwentarzu maj\u0105tku kardyna\u0142a Mazariniego w 1653; w XVI i XVII wieku luksusem s\u0105 widelce (tak, widelce!) i szklane szyby, a jedne i drugie pochodz\u0105 z Wenecji. W nast\u0119pnym stuleciu produkcja szyb okiennych\u00a0– od XV wieku wyrabianych ju\u017c nie z dodatkiem potasu, lecz sody, kt\u00f3ra daje tworzywo bardziej przejrzyste i \u0142atwiejsze w obr\u00f3bce\u00a0– dzi\u0119ki ogrzewaniu dom\u00f3w w\u0119glem kamiennym upowszechnia si\u0119 jednak w Anglii, tak i\u017c wsp\u00f3\u0142czesny historyk, daj\u0105c upust swej wyobra\u017ani, widzi Francj\u0119 jako miejsce spotkania weneckiego widelca z angielskimi szybami. Kolejna niespodzianka to krzes\u0142o, luksus nies\u0142ychany, dzi\u015b jeszcze rzadko\u015b\u0107 w krajach islamu i w Indiach. Oddzia\u0142y hinduskie przebywaj\u0105ce w czasie II wojny \u015bwiatowej w po\u0142udniowych W\u0142oszech by\u0142y oszo\u0142omione ich bogactwem: pomy\u015blcie tylko\u00a0– krzes\u0142a w ka\u017cdym domu! Luksusem jest tak\u017ce chusteczka do nosa; w swojej Civilitas Erazm pisze: „smarkanie nosa w czepek lub r\u0119kaw to zwyczaj posp\u00f3lstwa, wycieranie nosa o rami\u0119 lub \u0142okie\u0107\u00a0– zwyczaj cukiernik\u00f3w; nie jest grzeczno\u015bci\u0105 czynienie tego r\u0119k\u0105. kt\u00f3r\u0105 zaraz potem osusza si\u0119 szat\u0105, godzi si\u0119 za to wyci\u0105ga\u0107 nieczysto\u015bci z nosa chusteczk\u0105, odwracaj\u0105c si\u0119 przy tym z lekka od obecnych.” W Anglii jeszcze za czas\u00f3w Stuart\u00f3w luksusem by\u0142y pomara\u0144cze: pojawia\u0142y si\u0119 przed Bo\u017cym Narodzeniem i przechowywano je do kwietnia lub maja. A przecie\u017c nic jeszcze nie powiedzieli\u015bmy o strojach; jest to temat doprawdy niewyczerpany!
\nPewien historyk medycyny pisa\u0142 niedawno, \u017ce „kiedy jaka\u015b \u017cywno\u015b\u0107, przez d\u0142ugi czas poszukiwana i upragniona, staje si\u0119 dost\u0119pna, nast\u0119puje gwa\u0142towny wzrost konsumpcji, mo\u017cna by rzec\u00a0– wybuch d\u0142ugo t\u0142umionego apetytu. Lecz gdy ta \u017cywno\u015b\u0107 stanie si\u0119 pospolita [w obu znaczeniach: straci presti\u017c i upowszechni si\u0119], szybko traci sw\u00f3j powab i nast\u0119puje pewien przesyt”. Bogaci s\u0105 zatem skazani na programowanie przysz\u0142ego \u017cycia biednych. W jaki\u015b spos\u00f3b ich to usprawiedliwia: wypr\u00f3bowuj\u0105 rozkosze, kt\u00f3re pr\u0119dzej czy p\u00f3\u017aniej stan\u0105 si\u0119 udzia\u0142em mas.
\nOwa gra pe\u0142na jest pretensji, pr\u00f3\u017cno\u015bci i kaprys\u00f3w. „U autor\u00f3w angielskich z XVIII wieku stale spotykamy przesadne pochwa\u0142y zupy \u017c\u00f3\u0142wiowej: jest wyborna, przeciwdzia\u0142a chorobom i wyniszczeniu organizmu, pobudza apetyt. \u017baden wystawny obiad (na przyk\u0142ad bankiet wydany przez Lorda Mayora Londynu) nie obejdzie si\u0119 bez zupy z \u017c\u00f3\u0142wia.”\u00a0 W Londynie mo\u017cemy te\u017c sobie zam\u00f3wi\u0107 roast mutton stuffed with oysters.
\nIndochiny i Archipelag Malajski oddaj\u0105 z\u0142oty piasek, korzenie, cenne drzewo sanda\u0142owe i r\u00f3\u017cane, niewolnik\u00f3w i ry\u017c w zamian za chi\u0144skie b\u0142ahostki: grzebienie, pude\u0142eczka z laki czy miedziane monety z domieszk\u0105 o\u0142owiu. B\u0105d\u017amy jednak spokojni: Chi\u0144czycy z kolei szalej\u0105 za jask\u00f3\u0142czymi gniazdami z Tonkinu, Kochinchiny i Jawy oraz za „\u0142apami nied\u017awiedzi i innych dzikich zwierz\u0105t, kt\u00f3re sprowadzaj\u0105 z Syjamu, Kambod\u017cy i kraju Tatar\u00f3w”. Wreszcie, by wr\u00f3ci\u0107 do Europy, „jak\u017ce n\u0119dznym luksusem jest porcelana!”\u00a0– wzdycha w roku 1771 Sebastian Mercier. „Jednym ruchem \u0142apy kot mo\u017ce zrobi\u0107 wi\u0119cej szkody, ni\u017c gdyby spustoszono dwadzie\u015bcia m\u00f3rg ziemi.” A przecie\u017c w tym w\u0142a\u015bnie czasie spada cena chi\u0144skiej porcelany, kt\u00f3ra wkr\u00f3tce b\u0119dzie ju\u017c tylko pospolitym balastem statk\u00f3w powracaj\u0105cych do Europy. Wynikaj\u0105cy st\u0105d mora\u0142 nie jest niespodziank\u0105: ka\u017cdy luksus si\u0119 starzeje i wychodzi z mody. Ale te\u017c luksus odradza si\u0119 niczym Feniks z popio\u0142\u00f3w, jest bowiem odbiciem spo\u0142ecznej nier\u00f3wno\u015bci, kt\u00f3rej nic nie \u0142agodzi i kt\u00f3r\u0105 wszelka odmiana stwarza na nowo. To nieustanna „walka klas”.”<\/p>\n
PS.<\/p>\n
Przed wyjazdem mieli\u015bmy spotkanie z pierwszymi grzybami pod naszym domem. Oto one:<\/p>\n