Mia\u0142em w ten weekend na wsi go\u015bci. Tak ich raczy\u0142em, \u017ce a\u017c sam przyty\u0142em. Teraz przez par\u0119 dni nie b\u0119d\u0119 wchodzi\u0142 do kuchni, a i o jedzeniu my\u015bl\u0119 niezbyt ch\u0119tnie. (S\u0105 jednak szanse, \u017ce mi to szybko minie). Zw\u0142aszcza je\u015bli dzie\u0144 lub dwa poposzcz\u0119. I tak narodzi\u0142 si\u0119 ten postny pomys\u0142!<\/p>\n
S\u0142owo post<\/em> to po\u017cyczka z niemieckiego fasten<\/em>. S\u0142owo przynie\u015bli niemieccy mnisi, kt\u00f3rzy\u00a0 w chrystianizacyjnej misji przeprawiali si\u0119 za Odr\u0119 na wsch\u00f3d. Na dobre jednak sam post wprowadzi\u0142 w\u00a0 X wieku \u015bwi\u0119ty Wojciech. Nie by\u0142o to jednak – jak wiemy z historii – zadanie \u0142atwe. Ale te\u017c dzi\u0119ki temu Wojciech zyska\u0142 dwie literki przed imieniem. Cz\u0119ste i rygorystyczne posty by\u0142y widomym wyrazem wierno\u015bci nowej wierze,\u00a0a wi\u0119c kolejni w\u0142adcy dbali o\u00a0ich przestrzeganie\u00a0w szczeg\u00f3lny spos\u00f3b. Za czas\u00f3w Boles\u0142awa Chrobrego osobom \u0142ami\u0105cym post wybijano przednie z\u0119by.<\/p>\n Post oznacza\u0142 przede wszystkim\u00a0zaniechanie jedzenia mi\u0119sa, t\u0142uszcz\u00f3w zwierz\u0119cych, niekiedy nawet jaj\u00a0i mleka. Zaprzestawano tak\u017ce zabaw oraz wszelkiej\u00a0weso\u0142o\u015bci i – w czasie wielu post\u00f3w\u00a0– tak\u017ce po\u017cycia ma\u0142\u017ce\u0144skiego.\u00a0<\/p>\n Posty uwa\u017cano za dodatkow\u0105 form\u0119 po\u015bwi\u0119cenia si\u0119 Bogu, za istotny argument do\u0142\u0105czany do pr\u00f3\u015bb kierowanych do\u00a0niego, a w ko\u0144cu – jako wyj\u0105tkowe, dolegliwe, a zatem zas\u0142uguj\u0105ce na nagrod\u0119 –\u00a0po\u015bwi\u0119cenie suplikanta. Przez wieki za wa\u017cny dow\u00f3d skuteczno\u015bci\u00a0komunikacji\u00a0z Bogiem poprzez posty uwa\u017cano\u00a0histori\u0119 ksi\u0105\u017c\u0119cej pary – W\u0142adys\u0142awa Hermana i Judyty. Uprosili oni sobie potomka (p\u00f3\u017aniejszego Boles\u0142awa Krzywoustego) w\u0142a\u015bnie poprzez wytrwa\u0142e i cz\u0119ste posty (w tym przypadku chodzi\u0142o wy\u0142\u0105cznie o jedzenie).<\/p>\n W XIX wieku\u00a0 by\u0142o w Polsce\u00a0oko\u0142o 100 postnych dni w ci\u0105gu roku. Nic wi\u0119c dziwnego, \u017ce w naszej kuchni\u00a0wymy\u015blono tak wiele da\u0144 bezmi\u0119snych, i\u017c\u00a0sta\u0142y si\u0119\u00a0one\u00a0polskim znakiem firmowym. Dania z kasz, grzyb\u00f3w, warzyw, jaj, ryb\u00a0to istne arcydzie\u0142a kulinarne. Tak\u017ce z doskona\u0142ych ryb s\u0142yn\u0119\u0142a polska kuchnia.<\/p>\n Dla biedak\u00f3w po\u017cywieniem wiernie towarzysz\u0105cym przez\u00a040 dni oczekiwania na Wielkanoc\u00a0 by\u0142y \u015bledzie. Nic wi\u0119c dziwnego, \u017ce w ostatnim dniu postu czeka\u0142 je marny koniec: wieszano \u015bledzia na suchym drzewie, jak pisze ksi\u0105dz J\u0119drzej Kitowicz, „karz\u0105c\u00a0 go niby za to, \u017ce przez sze\u015b\u0107 niedziel panowa\u0142 nad mi\u0119sem, morz\u0105c \u017co\u0142\u0105dki ludzkie s\u0142abym posi\u0142kiem swoim”.<\/p>\n Znaczenie postu\u00a0jest wa\u017cne zar\u00f3wno w religii, obyczaju czy historii, jak i\u00a0w kulinarnej tradycji. Za wa\u017cn\u0105 uznawano\u00a0tak\u017ce jego warto\u015b\u0107 dla zdrowia. 200 lat temu „najznamienitszy kucharz” Jan Szyttler, autor kilkudziesi\u0119ciu ksi\u0105\u017cek kulinarnych wydawanych\u00a0 w ogromnych jak na owe czasy nak\u0142adach i\u00a0dzi\u0119ki temu niezwykle popularny, pisa\u0142:\u00a0<\/p>\n To si\u0119 zgadza z og\u00f3lnem zdaniem lekarskiem, \u017ce pokarmy rybne lub jarzynne, byle dobrze urz\u0105dzone, nie tylko nie s\u0105 dla cz\u0142owieka szkodliwe, ale nadto, zdrowiu pomocne.<\/p><\/blockquote>\n W ten spos\u00f3b poszcz\u0105cy od razu otrzymywa\u0142 nagrod\u0119 za swoje po\u015bwi\u0119cenie,\u00a0uzyskuj\u0105c\u00a0 dodatkowo\u00a0 korzy\u015bci zdrowotne.<\/p>\n Obecnie\u00a0w ko\u015bciele katolickim, kt\u00f3ry przed wieloma wiekami wprowadza\u0142 posty,\u00a0zakazy zosta\u0142y rozlu\u017anione. Wierni\u00a0w du\u017cej mierze zwolnieni s\u0105\u00a0z obowi\u0105zku poszczenia. Dopuszcza si\u0119\u00a0nawet jedzenie mi\u0119sa w Wigili\u0119, co w polskiej tradycji jest czym\u015b nies\u0142ychanym. Silny jest\u00a0 jednak obyczaj: nawet osoby, kt\u00f3re nie maj\u0105 motywacji religijnej, w pi\u0105tek cz\u0119stokro\u0107 zjadaj\u0105 raczej kanapk\u0119 z serem ni\u017c z w\u0119dlin\u0105, a na obiad ryb\u0119 zamiast befsztyka. W niewielu te\u017c domach na wigilijn\u0105 wieczerz\u0119, kt\u00f3ry to posi\u0142ek od stuleci bywa\u0142 postny, pojawiaj\u0105 si\u0119 dania mi\u0119sne.\u00a0Jak\u00a0za\u015b nakazuje wielowiekowy obyczaj, posi\u0142ki w Wielki Pi\u0105tek, zawsze skromne i bezmi\u0119sne, s\u0105 takie i dzi\u015b. Wielkopi\u0105tkowe dania bywaj\u0105 jednak unikalne, niezwyk\u0142e podkre\u015blaj\u0105ce wag\u0119 tego dnia. Polskie posty bywa\u0142y\u00a0 bardzo\u00a0 smaczne. Ale poniewa\u017c\u00a0 by\u0142y to\u00a0zawsze posi\u0142ki\u00a0skromniejsze,\u00a0dzi\u0119ki\u00a0nim r\u00f3s\u0142 apetyt na wielkanocne smakowito\u015bci.<\/p>\n Tak zapewne b\u0119dzie i w moim przypadku.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Mia\u0142em w ten weekend na wsi go\u015bci. Tak ich raczy\u0142em, \u017ce a\u017c sam przyty\u0142em. Teraz przez par\u0119 dni nie b\u0119d\u0119 wchodzi\u0142 do kuchni, a i o jedzeniu my\u015bl\u0119 niezbyt ch\u0119tnie. (S\u0105 jednak szanse, \u017ce mi to szybko minie). Zw\u0142aszcza je\u015bli dzie\u0144 lub dwa poposzcz\u0119. I tak narodzi\u0142 si\u0119 ten postny pomys\u0142! S\u0142owo post to po\u017cyczka […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/49"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=49"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/49\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=49"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=49"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=49"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}