Dawno nie czyta\u0142em na naszym blogu Any. A na innych blogach i owszem. Zbulwersowany t\u0105 niewierno\u015bci\u0105 postanowi\u0142em napisa\u0107 w\u0142asne kulinarne refleksje z krainy depresji. I to An\u0119 pewnie tak zirytuje, \u017ce wr\u00f3ci z wycieczki na inne blogi.<\/p>\n
Niderlandy nigdy nie s\u0142yn\u0119\u0142y z wyrafinowanej kuchni. Ten kraj rybak\u00f3w i rolnik\u00f3w oraz kupc\u00f3w zamieszkiwali ludzie ci\u0119\u017cko pracuj\u0105cy, walcz\u0105cy z morzem o ka\u017cd\u0105 pi\u0119d\u017a ziemi. Ci\u0119\u017cka praca wymaga\u0142a za\u015b solidnych posi\u0142k\u00f3w by zregenerowa\u0107 nadw\u0105tlone si\u0142y. A jak tego dokona\u0107 w najprostszy spos\u00f3b? Kto by\u0142 w Holandii i jad\u0142 hotspot ten zna odpowied\u017a. Dania jednogarnkowe to niderlandzka recepta na po\u017cywne od\u017cywianie si\u0119. W sk\u0142ad potrawy wchodz\u0105 kartofle, warzywa – g\u0142\u00f3wnie cebula i marchewka – oraz wo\u0142owina. Wszystko d\u0142ugo dusi si\u0119 jednocze\u015bnie tworz\u0105c bardzo apetyczny konglomerat zapach\u00f3w i smak\u00f3w.<\/p>\n
Drug\u0105 s\u0142ynn\u0105 potraw\u0105 tego typu jest stampot. R\u00f3\u017cni si\u0119 od poprzedniej\u00a0 tym, \u017ce w garnku duszone warzywa, kartofle i wieprzowin\u0119\u00a0 z dodatkiem mas\u0142a\u00a0 ubija si\u0119 i podaje w postaci\u00a0\u00a0 g\u0119stego\u00a0 puree.<\/p>\n
Archeologowie dokopali si\u0119 w Holandii do kamiennych kadzi, kt\u00f3re s\u0142u\u017cy\u0142y do produkcji sera podobno ju\u017c dwa tysi\u0105ce lat temu. A by\u0142o to w okolicach portowego miasta Edam. Ser edammer do dzi\u015b ma mark\u0119 jednego z najlepszych na \u015bwiecie. Cho\u0107 s\u0105 koneserzy przedk\u0142adaj\u0105cy nad edamski wo\u0144 i smak goudy – sera produkowanego w mie\u015bcie o tej samej nazwie.<\/p>\n
Doda\u0107 nale\u017cy, \u017ce goud\u0119 od setek lat produkuje si\u0119 w olbrzymich bry\u0142ach przypominaj\u0105cych beczki. Ta gigantomania wynika\u0142a z przyczyn transportowych. \u0141atwiej by\u0142o toczy\u0107 „beczk\u0119” goudy ni\u017c nosi\u0107 na statki mniejsze ale te\u017c ci\u0119\u017ckie bry\u0142y czy raczej gom\u00f3\u0142y edammera. A sery niderlandzkie by\u0142y eksportowane od tysi\u0105ca lat do wielu kraj\u00f3w Europy, od basenu Morza Ba\u0142tyckiego poczynaj\u0105c na Morzy \u015ar\u00f3dziemnym ko\u0144cz\u0105c. I edamski i gouda znane by\u0142y mieszka\u0144com Italii.<\/p>\n
Pierwszy raz przed laty odwiedzili\u015bmy Holandi\u0119\u00a0 w ko\u0144cu maja lub pierwszych dniach czerwca. W Amsterdamie zauwa\u017cyli\u015bmy\u00a0 grupki ludzi przy kioskach z rybami. Wszyscy zachowywali si\u0119 identycznie. Zadzierali g\u0142owy, otwierali usta i wpuszczali w nie jakie\u015b rybki trzymane za ogon. Po chwili wyci\u0105gali o\u015bcisty kr\u0119gos\u0142up i wyrzucali do koszy na \u015bmieci.<\/p>\n
Zaciekawieni podeszli\u015bmy bli\u017cej. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 sezon na matjasy. Te t\u0142uste \u015bledzie o delikatnym mi\u0119sie stanowi\u0105 w Holandii symbol pocz\u0105tku lata. Uliczni sprzedawcy maj\u0105 w\u00f3wczas swoje \u017cniwa. Ka\u017cdy bowiem musi zje\u015b\u0107 cho\u0107 kilka tych \u015bledzik\u00f3w. Nie wahali\u015bmy si\u0119 ani chwili. Za par\u0119 gulden\u00f3w kupili\u015bmy porcj\u0119 matjas\u00f3w i ? z l\u0119kiem spr\u00f3bowali\u015bmy pierwszego. By\u0142 pyszny. Nast\u0119pne posz\u0142y piorunem.<\/p>\n
Do specjalno\u015bci holenderskich godnych polecenia zaliczy\u0107 nale\u017c limburski placek zwany\u00a0 vlaai. Dawniej by\u0142 on pieczony z ciasta chlebowego. Dzi\u015b bardziej przypomina tort i bywa nadziewany truskawkami, \u015bliwkami, wi\u015bniami, agrestem.\u00a0 Najmniej nam spodoba\u0142 si\u0119 placek faszerowany rozgotowanym ry\u017cem. A najsmaczniejszy by\u0142 pokryty z wierzchu s\u0142odka kruszonk\u0105.
\nW\u015br\u00f3d s\u0142ynnych tutejszych deser\u00f3w wyr\u00f3\u017cni\u0107 nale\u017cy kandyzowany imbir oraz lukrecj\u0119. Ci\u0105gn\u0105ce si\u0119 jak guma cukierki z lukrecji s\u0105 bardzo tu popularne. A niekt\u00f3re z nich – ku zdumieniu cudzoziemc\u00f3w – wcale nie s\u0105 s\u0142odkie lecz wr\u0119cz przeciwnie bywaj\u0105 s\u0142onawe.<\/p>\n
Holendrzy przed kilkuset laty zmonopolizowali na d\u0142u\u017cszy czas, po krwawej wojnie o Wyspy Korzenne, handel przyprawami. Cynamon, go\u017adziki, pieprz przywo\u017cone do Europy wzbogaci\u0142y tutejszych kupc\u00f3w, armator\u00f3w, \u017ceglarzy i pa\u0144stwo. Przyprawy korzenne odcisn\u0119\u0142y tak\u017ce trwa\u0142y \u015blad w holenderskiej kuchni. Najlepszym tego przyk\u0142adem jest balkenbrij, kt\u00f3rego nie mo\u017cna nie spr\u00f3bowa\u0107. A jest to salceson, kt\u00f3ry sma\u017cy si\u0119 z dodatkiem go\u017adzik\u00f3w, cynamonu, ga\u0142ki i kwiatu muszkato\u0142owca oraz tymianku. Je\u015bli w restauracji pachnie jak w perfumerii i sklepie z zio\u0142ami jednocze\u015bnie to znak, \u017ce balkenbrij jest w karcie. Mamy wi\u0119c szcz\u0119\u015bcie i zamawiamy.<\/p>\n
Do posi\u0142k\u00f3w pija si\u0119 piwo. Nam najbardziej przypad\u0142 do gustu grolsch. Ale gatunk\u00f3w s\u0142ynnych w \u015bwiecie jest tu znacznie wi\u0119cej. Bywaj\u0105 oczywi\u015bcie i mocniejsze trunki np. najs\u0142ynniejsza chyba holenderska w\u00f3dka czyli genever. Recept\u0119 na t\u0119 ja\u0142owc\u00f3wk\u0119 opracowa\u0142 ponad 400 lat temu profesor uniwersytetu w Lejdzie – Franciszek de Bove. Uczony \u00f3w szuka\u0142 remedium na skutki ob\u017carstwa i wyprodukowa\u0142 nap\u00f3j z j\u0119czmienia, \u017cyta, kukurydzy i ja\u0142owca. Proporcje za\u015b dobra\u0142 tak, \u017ce aromat ja\u0142owca zdominowa\u0142 trunek.\u00a0 W ten spos\u00f3b uratowa\u0142 zdrowie swych rodak\u00f3w i zapracowa\u0142 na ich dozgonn\u0105 wdzi\u0119czno\u015b\u0107. O innych zas\u0142ugach uczonego z Lejdy \u015bwiat nie pami\u0119ta.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Dawno nie czyta\u0142em na naszym blogu Any. A na innych blogach i owszem. Zbulwersowany t\u0105 niewierno\u015bci\u0105 postanowi\u0142em napisa\u0107 w\u0142asne kulinarne refleksje z krainy depresji. I to An\u0119 pewnie tak zirytuje, \u017ce wr\u00f3ci z wycieczki na inne blogi. Niderlandy nigdy nie s\u0142yn\u0119\u0142y z wyrafinowanej kuchni. Ten kraj rybak\u00f3w i rolnik\u00f3w oraz kupc\u00f3w zamieszkiwali ludzie ci\u0119\u017cko pracuj\u0105cy, […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/545"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=545"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/545\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=545"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=545"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=545"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}