Zawsze lubi\u0142em grzeba\u0107 w historii kuchni i sto\u0142u. \u017ba\u0142owa\u0142em te\u017c, \u017ce musz\u0119 ograniczy\u0107 si\u0119 do lektury a nie da si\u0119 cho\u0107 na chwil\u0119 przenie\u015b\u0107 w czasie. No bo czy\u017c nie warto by by\u0142o zobaczy\u0107 na w\u0142asne oczy jak oni jadali?<\/p>\n
„Podstaw\u0119 wy\u017cywienia\u00a0 na dworach magnackich i w domach zamo\u017cnej szlachty stanowi\u0142o mi\u0119so: wo\u0142owe, na drugim miejscu wieprzowe i baranie oraz dr\u00f3b ( zw\u0142aszcza kap\u0142ony, ale tak\u017ce m\u0142ode kurcz\u0119ta, g\u0119si, kaczki, ba\u017canty ) i dziczyzna. By\u0142y to produkty pochodz\u0105ce z w\u0142asnego gospodarstwa, ewentualnie zdobywane dzi\u0119ki ulubionej rozrywce – polowaniu ( zaj\u0105ce, dziki, jelenie, tak\u017ce nied\u017awiedzie, kt\u00f3rych \u0142apy stanowi\u0142y wielki przysmak, dzikie ptactwo), a wi\u0119c < nic nie kosztuj\u0105ce >, nie trzeba by\u0142o za nie p\u0142aci\u0107 pieni\u0105dzem. Mi\u0119so podawano przede wszystkim\u00a0 w formie pieczeni, przyprawianych na ostro, s\u0142odko lub kwa\u015bno, w zawiesistych sosach, a tak\u017ce w\u0119dzone ( szynki, kie\u0142basy ); w formie galaret, pasztet\u00f3w oraz potraw gotowanych ( kap\u0142on w rosole, sztuka mi\u0119sa ), duszonych i bigos\u00f3w. Podroby nie by\u0142y zbytnio cenione; wprawdzie oz\u00f3r z chrzanem pojawia\u0142 si\u0119 na sto\u0142ach, podobnie jak g\u0142owizna, ale na przyk\u0142ad kaszanka uwa\u017cana by\u0142a za < godn\u0105 ps\u00f3w >. Du\u017ca rozmaito\u015b\u0107 polewek przygotowywanych z wywar\u00f3w mi\u0119snych i warzywnych oraz piwa. Zw\u0142aszcza popularne by\u0142y barszcze, \u017curki, roso\u0142y, a tak\u017ce zupy piwne, niezwykle g\u0119ste i po\u017cywne, bo z dodatkiem krup, jaj, sera, chleba. Spo\u017cywano wiele potraw m\u0105cznych: obok chleba, cz\u0119sto \u017cytniego, kt\u00f3ry podawano do ka\u017cdego posi\u0142ku, by\u0142y to kluski, r\u00f3\u017cnego rodzaju pierogi, \u0142azanki, racuchy, placki. W sk\u0142ad staropolskiej kuchni wchodzi\u0142y te\u017c kasze – gryczana, owsiana, jaglana – suto kraszone olejem, mas\u0142em, s\u0142onin\u0105. Spo\u017cywano wiele nabia\u0142u, przede wszystkim mas\u0142a, \u015bmietany, ser\u00f3w, jaj; mleko jako nap\u00f3j nie by\u0142o rozpowszechnione.” Tak przedstawia\u00a0 kuchni\u0119 polsk\u0105 z prze\u0142omu XVI wieku prof. Maria Bogucka. Dodaj\u0105c przy tym, \u017ce polska kuchnia charakteryzowa\u0142a si\u0119 obfitym u\u017cywaniem soli, przypraw korzennych w tym pieprzu i niezwyk\u0142\u0105 t\u0142usto\u015bci\u0105. Potwierdza jej opini\u0119 dziejopis z tamtej obfitej w jad\u0142o epoki.<\/p>\n
By\u0142 koniec wieku XVI. Jeden z ksi\u0105\u017c\u0105t legnickich – Henryk wydawa\u0142 weselisko. Go\u015bci zaproszono huk. Oto co zanotowa\u0142 kronikarz:\u00a0\u00a0 „M\u00f3wiono, \u017ce kosztowa\u0142o przesz\u0142o sto tysi\u0119cy talar\u00f3w, co \u0142atwo by\u0107 mo\u017ce, jak okazuje sam spis potrzeb kuchennych, kt\u00f3ry tu podaj\u0119 ca\u0142ych jeleni 113; jeleni w sztuki poci\u0119tych 24; dzik\u00f3w 98; dzik\u00f3w w kawa\u0142ach 194; saren 162; zaj\u0119cy 2292; ba\u017cant\u00f3w 470; g\u0142uszc\u00f3w 276; kuropatw 3910; kwiczo\u0142\u00f3w 22687; szynek westfalskich 88; wo\u0142\u00f3w 370; szkop\u00f3w 2687; ciel\u0105t 1579; jagni\u0105t na pieczenie 421; \u015bwi\u0144 do nadziewania 99; \u015bwi\u0144 tuczonych 300; prosi\u0105t 577; indyk\u00f3w 600; tuczonych kap\u0142on\u00f3w 3000; kur tuczonych 12887; kurcz\u0105t 2500; g\u0119si tuczonych 3550; jaj 40837; smalcu cetnar\u00f3w 117; t\u0142uszcz\u00f3w beczek 39; pstr\u0105g\u00f3w wielkich 5960; \u0142ososi w pasztetach 117; \u0142ososi zielonych 50; bardzo wielkich szczupak\u00f3w 470; karpi 15800; rozmaitych drobniejszych ryb cebr\u00f3w 478; w\u0119gorzy wielkich 317; sum\u00f3w 37; ostrzyg beczek 5; wina re\u0144skiego wiader 1787; w\u0119gierskiego 2000; austriackiego 700; czeskiego 448; morawskiego 1100; rozmaitych win s\u0142odkich 370 wiader.”<\/p>\n
Weselisko by\u0142o udane. Tego jestem pewien.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Zawsze lubi\u0142em grzeba\u0107 w historii kuchni i sto\u0142u. \u017ba\u0142owa\u0142em te\u017c, \u017ce musz\u0119 ograniczy\u0107 si\u0119 do lektury a nie da si\u0119 cho\u0107 na chwil\u0119 przenie\u015b\u0107 w czasie. No bo czy\u017c nie warto by by\u0142o zobaczy\u0107 na w\u0142asne oczy jak oni jadali? „Podstaw\u0119 wy\u017cywienia\u00a0 na dworach magnackich i w domach zamo\u017cnej szlachty stanowi\u0142o mi\u0119so: wo\u0142owe, na drugim […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/595"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=595"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/595\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=595"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=595"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=595"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}