{"id":6447,"date":"2013-03-27T08:00:02","date_gmt":"2013-03-27T07:00:02","guid":{"rendered":"http:\/\/adamczewski.blog.polityka.pl\/?p=6447"},"modified":"2013-03-26T20:00:27","modified_gmt":"2013-03-26T19:00:27","slug":"symbol-zycia-milosci-i-sily","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/2013\/03\/27\/symbol-zycia-milosci-i-sily\/","title":{"rendered":"Symbol \u017cycia, mi\u0142o\u015bci i si\u0142y"},"content":{"rendered":"

\u00a0\"\"<\/a><\/p>\n

Fot. P. Adamczewski<\/em><\/p>\n

Jajko\u00a0– symbol \u017cycia, p\u0142odno\u015bci, mi\u0142o\u015bci i si\u0142y jest te\u017c symbolem i najbardziej charakterystycznym atrybutem \u015awi\u0105t Wielkanocnych\u00a0– pisze Barbara Ogrodowska w tomie „\u015awi\u0119ta polskie. Tradycja i obyczaj”. I wyja\u015bnia przy okazji, \u017ce obyczaj ten liczy sobie par\u0119 tysi\u0119cy lat i pochodzi z do\u015b\u0107 odleg\u0142ych od mazowieckich r\u00f3wnin kraj\u00f3w. My\u015bl\u0119, \u017ce warto o tym wiedzie\u0107.<\/p>\n

<\/p>\n

„Jajka ptasie, zw\u0142aszcza barwne lub pokryte wzorami, czczone by\u0142y od wiek\u00f3w na ca\u0142ym \u015bwiecie. Najstarsze zna\u00adleziska pisanek pochodz\u0105 z sumeryjskiej Mezopotamii. W staro\u017cytnym Egipcie jajko powi\u0105zane ze s\u0142o\u0144cem by\u0142o symbolem bogini Ptah\u00a0– w Grecji za\u015b atrybutem Afrodyty bogini mi\u0142o\u015bci, p\u0142odno\u015bci i pi\u0119kna. O malowaniu jaj w staro\u00ad\u017cytnym Rzymie wspominaj\u0105 Owidiusz, Pliniusz i Juvedal. Jaja uwa\u017cane by\u0142y wsz\u0119dzie za symbol pocz\u0105tku \u017cycia i po\u00adcz\u0105tku wszechrzeczy. Wed\u0142ug mit\u00f3w filipi\u0144skich i indyjskich \u015bwiat powsta\u0107 mia\u0142 z ogromnego jaja, a legendy asyryjskie wyprowadzaj\u0105c \u015bwiat z jaja Feniksa. \u015aw. Jan Damasce\u0144ski m\u00f3wi\u0142 o analogii pomi\u0119dzy budow\u0105 kosmosu i jaja: skorup\u0119 kojarzy\u0142 z niebem, wy\u015bcie\u0142aj\u0105c\u0105 j\u0105 b\u0142on\u0119 z ob\u0142okami, bia\u0142ko z wod\u0105, \u017c\u00f3\u0142tko z ziemi\u0105 i minera\u0142ami.<\/p>\n

W mitologii s\u0142owia\u0144skiej i polskiej jajko – \u017ar\u00f3d\u0142o wszel\u00adkiego \u017cycia uznawane by\u0142o za pot\u0119\u017cny amulet przeciw cza\u00adrom i z\u0142ym mocom, wyst\u0119powa\u0142o wi\u0119c w kultowych obrz\u0119\u00addach wiosennych, w praktykach ku czci zmar\u0142ych, w lecz\u00adnictwie i magii.(…)<\/p>\n

Wed\u0142ug polskich wierze\u0144 ludowych jajko przeciwdzia\u0142a\u00ad\u0142o ka\u017cdemu z\u0142u. Stosowano je wi\u0119c w zabiegach na urodzaj i w obrz\u0119dach pasterskich, w magii, medycynie, w zwycza\u00adjach zalotnych i obrz\u0119dach zadusznych.<\/p>\n

W pierwszy dzie\u0144 Wielkanocy, zakopywano jaja w ski\u00adby p\u00f3l i w grz\u0105dki ogrod\u00f3w warzywnych, na urodzaj.<\/p>\n

Wydmuszki i skorupy jaj, zw\u0142aszcza skorupki pisanek i kraszanek, rzucano do sad\u00f3w pod drzewa owocowe. Mia\u0142o to odstraszy\u0107 szkodniki i spowodowa\u0107 obfito\u015b\u0107 owoc\u00f3w.<\/p>\n

Jajko wyst\u0119powa\u0142o w wielu zabiegach hodowlanych. Toczono je po grzbietach i bokach kr\u00f3w i koni, aby by\u0142y t\u0142uste, l\u015bni\u0105ce, zdrowe i mocne, odporne na choroby i z\u0142e uroki. Skorupki pisanek dodawano do paszy kurom, aby dobrze si\u0119 nios\u0142y. Cz\u0119stowano jajecznic\u0105 i obdarzano goto\u00adwanymi jajami pasterzy byd\u0142a i trzody, zw\u0142aszcza przed pierwszym wyp\u0119dem byd\u0142a, dla ochrony przed czarownicami i innym z\u0142em.<\/p>\n

Wierzono, \u017ce jaja zakopane pod w\u0119g\u0142y budowanego domu sprowadz\u0105 szcz\u0119\u015bcie i pomy\u015blno\u015b\u0107, \u017ce rzucone w p\u0142o\u00admienie ugasz\u0105 po\u017car, a obmycie si\u0119 w wodzie z naczynia, na dnie kt\u00f3rego spoczywa\u0142a kraszanka, zapewni zdrowie, urod\u0119 i szcz\u0119\u015bcie.<\/p>\n

Dzielone i uroczy\u015bcie spo\u017cywane podczas \u015bniadania wielkanocnego mia\u0142y zapewni\u0107 zdrowie, pomy\u015blno\u015b\u0107 i p\u0142od\u00adno\u015b\u0107.(…)<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

Jaja wielkanocne farbowane na r\u00f3\u017cne kolory lub z bia\u00ad\u0142ymi i barwnymi wzorami s\u0105 ponadto ciekawym przejawem plastyki obrz\u0119dowej i \u015bwi\u0105tecznego przystroju wn\u0119trza.<\/p>\n

Nazywano je r\u00f3\u017cnie w zale\u017cno\u015bci od sposobu zdobienia. Jednobarwne, bez wzor\u00f3w, ufarbowane przez gotowanie w barwniku, w wywarach z ro\u015blin lub p\u00f3\u017aniej w farbach syntetycznych\u00a0– nosz\u0105 nazw\u0119 malowanek, kraszanek, byczk\u00f3w.<\/p>\n

Natomiast pisanki\u00a0– to jaja zdobione technik\u0105 batiku (chocia\u017c potocznie nazywa si\u0119 tak wszystkie barwione jaja wielkanocne).”<\/p>\n

Pora na gotowanie jaj na twardo i malowania ich na wielkanocny st\u00f3\u0142 to Wielki Pi\u0105tek. Mamy wi\u0119c jeszcze nieco czasu by si\u0119 do tego przygotowa\u0107.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u00a0 Fot. P. Adamczewski Jajko\u00a0– symbol \u017cycia, p\u0142odno\u015bci, mi\u0142o\u015bci i si\u0142y jest te\u017c symbolem i najbardziej charakterystycznym atrybutem \u015awi\u0105t Wielkanocnych\u00a0– pisze Barbara Ogrodowska w tomie „\u015awi\u0119ta polskie. Tradycja i obyczaj”. I wyja\u015bnia przy okazji, \u017ce obyczaj ten liczy sobie par\u0119 tysi\u0119cy lat i pochodzi z do\u015b\u0107 odleg\u0142ych od mazowieckich r\u00f3wnin kraj\u00f3w. My\u015bl\u0119, \u017ce warto o […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6447"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6447"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6447\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6450,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6447\/revisions\/6450"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6447"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6447"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6447"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}