![\"\"](\"\/wp-content\/uploads\/2008\/12\/sylwester-1.jpg\" "\\"EN_90130897_021\\"")
<\/a><\/p>\nfot. East News<\/p>\n
„Bywa\u0142o wi\u0119c, \u017ce na bal zje\u017cd\u017ca\u0142o 300 – 400 os\u00f3b i dla nikogo nie by\u0142o to „zaskoczeniem.” Bale wydawano zreszt\u0105 tak\u017ce „tak sobie”, by tylko mie\u0107 okazj\u0119 do zabawy.<\/p>\n
A przecie\u017c przygotowanie du\u017cego balu wymaga\u0142o nie lada jakich stara\u0144 i zabieg\u00f3w, by zacz\u0105\u0107 od samego pomieszczenia. Nawet w tych pa\u0142acach, kt\u00f3re mia\u0142y pyszne sale balowe, projektowane przez najlepszych w kraju architekt\u00f3w, ozdabiane przez ciesz\u0105cych si\u0119 renom\u0105 malarzy i sztukator\u00f3w, przed balem przygotowywano specjalne dekoracje z kwietnych girland i feston\u00f3w. W pierwszej \u0107wierci wieku lubowano si\u0119 zw\u0142aszcza w przybieraniu sal w draperie z bia\u0142ego perkalu czy mu\u015blinu, bardzo ozdobnie drapowane pod sufitem, a cz\u0119sto sp\u0142ywaj\u0105ce i wzd\u0142u\u017c \u015bcian. Podtrzymywano je w\u0142\u00f3czniami, strza\u0142ami i tarczami, na kt\u00f3rych malowano emblematy lub umieszczano stosowne sentencje.
\n(…)<\/p>\n
Pierwsz\u0105 rzecz, o kt\u00f3r\u0105 musiano zadba\u0107 w czasie urz\u0105dzania du\u017cych przyj\u0119\u0107, stanowi\u0142o odpowiednie o\u015bwietlenie. O ile w dni powszednie, gdy nie by\u0142o go\u015bci nawet w zamo\u017cnych domach jedynym \u017ar\u00f3d\u0142em \u015bwiat\u0142a bywa\u0142 cz\u0119sto ogie\u0144 p\u0142on\u0105cy na kominku, o tyle sala balowa musia\u0142a a\u017c jarzy\u0107 si\u0119 od \u015bwiate\u0142. Zakupiono wi\u0119c. 25 funt\u00f3w \u015bwiec woskowych i 3 paczki \u0142ojowych (te ostatnie zapewne do o\u015bwietlenia schod\u00f3w, gdy\u017c w salonach ich nie u\u017cywano) i 20 lampion\u00f3w. Prawdopodobnie\u00a0 pos\u0142ugiwano\u00a0 si\u0119\u00a0\u00a0 te\u017c\u00a0\u00a0 ma\u0142ymi\u00a0 szklanymi\u00a0 kagankami nape\u0142nionymi olejem lub \u0142ojem z knotami nasyconymi terpentyn\u0105, kt\u00f3re ustawiano rz\u0119dem na gzymsie kominka, parapetach, konsolkach itp., a tak\u017ce du\u017cymi lampami olejnymi. By rozmie\u015bci\u0107 wszystkie te \u015bwiece nie starcza\u0142o pa\u0142acowego sprz\u0119tu, tote\u017c wypo\u017cyczano za op\u0142at\u0105 w warszawskich magazynach kinkiety i \u015bwieczniki.<\/p>\n
Rozes\u0142ano kilkaset zaprosze\u0144. By je rozwie\u017a\u0107, trzeba by\u0142o wynaj\u0105\u0107 kilka kabriolet\u00f3w i fiakr\u00f3w oraz specjalnego pieszego pos\u0142a\u0144ca. Nale\u017ca\u0142o r\u00f3wnie\u017c zadba\u0107 o odpowiedni\u0105 ilo\u015b\u0107 krzese\u0142 potrzebnych dla pa\u0144 odpoczywaj\u0105cych mi\u0119dzy ta\u0144cami i dla tych starszych os\u00f3b, kt\u00f3re ju\u017c nie ta\u0144czy\u0142y, a tylko przypatrywa\u0142y si\u0119 zabawie. Krzese\u0142 takich dostarczy\u0142 (tylko na ten wiecz\u00f3r) kt\u00f3ry\u015b z warszawskich tapicer\u00f3w. Wypo\u017cyczy\u0142 tak\u017ce parawany, te z kolei by\u0142y niezb\u0119dne do urz\u0105dzenia „buduaru dla dam”, a wi\u0119c miejsca, gdzie panie mog\u0142y poprawi\u0107 uczesanie i toalet\u0119, co nieraz by\u0142o konieczne, gdy\u017c podczas ta\u0144c\u00f3w cz\u0119sto obrywa\u0142y si\u0119 falbany i „garnirowania” sukien. W buduarze ca\u0142\u0105 noc czuwa\u0142o kilka zr\u0119cznych garderobianych i panien s\u0142u\u017c\u0105cych, czeka\u0142y przygotowane ig\u0142y, nici i szpilki. Henryk Stecki wspomina, \u017ce w czasie balu wydanego przez m\u0142odych ludzi, kt\u00f3rzy w ten spos\u00f3b rewan\u017cowali si\u0119 damom za liczne przyj\u0119cia w ich domach, urz\u0105dzono specjalny „gabinet”. Pomieszczenie to zosta\u0142o ubrane kwiatami, ustawiono toalet\u0119 ze srebrnymi przyborami, wynaj\u0119to dwie garderobiane. Nie zapomniano te\u017c o przygotowaniu na wszelki wypadek 12 tuzin\u00f3w bia\u0142ych r\u0119kawiczek i tylu\u017c trzewiczk\u00f3w „r\u00f3\u017cnej miary”.<\/p>\n
Na bal u Potockich „fajansarz” wypo\u017cycza\u0142 naczynia sto\u0142owe, a tak\u017ce formy i „maszynki” do lod\u00f3w, wynajmowano r\u00f3wnie\u017c sztu\u0107ce i inne srebra, a nawet obrusy. P\u0142acono r\u00f3wnie\u017c za kwiaty do ubrania sali: te doniczkowe ustawiano w skrzyniach oklejonych zielonym papierem, ci\u0119te za\u015b bieg\u0142a kwiaciarka u\u0142o\u017cy\u0142a w bukiety.<\/p>\n
(…)<\/p>\n
Z rachunk\u00f3w opiewaj\u0105cych na zakup \u017cywno\u015bci niewiele niestety mo\u017cna wywnioskowa\u0107, czym cz\u0119stowano go\u015bci. Kupowano bowiem niemal tylko produkty na potrzeby cukiernika (je\u015bli nie liczy\u0107 musztardy i paru butelek zio\u0142owego octu), a wi\u0119c rodzynki, migda\u0142y, pistacj\u0119, wanili\u0119, r\u00f3\u017cnego gatunku czekolad\u0119 i kaw\u0119, aromatyczne likiery i esencj\u0119 z kwiatu pomara\u0144czowego, kt\u00f3rymi nasycano ciasta i kremy, egzotyczne \u0142akocie jak „zaczarowany chleb” do wyrobu nugat\u00f3w, czy ?brukselskie biszkopty”, ozdobny, r\u00f3\u017cnokolorowy papier do zawijania cukierk\u00f3w domowej roboty, obficie w\u00f3wczas rozdawanych na ka\u017cdym balu (by\u0142 zwyczaj, i\u017c go\u015bcie zabierali takie cukierki do domu i obdarowywali nimi rodzin\u0119 i znajomych), a tak\u017ce a\u017c 100 funt\u00f3w szarej soli. Ten ostatni zakup mo\u017cna sobie wyt\u0142umaczy\u0107 zajrzawszy do ksi\u0105\u017cki kucharskiej: du\u017ce ilo\u015bci soli potrzebne s\u0105 bowiem przy wyrobie lod\u00f3w – by uzyska\u0107 ni\u017csz\u0105 temperatur\u0119, posypuje si\u0119 sol\u0105 l\u00f3d, kt\u00f3rym obk\u0142ada si\u0119 puszk\u0119 ze s\u0142odk\u0105 mas\u0105 w czasie „kr\u0119cenia” jej w maszynce.<\/p>\n
Kupiono te\u017c dwa worki w\u0119gli drzewnych potrzebnych zapewne do samowar\u00f3w. Podczas balu podawano ju\u017c w\u00f3wczas nie tylko wina i ch\u0142odniki, ale i gor\u0105c\u0105 herbat\u0119. W sumie wydatki „extra” na bal poch\u0142on\u0119\u0142y 1664 z\u0142p i 25 gr, a wi\u0119c kwot\u0119 bardzo poka\u017an\u0105, zwa\u017cywszy \u017ce przeci\u0119tne wydatki Potockich na kuchni\u0119, a tak\u017ce na utrzymanie licznego przecie\u017c dworu, wynosi\u0142y oko\u0142o 1000 z\u0142p miesi\u0119cznie. A nie jest to wcale ca\u0142a „ekspensja” zwi\u0105zana z balem, nie ma tu bowiem wyszczeg\u00f3lnionych pozycji „kolacyjnych”.”<\/p>\n
Uff! Nasz bal b\u0119dzie znacznie mniej liczny, a co z tym si\u0119 \u0142\u0105czy mniej ekspensywny.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Na powy\u017csze pytanie odpowiadam twierdz\u0105co. Popatrzmy wi\u0119c co mo\u017ce nas czeka\u0107. Si\u0119gam za\u015b po sprawdzone wzorce przytoczone przez El\u017cbiet\u0119 Koweck\u0105 w ksi\u0105\u017cce „W salonie i w kuchni” wydan\u0105 \u0107wier\u0107 wieku temu przez PIW. fot. East News „Bywa\u0142o wi\u0119c, \u017ce na bal zje\u017cd\u017ca\u0142o 300 – 400 os\u00f3b i dla nikogo nie by\u0142o to „zaskoczeniem.” Bale wydawano […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/694"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=694"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/694\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=694"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=694"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=694"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}