{"id":7723,"date":"2013-11-07T07:00:55","date_gmt":"2013-11-07T06:00:55","guid":{"rendered":"http:\/\/adamczewski.blog.polityka.pl\/?p=7723"},"modified":"2013-11-07T10:09:51","modified_gmt":"2013-11-07T09:09:51","slug":"nowy-obraz-swini","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/2013\/11\/07\/nowy-obraz-swini\/","title":{"rendered":"Nowy obraz \u015bwini"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a><\/p>\n

Schabowy z kostk\u0105\u00a0 Fot. P. Adamczewski<\/em><\/p>\n

Zawsze interesowa\u0142o mnie z czego wynika zakaz jedzenia wieprzowiny w islamie i judaizmie. S\u0142ysza\u0142em i czyta\u0142em, \u017ce powodem by\u0142 klimat panuj\u0105cy na Bliskim Wschodzie czyli wysokie temperatury prowadz\u0105ce do b\u0142yskawicznego psucia si\u0119 mi\u0119sa gro\u017c\u0105cego potem chorobami a nawet \u015bmierci\u0105 tym, kt\u00f3rzy zaryzykuj\u0105 i zjedz\u0105 szynk\u0119 b\u0105d\u017a schaboszczaka pod piramidami.
\nTymczasem na tych samych terenach, tylko na d\u0142ugo przed pojawieniem si\u0119 obydwu wymienionych religii, \u015bwinie by\u0142 w Mezopotamii r\u00f3wnie popularnymi zwierz\u0119tami hodowlanymi jak owce czy kozy. Tyle tylko, \u017ce nie lubi\u0142y w\u0119dr\u00f3wek, co w przypadku owieczek i k\u00f3z jest normalnym trybem zmiany miejsca wypasu.
\nReszt\u0119 wiedzy na temat \u015bwi\u0144 na Bliskim Wschodzie i\u00a0powod\u00f3w og\u0142oszenia ich\u00a0 zwierz\u0119tami nieczystymi (nawet dotyk prosiaka jest zakazany) uzupe\u0142ni\u0142em czytaj\u0105c niezwykle ciekawy artyku\u0142 Agnieszki Krzemi\u0144skiej w najnowszym numerze mojego tygodnika. Oto ma\u0142y cytat:<\/p>\n

„Greger Larson twierdzi, \u017ce dzikie \u015bwinie udomowiono niezale\u017cnie w r\u00f3\u017cnych cz\u0119\u015bciach Europy, w kilku miejscach na Dalekim oraz na Bliskim Wschodzie. Podczas gdy w wi\u0119kszo\u015bci tych miejsc \u015bwinie nadal s\u0105 hodowane i ciesz\u0105 si\u0119 popularno\u015bci\u0105, na zdominowanym przez judaizm i islam Bliskim Wschodzie zwierz\u0119ta te uwa\u017cane s\u0105 za nieczyste. Nie od razu jednak by\u0142y pokarmowym tabu. W Anatolii najstarsze ko\u015bci, wykazuj\u0105ce cechy udomowienia (zmiana wielko\u015bci szkieletu, zmiany w czaszce, \u017cuchwie i uz\u0119bieniu), maj\u0105 11 tys. lat .-Na Bliskim Wschodzie \u015bwinia nie by\u0142a zbyt popularna a\u017c do VII tysi\u0105clecia p.n.e. – m\u00f3wi dr Anna Smogorzewska z Instytutu Archeologii UW.\u00a0– Ale w III tys. p.n.e. w niekt\u00f3rych osadach p\u00f3\u0142nocnej Mezopotamii (m.in. w Tell Arbid w Syrii) zacz\u0119\u0142a stanowi\u0107 nawet po\u0142ow\u0119 wszystkich spo\u017cywanych zwierz\u0105t. Ch\u0119tnie j\u0105 hodowano, gdy\u017c \u0142atwo si\u0119 rozmna\u017ca\u0142a, by\u0142a wszystko\u017cerna i szybko ros\u0142a, b\u0119d\u0105c dobrym \u017ar\u00f3d\u0142em mi\u0119sa i t\u0142uszczu. Mo\u017ce jej popularno\u015b\u0107 nale\u017cy wi\u0105za\u0107 z rozwojem miast, w kt\u00f3rych \u0142atwo by\u0142o j\u0105 hodowa\u0107, i zwi\u0119kszonym zapotrzebowaniem na mi\u0119so?
\n\"\"<\/a><\/p>\n

Schabowy pod \u017c\u00f3\u0142tym serem\u00a0 Fot. P. Adamczewski<\/em><\/p>\n

Mimo \u017ce w p\u00f3\u0142nocnej Mezopotamii zajadano si\u0119 wieprzowin\u0105, \u015bwinie nie cieszy\u0142y si\u0119 tam zbyt dobr\u0105 reputacj\u0105 – zdecydowanie rzadziej ni\u017c inne zwierz\u0119ta hodowlane (kozy, owce i byd\u0142o) wspominano je w tek?stach i przedstawiano w sztuce. W pochodz\u0105cych z III tys. pismach mezopotamskich pada wr\u0119cz okre\u015blenie \u015bwini jako zwierz\u0119cia nieczystego. – Mo\u017ce dlatego sk\u0142adano j\u0105 w ofierze rzadko, a je\u015bli – to tylko w ofiarach ku czci \u015bwiata podziemnego – t\u0142umaczy dr Smogorzewska. – A zatem \u015bwinia nie by\u0142a szczeg\u00f3lnie powa\u017cana jeszcze przed pojawieniem si\u0119 judaizmu i islamu, ale zakaz jedzenia wieprzowiny nie obowi\u0105zywa\u0142. Na spadek popularno\u015bci tego zwierz\u0119cia na Bliskim Wschodzie wp\u0142yn\u0119\u0142y trzy czynniki – utrudniaj\u0105ce jego hodowl\u0119 zmiany klimatyczno-\u015brodowiskowe, koncentracja na hodowli owiec i produkcji we\u0142ny oraz pojawienie si\u0119 w II tys. p.n.e. religijnego tabu.
\nBiblijna Ksi\u0119ga Kap\u0142a\u0144ska (rozdzia\u0142 11) nie tylko zakazuje spo\u017cywania \u015bwini, ale uwa\u017ca, \u017ce kala nawet jej dotykanie. Dawniej zakaz ten t\u0142umaczono tym, \u017ce wieprzowina wywo\u0142uje wiele chor\u00f3b, ale dzi\u015b wiadomo, \u017ce mi\u0119sa innych zwierz\u0105t te\u017c mog\u0105 je przenosi\u0107. Dlatego przypuszcza si\u0119, \u017ce g\u0142\u00f3wn\u0105 przyczyn\u0105 niech\u0119ci Izraelit\u00f3w i innych lud\u00f3w pasterskich (w tym Arab\u00f3w) do tego zwierz\u0119cia by\u0142 fakt, \u017ce \u015bwinie hodowlane nie s\u0105 dobrymi piechurami i nie lubi\u0105 upa\u0142\u00f3w. Te nie daj\u0105ce mleka i we\u0142ny zwierz\u0119ta wol\u0105 osiad\u0142y tryb \u017cycia, cie\u0144 las\u00f3w i jedzenie podobne do ludzkiego. Postrzegano je wi\u0119c jako nieprzydatne, leniwe i \u017car\u0142oczne. Na opini\u0119 o \u015bwiniach jako rozpustnikach i brudasach mia\u0142a te\u017c wp\u0142yw ich wyj\u0105tkowa p\u0142odno\u015b\u0107 i taplanie si\u0119 w b\u0142ocie lub w\u0142asnych odchodach (co jest sposobem ochrony przed zbytnimi upa\u0142ami). A zatem na\u0142o\u017cenie tabu na spo\u017cycie wieprzowiny mog\u0142o mie\u0107 ca\u0142kiem racjonalne wyja\u015bnienie – w pewnym momencie hodowla \u015bwi\u0144 na Bliskim Wschodzie sta\u0142a si\u0119 po prostu nieop\u0142acalna.”
\nDalej autorka pisze co m\u00f3wi\u0105 uczeni o drodze europejskiej \u015bwini na nasze sto\u0142y i do w\u0119dzarni. Nie b\u0119d\u0119 jednak zabiera\u0142 \u015bwietnej i mi\u0142ej kole\u017cance laur\u00f3w. Kto chce ten przeczyta „Polityk\u0119”.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Schabowy z kostk\u0105\u00a0 Fot. P. Adamczewski Zawsze interesowa\u0142o mnie z czego wynika zakaz jedzenia wieprzowiny w islamie i judaizmie. S\u0142ysza\u0142em i czyta\u0142em, \u017ce powodem by\u0142 klimat panuj\u0105cy na Bliskim Wschodzie czyli wysokie temperatury prowadz\u0105ce do b\u0142yskawicznego psucia si\u0119 mi\u0119sa gro\u017c\u0105cego potem chorobami a nawet \u015bmierci\u0105 tym, kt\u00f3rzy zaryzykuj\u0105 i zjedz\u0105 szynk\u0119 b\u0105d\u017a schaboszczaka pod piramidami.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7723"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7723"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7723\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7742,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7723\/revisions\/7742"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7723"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7723"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7723"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}