{"id":7775,"date":"2013-11-20T07:00:13","date_gmt":"2013-11-20T06:00:13","guid":{"rendered":"http:\/\/adamczewski.blog.polityka.pl\/?p=7775"},"modified":"2013-11-19T20:36:35","modified_gmt":"2013-11-19T19:36:35","slug":"jak-jablko-stalo-sie-owocem-grzesznym","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/2013\/11\/20\/jak-jablko-stalo-sie-owocem-grzesznym\/","title":{"rendered":"Jak jab\u0142ko sta\u0142o si\u0119 owocem grzesznym"},"content":{"rendered":"

To by\u0142o prze\u017cycie. Estetyczne i poznawcze. Przejrza\u0142em a potem przeczyta\u0142em niemal w ca\u0142o\u015bci nowy (5) numer magazynu inteligentnych \u0142asuch\u00f3w „Smak”. Ju\u017c przy lekturze poprzednich wyra\u017ca\u0142em sw\u00f3j zachwyt szat\u0105 graficzn\u0105 i wysmakowanymi tekstami. Tym razem m\u00f3j zachwyt jeszcze wzr\u00f3s\u0142. To na pewno najpi\u0119kniej edytowany magazyn jaki mo\u017cna kupi\u0107 na naszym rynku. I do tego wewn\u0105trz istna orgia smak\u00f3w.<\/p>\n

Moj\u0105 uwag\u0119 przyku\u0142 zw\u0142aszcza Ilustrowany atlas jab\u0142ek i pozosta\u0142e teksty dotycz\u0105ce tych owoc\u00f3w. Jest wi\u0119c ciekawa rozmowa z sadowniczk\u0105 Alin\u0105 Paluch, wspania\u0142e jab\u0142kowe przepisy i tekst, kt\u00f3rego fragment przytaczam, ujawniaj\u0105cy manipulacje t\u0142umaczy wmawiaj\u0105cych nam, \u017ce Ewa skusi\u0142a Adama w\u0142a\u015bnie jab\u0142kiem. A to by\u0142o tak:<\/p>\n

” „(…) niewiasta spostrzeg\u0142a, \u017ce drzewo to ma owoce dobre do jedzenia, \u017ce jest ono rozkosz\u0105 dla oczu i \u017ce owoce tego drzewa nadaj\u0105 si\u0119 do zdobycia wiedzy. Zerwa\u0142a zatem z niego owoc, skosztowa\u0142a i da\u0142a swemu m\u0119\u017cowi, kt\u00f3ry by\u0142 z ni\u0105: a on zjad\u0142”. \u00d3w cytat z Wulgaty znamy wszyscy. Kon\u00adsekwencje konsumpcji zakazanego owocu r\u00f3wnie\u017c. Wprawdzie zerwany przez kobiet\u0119 za spraw\u0105 podszept\u00f3w Szatana stan\u0105\u0142 m\u0119\u017cczy\u017anie w gardle (st\u0105d potoczne okre\u015blenie na grdyk\u0119: jab\u0142ko Adama), nie mamy dzisiaj w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce w\u0105\u017c upodoba\u0142 sobie w\u0142a\u015bnie jab\u0142o\u0144. Czy tak mog\u0142o by\u0107 w istocie?<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Gdy m\u00f3wimy o drzewie poznania, przed oczami staje nam du\u017ce, czerwone, dojrza\u0142e jab\u0142ko. Tak przedstawiali zakazany owoc \u0141ukasz Cranach Star\u00adszy, Tycjan, Rafael, Barthel Beham, Hendrik Goltzius i wi\u0119kszo\u015b\u0107 mala\u00adrzy europejskich. Tymczasem w Ksi\u0119dze Rodzaju nie pada nazwa gatun\u00adkowa grzesznego owocu. Owszem, soczyste jab\u0142ka wyst\u0119puj\u0105 w Biblii, ale w datowanej p\u00f3\u017aniej Ksi\u0119dze Salomona czy Ksi\u0119dze Przys\u0142\u00f3w (cho\u0107, jak uwa\u017caj\u0105 badacze literatury z zaci\u0119ciem kulinarnym, kr\u00f3l mia\u0142 na my\u00ad\u015bli raczej s\u0142odkie morele). Rajski owoc sta\u0142 si\u0119 za\u015b jab\u0142kiem dopiero… w V wieku. Za spraw\u0105 t\u0142umaczy.<\/p>\n

Pismo \u015awi\u0119te w obecnym kszta\u0142cie to, nomen omen, owoc pracy skryb\u00f3w i t\u0142umaczy, i to im przypisuje si\u0119 przemian\u0119 zakazanego owocu w jab\u0142ko.
\nOwoc po \u0142acinie brzmi „pomum”. Jak pisze Maguelonne Toussaint-Samat
\nw klasycznej dzisiaj monografii „A History of Food” (polski tytu\u0142\u00a0– „Historia naturalna i moralna jedzenia”), pierwsi t\u0142umacze Starego Testamentu za\u0142o\u017cyli najwyra\u017aniej, \u017ce Eden porasta\u0142 jeden gatu\u00adnek drzew owocowych. Rozgl\u0105daj\u0105c si\u0119 wok\u00f3\u0142, przyj\u0119li, \u017ce musia\u0142y to by\u0107 owoce, kt\u00f3re trafia\u0142y zar\u00f3wno na kr\u00f3lewski st\u00f3\u0142, jak i takie, kt\u00f3re mo\u017cna znale\u017a\u0107 w skromnym wiejskim sadzie. Pad\u0142o na jab\u0142ko.
\nTo nie koniec historii. Jab\u0142ko po \u0142acinie to „malum”, st\u0105d ju\u017c blisko do
\nhomonimu „malum” oznaczaj\u0105cego „z\u0142o”. Cho\u0107 te dwa \u0142aci\u0144skie s\u0142owa s\u0105
\nze sob\u0105 zupe\u0142nie niezwi\u0105zane i maj\u0105 odmienn\u0105 etymologi\u0119, wskutek po\u00adwszechnych uproszcze\u0144 translatorskich pojawi\u0142 si\u0119 pomi\u0119dzy nimi znak
\nr\u00f3wno\u015bci. J\u0119zykoznawcy i badacze kultury doszukali si\u0119 jednak dalszych,
\ninteresuj\u0105cych podobie\u0144stw: „manzanilla” – jab\u0142ko po hiszpa\u0144sku – ma
\nswoj\u0105 etymologi\u0119 w „mala mattiana” – odmianie jab\u0142ek hodowanych przez
\nrzymskiego agronoma Caiusa Mattiusa. „Z\u0142o” w j\u0119zyku hiszpa\u0144skim brzmi
\nza\u015b- \u00a0„malo”. Zgadza si\u0119!<\/p>\n

Czy na Bliskim Wschodzie mog\u0142y rosn\u0105\u0107 jab\u0142ka? Wydaje si\u0119 to ma\u0142o prawdopodobne. Na terenie obecnego Izraela powszechniejsze by\u0142y figi i winogrona, i to one wed\u0142ug \u017cydowskiej tradycji i ustnych przekaz\u00f3w symbolizowa\u0142y owoc zakazany (w przekazach muzu\u0142ma\u0144skich zamiennie z k\u0142osem pszenicy). Wij\u0105cy si\u0119 wok\u00f3\u0142 pnia w\u0105\u017c o ludzkim tu\u0142owiu (nie trzeba przygl\u0105da\u0107 mu si\u0119 uwa\u017cnie, by dostrzec, \u017ce tradycyjnie obdarzony jest tak\u017ce bujnym biustem) namalowany przez Micha\u0142a Anio\u0142a w Kaplicy Syksty\u0144skiej wr\u0119cza Ewie drobny, ledwo widoczny owoc. Dopiero po charakterystycznych li\u015bciach mo\u017cemy rozpozna\u0107 w tym drzewie figowiec. „Jab\u0142ka z czas\u00f3w kr\u00f3la Salomona – pisze Jonathan Roberts w ksi\u0105\u017cce „Powab jab\u0142ka – fascynuj\u0105ce dzieje owoc\u00f3w i warzyw” – je\u015bli w og\u00f3le jadano je w Palestynie, by\u0142y ma\u0142e, gorzkie i nie\u0142adne; kiepskie pocieszenie dla smutnego kochanka”. W\u0105tpliwe wi\u0119c, by to one porasta\u0142y Eden – dzikie jab\u0142onie w tym czasie nie dawa\u0142y dobrych zbior\u00f3w i zanim zosta\u0142y udomo\u00adwione i zago\u015bci\u0142y w Europie, musia\u0142y odby\u0107 d\u0142ug\u0105 drog\u0119 a\u017c z Chin. Jest te\u017c inny argument przemawiaj\u0105cy za tym, \u017ce Salomon opiewa\u0142 inne owoce: ja\u00adb\u0142o\u0144 domowa daje dobre owoce tylko dzi\u0119ki szczepieniom. Zabiegi hodow\u00adli ze „zmieszanego nasienia”, jak pisze Roberts, by\u0142y surowo wzbronione w gminach \u017cydowskich. Jab\u0142ek tam wtedy nie zbierano.”<\/p>\n

I tak okaza\u0142o si\u0119, \u017ce nie mo\u017cna do ko\u0144ca wierzy\u0107 s\u0142owu pisanemu. Nawet Pismo \u015awi\u0119te jest niewiarygodne. I jak tu \u017cy\u0107 Panie, Panowie?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

To by\u0142o prze\u017cycie. Estetyczne i poznawcze. Przejrza\u0142em a potem przeczyta\u0142em niemal w ca\u0142o\u015bci nowy (5) numer magazynu inteligentnych \u0142asuch\u00f3w „Smak”. Ju\u017c przy lekturze poprzednich wyra\u017ca\u0142em sw\u00f3j zachwyt szat\u0105 graficzn\u0105 i wysmakowanymi tekstami. Tym razem m\u00f3j zachwyt jeszcze wzr\u00f3s\u0142. To na pewno najpi\u0119kniej edytowany magazyn jaki mo\u017cna kupi\u0107 na naszym rynku. I do tego wewn\u0105trz istna […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7775"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7775"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7775\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7808,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7775\/revisions\/7808"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7775"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7775"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7775"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}