
{"id":7842,"date":"2013-11-29T07:00:29","date_gmt":"2013-11-29T06:00:29","guid":{"rendered":"http:\/\/adamczewski.blog.polityka.pl\/?p=7842"},"modified":"2013-11-30T07:16:31","modified_gmt":"2013-11-30T06:16:31","slug":"pomidor-smakowita-trucizna","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/2013\/11\/29\/pomidor-smakowita-trucizna\/","title":{"rendered":"Pomidor &#8211; smakowita trucizna!"},"content":{"rendered":"<p>Pomidory s\u0105 truj\u0105ce, a po zjedzeniu cho\u0107 jednego, krew zamienia si\u0119 w kwas &#8211; tak uwa\u017cano w Europie do XIX wieku. Czy by\u0142y to mylne pogl\u0105dy?<\/p>\n<p><!--more--><a href=\"\/wp-content\/uploads\/2013\/11\/Pomidory.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-medium wp-image-7843\" title=\"OLYMPUS DIGITAL CAMERA\" src=\"\/wp-content\/uploads\/2013\/11\/Pomidory-300x225.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"225\" srcset=\"\/adamczewski\/wp-content\/uploads\/2013\/11\/Pomidory-300x225.jpg 300w, \/adamczewski\/wp-content\/uploads\/2013\/11\/Pomidory.jpg 640w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><br \/>\n&#8222;Pomidory pochodz\u0105 z Ameryki Po\u0142udniowej, a konkretnie z Peru, gdzie do dzi\u015b mo\u017cna spotka\u0107 dzikie odmiany tej ro\u015bliny. Jako pierwsi pomidory hodowali Aztekowie. Jadali je z papryk\u0105, kukurydz\u0105 i sol\u0105 &#8211; z tej mieszanki wywodzi si\u0119 dzisiejsza meksyka\u0144ska\u00a0 salsa.<\/p>\n<p>Do dzi\u015b trwaj\u0105 spory o to, kto przywi\u00f3z\u0142 pomidory do Europy. Jedni twierdz\u0105, i\u017c Ferdynand Cortez, czyli hiszpa\u0144ski zdobywca Meksyku; inni, \u017ce sam Krzysztof Kolumb. Z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 mo\u017cna jednak\u00a0 stwierdzi\u0107, \u017ce pierwszy opisa\u0142 pomidory W\u0142och &#8211; Pietro Andrea Mattioli, kt\u00f3ry nazwa\u0142 te owoce\u00a0 &#8222;pomi d&#8217;oro&#8221; &#8211; z\u0142ote jab\u0142ka.<\/p>\n<p>Pomidory przywiezione zza oceanu do Hiszpanii i Portugalii, szybko rozprzestrzeni\u0142y si\u0119 w Europie. Pierwotnie w zachodniej cz\u0119\u015bci kontynentu hodowane by\u0142y jako ro\u015blina ozdobna. Po latach uznano je jako warzywo.<\/p>\n<p>Rosja by\u0142a jednym z pierwszych kraj\u00f3w, w kt\u00f3rym odrzucono pogl\u0105dy o rzekomej szkodliwo\u015bci pomidor\u00f3w. Zawdzi\u0119czamy to\u00a0 Micha\u0142owi Bo\u0142otowowi, autorowi\u00a0 artyku\u0142u, w kt\u00f3rym udowodni\u0142, i\u017c pomidory nie s\u0105 truj\u0105ce, ale wr\u0119cz wykazuj\u0105 szereg w\u0142a\u015bciwo\u015bci leczniczych, np. pomagaj\u0105 w leczeniu szkorbutu.<br \/>\nDo Polski\u00a0&#8211; jak powszechnie wiadomo &#8211; pomidory przyw\u0119drowa\u0142y wraz z kr\u00f3low\u0105 Bon\u0105, tak jak wiele innych warzyw jak broku\u0142y, kalafior czy szpinak\u00a0&#8211; czyli w\u0142oszczyzna.<\/p>\n<p>Pogl\u0105dy, i\u017c pomidor jest ro\u015blin\u0105 truj\u0105c\u0105, maj\u0105 pewne uzasadnienie &#8211; pochodzi on bowiem z tej samej rodziny, co znana od wiek\u00f3w belladonna, czyli pokrzyk wilcza jagoda &#8211; silnie truj\u0105ca ro\u015blina o owocach podobnych do pomidora. Truj\u0105ce w\u0142a\u015bciwo\u015bci ma \u0142odyga i li\u015bcie pomidora.<\/p>\n<p>Pomidor w pe\u0142ni doceniony zosta\u0142 w XIX wieku &#8211; wtedy zacz\u0119to u\u017cywa\u0107 go do zup i sos\u00f3w. Francuzi przypisywali mu w\u0142a\u015bciwo\u015bci afrodyzjakalne i nazwali &#8222;jab\u0142kiem mi\u0142o\u015bci&#8221;, a na jego bazie przygotowywali wy\u015bmienite sosy do mi\u0119s. Anthelme Brillat-Savarin, na kt\u00f3rego cz\u0119sto si\u0119 powo\u0142uj\u0119, doceni\u0142 je, opisuj\u0105c jako warzywo, kt\u00f3re niezwykle szybko zrobi\u0142o karier\u0119 na sto\u0142ach Francuz\u00f3w. I pono\u0107 to w\u0142a\u015bnie pomidorom kuchnia prowansalska zawdzi\u0119cza swoj\u0105 s\u0142aw\u0119.<\/p>\n<p>Amerykanie, po d\u0142ugim okresie unikania &#8222;truj\u0105cych&#8221; pomidor\u00f3w, docenili to warzywo w XIX wieku. Pu\u0142kownik Robert Gibbon Johnson z Salem w stanie New Jersey zach\u0119ca\u0142 do hodowania pomidor\u00f3w i jedzenia ich, ale mieszka\u0144cy Stan\u00f3w Zjednoczonych byli nader niech\u0119tni. Johnson znalaz\u0142 jednak spos\u00f3b na prze\u0142amanie tej niech\u0119ci &#8211; pewnego dnia usiad\u0142 przez gmachem s\u0105du w Salem i na oczach przechodni\u00f3w zjad\u0142 ca\u0142y koszyk pomidor\u00f3w. To przedstawienie obserwowa\u0142o oko\u0142o 2 tysi\u0119cy os\u00f3b, kt\u00f3re przekonane by\u0142y, \u017ce Robert Gibbon Johnson chce publicznie pope\u0142ni\u0107 samob\u00f3jstwo. Przywo\u0142ano wi\u0119c lokaln\u0105 orkiestr\u0119 stra\u017cack\u0105, kt\u00f3ra zacz\u0119\u0142a gra\u0107 pie\u015b\u0144 pogrzebow\u0105! Gdy jednak widzowie ze zdumieniem zobaczyli, i\u017c pu\u0142kownik nie umiera a nawet przybywa mu apetytu, przekonali si\u0119 do czerwonego warzywa i zacz\u0119li wprowadza\u0107 je do swych jad\u0142ospis\u00f3w. Wkr\u00f3tce Ameryka oszala\u0142a na ich punkcie.&#8221;<\/p>\n<p><a href=\"\/wp-content\/uploads\/2013\/11\/Pomidory-z-twarogowym-farszem-2.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-medium wp-image-7844\" title=\"OLYMPUS DIGITAL CAMERA\" src=\"\/wp-content\/uploads\/2013\/11\/Pomidory-z-twarogowym-farszem-2-300x225.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"225\" srcset=\"\/adamczewski\/wp-content\/uploads\/2013\/11\/Pomidory-z-twarogowym-farszem-2-300x225.jpg 300w, \/adamczewski\/wp-content\/uploads\/2013\/11\/Pomidory-z-twarogowym-farszem-2.jpg 640w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><br \/>\n<em>Pomidory z twarogowym farszem<\/em><\/p>\n<p>Ja te\u017c, cho\u0107 nie znam pu\u0142kownika a z Salem znane mi s\u0105 tylko czarownice. I dlatego zaczyna si\u0119 w mojej kuchni okres smutku i \u017ca\u0142oby. Smakuj\u0105 mi bowiem pomidory z pobliskich p\u00f3l oraz ogrod\u00f3w a dowo\u017cone w zimie z innych kontynent\u00f3w uwa\u017cam za niesmaczne (cho\u0107 nie truj\u0105ce!).<\/p>\n<p><em>Fot. P. Adamczewski<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Pomidory s\u0105 truj\u0105ce, a po zjedzeniu cho\u0107 jednego, krew zamienia si\u0119 w kwas &#8211; tak uwa\u017cano w Europie do XIX wieku. Czy by\u0142y to mylne pogl\u0105dy?<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7842"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7842"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7842\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7862,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7842\/revisions\/7862"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7842"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7842"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7842"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}