\u00a0<\/p>\n
Jeszcze nie wr\u00f3ci\u0142em do r\u00f3wnowagi z powodu zak\u0142\u00f3ce\u0144 klimatycznych i wyprawy na Bliski Wsch\u00f3d. Musz\u0119 wi\u0119c wspiera\u0107 si\u0119 cytatami a nie oryginalnymi tekstami czyli wytworami w\u0142asnej wyobra\u017ani. Dzi\u015b fragment z ksi\u0105\u017cki Jozefa Imbacha „Przysmaki papie\u017cy i pra\u0142at\u00f3w” cho\u0107 nie o duchownych to b\u0119dzie:
\n\u00a0
\n„Arty\u015bci s\u0105 tak\u017ce tylko lud\u017ami. Bywaj\u0105 w\u015br\u00f3d nich tacy, kt\u00f3rzy si\u0119 tylko od\u017cywiaj\u0105 (je\u015bli ich sztuka pozwala im si\u0119 w og\u00f3le wy\u017cywi\u0107). Dla innych natomiast rado\u015b\u0107 podniebienia (zak\u0142adaj\u0105c, \u017ce mog\u0105 sobie na ni\u0105 pozwoli\u0107) oznacza co najmniej tyle samo co sztuka.
\n\u00a0
\nGoethe zdaje si\u0119 nale\u017ce\u0107 do tych ostatnich. Wprawdzie w jego dzie\u0142ach jedzenie odgrywa podrz\u0119dn\u0105 rol\u0119. Jego listy prywatne zawieraj\u0105 jednak\u017ce bardzo wiele informacji na temat spo\u017cywanych pokarm\u00f3w, skarg dotycz\u0105cych jako\u015bci potraw i uwag na temat dobrej kuchni, ale cz\u0119sto tak\u017ce pochwa\u0142 pod adresem kucharek i gospodarzy.
\n\u00a0
\nW 1802 Goethe donosi swej \u017conie Christiane z Jeny, gdzie w\u0142a\u015bnie si\u0119 zatrzyma\u0142, \u017ce obiad „z ledwo\u015bci\u0105 da\u0142o si\u0119 zje\u015b\u0107”, a serdelki by\u0142y przesolone. „Twoje s\u0105 wci\u0105\u017c jeszcze najlepsze. Postaraj si\u0119 przy tym nowym uboju, aby by\u0142y dobre, poniewa\u017c jestem przyzwyczajony do jedzenia ich na \u015bniadanie.” Nast\u0119pnie poeta prosi usilnie ma\u0142\u017conk\u0119, „aby mu przy ka\u017cdym kursie pos\u0142a\u0144ca przesy\u0142a\u0142a jakie\u015b smaczne pieczyste, piecze\u0144 barani\u0105, kap\u0142ona, indyka, niech kosztuje, ile chce”. Innym razem Goethe posy\u0142a swej \u017conie udziec sarni, warzywa i \u015bwie\u017ce owoce, i jednocze\u015bnie \u017cyczy sobie, aby mu przys\u0142a\u0142a odwrotn\u0105 poczt\u0105 „przyprawy do zup i troch\u0119 parmezanu, jako \u017ce ten jest nieodzowny do makaronu”. Christiane natomiast informuje go, \u017ce upiek\u0142a ciasto z wi\u015bniami i \u017ce jad\u0142a ju\u017c pierwsze kalarepy i karczochy. Goethe ze swej strony prosi ma\u0142\u017conk\u0119 o „buteleczk\u0119 naszej oliwy do sa\u0142aty; albowiem ta, kt\u00f3ra tu uchodzi za najlepsz\u0105, jest niejadalna”. Christiane spe\u0142nia jego pro\u015bb\u0119, a odpowied\u017a nie ka\u017ce na siebie d\u0142ugo czeka\u0107: „Z moim od\u017cywianiem jest tak\u017ce coraz lepiej, pani Trabitius bardzo dobrze przyrz\u0105dza szparagi, a tak\u017ce niekiedy nale\u015bniki; Schillerowie zaopatruj\u0105 mnie w pieczyste, a dzi\u0119ki Twojej oliwie sa\u0142ata zn\u00f3w mi smakuje”.
\n\u00a0
\nO tym, \u017ce Goethe troszczy\u0142 si\u0119 tak\u017ce o szczeg\u00f3\u0142y dotycz\u0105ce kuchni, \u015bwiadczy mi\u0119dzy innymi postscriptum do listu, kt\u00f3ry wys\u0142a\u0142 w styczniu 1811 do swojej \u017cony:
\nDotyczy \u0142ba wieprzowego. \u0141eb ma le\u017ce\u0107 w pojemniku; nale\u017cy go jak najszybciej w\u0142o\u017cy\u0107 do sosu, w kt\u00f3rym ma le\u017ce\u0107, dop\u00f3ki nie zostanie zjedzony; sos musztardowy, kt\u00f3ry trzeba do tego zrobi\u0107, jak powiada kucharz nadworny Weise, powinna\u015b zaraz zam\u00f3wi\u0107 u nadwornego kucharza Steinerta, on b\u0119dzie wiedzia\u0142, jak go sporz\u0105dzi\u0107. Mogliby\u015bmy go zam\u00f3wi\u0107 tutaj, ale powiedzia\u0142, \u017ce lepiej b\u0119dzie, je\u015bli si\u0119 go zam\u00f3wi na miejscu.
\nKiedy rozmowa toczy\u0142a si\u0119 wok\u00f3\u0142 jedzenia i picia wina, Goethe m\u00f3g\u0142 stawi\u0107 czo\u0142o ka\u017cdemu rozm\u00f3wcy (wobec rozm\u00f3wczy\u0144 by\u0142 raczej \u0142agodny). Inni wielcy zjadali wszystko, co przed nimi postawiono. Jeszcze inni zanadto ufali sobie w sprawach, od kt\u00f3rych powinni si\u0119 trzyma\u0107 z daleka. Mo\u017cna tu wspomnie\u0107 dzi\u015b ju\u017c prawie nie znanego kompozytora Johanna Schoberta, prekursora klasycyzmu, kt\u00f3ry urodzi\u0142 si\u0119 przypuszczalnie w Norymberdze oko\u0142o 1740; na motywach jego sonat Mozart napisa\u0142 swoje pierwsze cztery koncerty fortepianowe. W dniu 28 sierpnia (w dniu urodziny Goethego!) 1767 Schobert zmar\u0142 wraz ze sw\u0105 rodzin\u0105 i przyjaci\u00f3\u0142mi po spo\u017cyciu zebranych przez siebie grzyb\u00f3w. Arty\u015bci s\u0105 tak\u017ce tylko lud\u017ami.”<\/p>\n
Na szcz\u0119\u015bcie do sezonu grzybowego jeszcze troch\u0119 czasu. Jeszcze po\u017cyjemy!<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u00a0 Jeszcze nie wr\u00f3ci\u0142em do r\u00f3wnowagi z powodu zak\u0142\u00f3ce\u0144 klimatycznych i wyprawy na Bliski Wsch\u00f3d. Musz\u0119 wi\u0119c wspiera\u0107 si\u0119 cytatami a nie oryginalnymi tekstami czyli wytworami w\u0142asnej wyobra\u017ani. Dzi\u015b fragment z ksi\u0105\u017cki Jozefa Imbacha „Przysmaki papie\u017cy i pra\u0142at\u00f3w” cho\u0107 nie o duchownych to b\u0119dzie: \u00a0 „Arty\u015bci s\u0105 tak\u017ce tylko lud\u017ami. Bywaj\u0105 w\u015br\u00f3d nich tacy, kt\u00f3rzy […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/846"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=846"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/846\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=846"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=846"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/adamczewski\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=846"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}