{"id":34,"date":"2013-04-05T15:08:31","date_gmt":"2013-04-05T13:08:31","guid":{"rendered":"http:\/\/antymatrix.blog.polityka.pl\/"},"modified":"2015-09-06T15:12:12","modified_gmt":"2015-09-06T13:12:12","slug":"antymatrix-czlowiek-w-labiryncie-sieci","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/ksiazki\/antymatrix-czlowiek-w-labiryncie-sieci\/","title":{"rendered":"Antymatrix. Cz\u0142owiek w labiryncie sieci"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>Fragment ksi\u0105\u017cki:<\/strong><\/p>\n

W ka\u017cdym wielkim mie\u015bcie, do kt\u00f3rego przypadek kieruje moje kroki, podziwem nape\u0142nia mnie to, \u017ce nie wybuchaj\u0105 w nim co dnia powstania, nie dokonuj\u0105 si\u0119 masakry, anonimowe rzezie, chaos ko\u0144ca \u015bwiata. Jak tylu ludzi mo\u017ce wsp\u00f3\u0142istnie\u0107 na tak niewielkiej przestrzeni? – zastanawia\u0142 si\u0119 Emil Cioran, francuski filozof pochodz\u0105cy z Rumunii.<\/p>\n

Bo czy nie budzi zadumy, \u017ce takie organizmy jak Nowy Jork \u017cyj\u0105 swym intensywnym \u017cyciem, cho\u0107 tak naprawd\u0119 nikt nie steruje z\u0142o\u017conymi procesami dowozu \u017cywno\u015bci i wywozu \u015bmieci, transportu ludzi i towar\u00f3w, przep\u0142ywu pieni\u0119dzy, jak r\u00f3wnie\u017c narkotyk\u00f3w, nielegalnych pracownik\u00f3w itp. W\u0142adza burmistrza, policji, stra\u017cy po\u017carnej – cho\u0107 realna – jest jednak ograniczona. Miasto zachowuje swoj\u0105 sp\u00f3jno\u015b\u0107 i struktur\u0119 \u201esamo z siebie”, a si\u0142\u0119 tej samoorganizacji wida\u0107 najlepiej w chwili katastrofy, co przejmuj\u0105co udowodni\u0142 zamach z 11 wrze\u015bnia 2001 roku, podobnie zreszt\u0105 jak i katastrofa energetyczna z sierpnia 2003 roku.<\/p>\n

Nic jednak nie dzieje si\u0119 samoistnie. Tajemniczy porz\u0105dek \u015bwiata, naturalnego i spo\u0142ecznego, wynika z jego struktury. \u017byjemy w opl\u0105tanym \u015bwiecie. Opl\u0105tanym r\u00f3\u017cnorakimi sieciami, widzialnymi i tajemnymi, mniej lub bardziej elastycznymi. Na og\u00f3\u0142 nie zdajemy sobie z tego sprawy, podobnie jak Molierowski pan Jourdain nie wiedzia\u0142, \u017ce m\u00f3wi proz\u0105. Nie widzimy opl\u0105tuj\u0105cych nas sieci, bo za rzeczywisto\u015b\u0107 bierzemy jedynie produkty proces\u00f3w przebiegaj\u0105cych w tych sieciach. Realne s\u0105 dla nas instytucje i hierarchie, gdy\u017c s\u0105dzimy, \u017ce to z nich p\u0142ynie si\u0142a, w\u0142adza, presti\u017c.<\/p>\n

Ale instytucje i hierarchie s\u0105 tylko wyrazem podstawowych fakt\u00f3w spo\u0142ecznych: akt\u00f3w komunikacji mi\u0119dzy uczestnikami \u017cycia publicznego, podczas kt\u00f3rych ludzie dochodz\u0105 do porozumienia, wymieniaj\u0105 dobra i idee, pr\u00f3buj\u0105 wywrze\u0107 wp\u0142yw na adwersarza i go zdominowa\u0107. Ta nigdy nieko\u0144cz\u0105ca si\u0119 komunikacja tworzy misterny wz\u00f3r; odwzorowuje go g\u0119sta sie\u0107, zapis podstawowej, realnej struktury spo\u0142ecznej. Je\u015bli chcemy zrozumie\u0107, jak dzia\u0142a spo\u0142ecze\u0144stwo, jak i kiedy wybuchaj\u0105 rewolucje, jak i kiedy niczym lawina upowszechniaj\u0105 si\u0119 mody i ideologie, musimy zrozumie\u0107 jak dzia\u0142aj\u0105 sieci.<\/p>\n

Z podobn\u0105 sytuacj\u0105 borykaj\u0105 si\u0119 biolodzy, kt\u00f3rzy zyskuj\u0105 coraz wi\u0119cej dowod\u00f3w na to, \u017ce organizmy, kt\u00f3re badaj\u0105, istniej\u0105 wskutek proces\u00f3w interakcji pomi\u0119dzy bia\u0142kami, pomi\u0119dzy genami, pomi\u0119dzy bia\u0142kami i genami. Na og\u00f3\u0142 nie dostrzegamy te\u017c, \u017ce spowici jeste\u015bmy sieciami technicznymi. S\u0105 one niewidoczne tak d\u0142ugo, jak d\u0142ugo nale\u017cycie spe\u0142niaj\u0105 swoje funkcje: dostarczaj\u0105 energi\u0119 elektryczn\u0105, \u0142\u0105cz\u0105 telefony, przesy\u0142aj\u0105 e-maile. Czasem jednak wystarczy niewielki impuls: awaria jednej elektrowni lub atak wirusa na kt\u00f3ry\u015b z g\u0142\u00f3wnych serwer\u00f3w obs\u0142uguj\u0105cych internet, by\u015bmy zdali sobie spraw\u0119, jak wiele swoich spraw powierzyli\u015bmy sieci.<\/p>\n

Trzy rodzaje sieci, niewidocznych lecz wszechobecnych: sieci spo\u0142eczne (antroposfera), biologiczne (biosfera) i techniczne (technosfera) oddzia\u0142uj\u0105 na siebie wzajemnie, dodatkowo komplikuj\u0105c opis rzeczywisto\u015bci. Pr\u00f3ba jego uproszczenia prowadzi zazwyczaj do nieporozumie\u0144 i fa\u0142szywych, jednostronnych interpretacji. Ale dysponujemy coraz subtelniejszymi metodami opisu tych sieci. Duncan J. Watts, fizyk i socjolog z Columbia University w Stanach Zjednoczonych, autor wielu prze\u0142omowych prac naukowych z teorii sieci, nie waha si\u0119 twierdzi\u0107: Co mo\u017cemy powiedzie\u0107 o wzorach relacji pomi\u0119dzy elementami du\u017cych system\u00f3w? Na razie nic, ale w ostatnich latach rosn\u0105ca w si\u0142\u0119 grupa uczonych zacz\u0119\u0142a uzyskiwa\u0107 obiecuj\u0105ce rezultaty. Z tych prac, kt\u00f3re z kolei korzystaj\u0105 z wynik\u00f3w dziesi\u0105tk\u00f3w lat bada\u0144 teoretycznych i eksperymentalnych we wszystkich dyscyplinach, od fizyki po socjologi\u0119, rodzi si\u0119 nowa nauka, nauka sieci.<\/p>\n

Rzeczywisto\u015b\u0107 jest bardziej z\u0142o\u017cona, ni\u017c wiele os\u00f3b to sobie wyobra\u017ca\u0142o. Nawet jednak tak z\u0142o\u017con\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107 mo\u017cemy bada\u0107 i opisywa\u0107, a przez to, \u017ce jest z\u0142o\u017cona, temat bada\u0144 nigdy si\u0119 nie wyczerpie. Musimy jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce wiedza to w\u0142adza. Nowa wiedza, umo\u017cliwiaj\u0105ca nowe podej\u015bcie do rzeczywisto\u015bci, oznacza r\u00f3wnie\u017c potencjalnie nowe mo\u017cliwo\u015bci zmiany tej rzeczywisto\u015bci i zapanowania nad ni\u0105. Nowa wiedza kryje w sobie potencja\u0142 emancypacyjny i niesie gro\u017ab\u0119 zniewolenia.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Fragment ksi\u0105\u017cki: W ka\u017cdym wielkim mie\u015bcie, do kt\u00f3rego przypadek kieruje moje kroki, podziwem nape\u0142nia mnie to, \u017ce nie wybuchaj\u0105 w nim co dnia powstania, nie dokonuj\u0105 si\u0119 masakry, anonimowe rzezie, chaos ko\u0144ca \u015bwiata. Jak tylu ludzi mo\u017ce wsp\u00f3\u0142istnie\u0107 na tak niewielkiej przestrzeni? – zastanawia\u0142 si\u0119 Emil Cioran, francuski filozof pochodz\u0105cy z Rumunii. Bo czy nie […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":10,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/34"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=34"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/34\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1543,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/34\/revisions\/1543"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/10"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=34"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}