{"id":1295,"date":"2015-03-16T07:41:57","date_gmt":"2015-03-16T06:41:57","guid":{"rendered":"http:\/\/antymatrix.blog.polityka.pl\/?p=1295"},"modified":"2015-03-16T09:06:47","modified_gmt":"2015-03-16T08:06:47","slug":"o-ludwik-wisniewski-o-sumieniu-czyli-czlowiek-podmiotem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/2015\/03\/16\/o-ludwik-wisniewski-o-sumieniu-czyli-czlowiek-podmiotem\/","title":{"rendered":"O. Ludwik Wi\u015bniewski o sumieniu, czyli cz\u0142owiek podmiotem"},"content":{"rendered":"

\"wianiewski_okladka\"<\/a>W weekendowej \u201eWyborczej” fragment eseju Ludwika Wi\u015bniewskiego \u201eBlask wolno\u015bci”<\/strong><\/a> o autonomii ludzkiego sumienia.
\n
\nPe\u0142ny tekst mo\u017cna przeczyta\u0107 w ostatnim \u201eTygodniku Powszechnym”. Warto.<\/p>\n

Jestem przekonany, \u017ce przysz\u0142o\u015b\u0107 ludzko\u015bci zale\u017cy w du\u017cej mierze od tego, czy ludzie r\u00f3\u017cnych kultur, cywilizacji i religii znajd\u0105 wsp\u00f3lny j\u0119zyk: czy b\u0119dzie mo\u017cliwy rzeczywisty dialog mi\u0119dzy nimi. Moim zdaniem b\u0119dzie mo\u017cliwy, kiedy ludzie b\u0119d\u0105 odwo\u0142ywa\u0107 si\u0119 do natury ludzkiej, nie za\u015b jedynie do kultury czy Objawienia.<\/p>\n

Istniej\u0105 og\u00f3lnoludzkie warto\u015bci, na kt\u00f3rych mo\u017cna budowa\u0107. Jest te\u017c og\u00f3lnoludzka, naturalna moralno\u015b\u0107. Akcentowanie przez gorliwych katolik\u00f3w tzw. warto\u015bci chrze\u015bcija\u0144skich, na kt\u00f3rych mia\u0142oby si\u0119 budowa\u0107 \u0142ad i pok\u00f3j pluralistycznej ludzko\u015bci, to nieporozumienie. \u015awiatowy \u0142ad mo\u017cna budowa\u0107 jedynie na warto\u015bciach og\u00f3lnoludzkich. Inna sprawa, \u017ce mo\u017cna by\u0107 przekonanym (ja jestem przekonany), \u017ce Chrystusowa ewangelia najpe\u0142niej prezentuje warto\u015bci.<\/p><\/blockquote>\n

W swojej pr\u00f3bie O. Wi\u015bniewski zbli\u017ca si\u0119 do tych wsp\u00f3\u0142czesnych my\u015blicieli, kt\u00f3rzy w zr\u00f3\u017cnicowanym \u015bwiecie pr\u00f3buj\u0105 uratowa\u0107 jakie\u015b uniwersalne zasady. Zdaj\u0105 sobie jednak spraw\u0119, \u017ce uniwersalizm zar\u00f3wno religijny (odwo\u0142uj\u0105cy si\u0119 do prymatu jednego wyznania, np. chrze\u015bcija\u0144stwa), jak i o\u015bwieceniowy s\u0105 wyrazem nie uniwersalizmu, lecz prowincjonalizmu.<\/p>\n

Czy w takim razie mo\u017cna znale\u017a\u0107 wsp\u00f3lny mianownik umo\u017cliwiaj\u0105cy rekonstrukcj\u0119 \u017cycia spo\u0142ecznego? Jest to mo\u017cliwe, je\u015bli uzna\u0107 podmiotowo\u015b\u0107 jednostki i jej zdolno\u015b\u0107 do rozpoznawania dobra i z\u0142a w tej w\u0142a\u015bnie autonomii, a nie w wyniku narzuconych z zewn\u0105trz zakaz\u00f3w i nakaz\u00f3w. <\/p>\n

To za\u015b oznacza przyj\u0119cie, \u017ce \u017ar\u00f3d\u0142em moralno\u015bci nie jest jaka\u015b prawda objawiona, lecz sam cz\u0142owiek. Pisa\u0142 o tym Ronald Dworkin w opublikowanym po\u015bmiertnie eseju \u201eReligion without God”<\/strong><\/a>, to jest w\u0142a\u015bnie osi\u0105 nowej teorii spo\u0142ecznej Alaina Touraine’a, o tym tak\u017ce pisze Martha C. Nussbaum. <\/p>\n

G\u0142os Ludwika Wi\u015bniewskiego jest szczeg\u00f3lny, bo podejmuje wysi\u0142ek w\u0142\u0105czenia katolickiej refleksji etycznej do wsp\u00f3\u0142czesnego nurtu my\u015bli nie poprzez \u201emodernizacj\u0119”, lecz przez uwa\u017cn\u0105 lektur\u0119 g\u0142\u00f3wnych tekst\u00f3w tworz\u0105cych podstaw\u0119 katolickiej my\u015bli (podstaw\u0105 dla O. Wi\u015bniewskiego jest \u015bw. Tomasz z Akwinu). To w\u0142a\u015bnie z tej lektury, przedsi\u0119wzi\u0119cia najbardziej konserwatywnego z mo\u017cliwych wynikaj\u0105 zaskakuj\u0105ce zapewne dla wielu katolik\u00f3w wnioski.<\/p>\n

S\u0105 w Polsce ludzie, kt\u00f3rzy wzywaj\u0105 do „poszanowania warto\u015bci chrze\u015bcija\u0144skich”, a nawet chcieliby, aby obowi\u0105zek takiego poszanowania by\u0142 zagwarantowany przez ustawowo. Ci ludzie s\u0105 przekonani, \u017ce w ten spos\u00f3b broni\u0105 chrze\u015bcija\u0144stwa i wy\u015bwiadczaj\u0105 przys\u0142ug\u0119 Ko\u015bcio\u0142owi. Ot\u00f3\u017c tacy ludzie chyba nie zdaj\u0105 sobie sprawy z tego, \u017ce w ten spos\u00f3b \u00a0buduj\u0105 mur mi\u0119dzy Ko\u015bcio\u0142em a reszt\u0105 \u015bwiata. \u015awiat tylko wtedy mo\u017ce by\u0107 \u015bwiatem ludzkim, kiedy nie b\u0119dzie podzielony na enklawy, w kt\u00f3rych szanuje si\u0119 raz warto\u015bci chrze\u015bcija\u0144skie, a innym razem buddyjskie czy muzu\u0142ma\u0144skie. W ludzkim \u015bwiecie wystarczy, \u017ce wszyscy szanuj\u0105 warto\u015bci ludzkie.<\/p><\/blockquote>\n

Niestety, g\u0142os O. Wi\u015bniewskiego nie jest g\u0142osem Ko\u015bcio\u0142a, kt\u00f3ry zw\u0142aszcza w Polsce nie tylko\u00a0stara si\u0119 by\u0107 stra\u017cnikiem sumie\u0144 swoich wiernych, lecz przez wp\u0142yw na prawo pr\u00f3buje tak\u017ce ogranicza\u0107 wolno\u015b\u0107 innym i narzuca\u0107 jedyn\u0105 s\u0142uszn\u0105 moralno\u015b\u0107. <\/p>\n

Argumenty O. Wi\u015bniewskiego sprawi\u0105 im spory k\u0142opot, nie dlatego \u017ce s\u0105 rewolucyjne \u2013 w istocie, jak ju\u017c napisa\u0142em, s\u0105 bardzo\u00a0konserwatywne i przez to demaskuj\u0105 sentymentalny, prowincjonalny tradycjonalizm obro\u0144c\u00f3w warto\u015bci chrze\u015bcija\u0144skich.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W weekendowej \u201eWyborczej” fragment eseju Ludwika Wi\u015bniewskiego \u201eBlask wolno\u015bci” o autonomii ludzkiego sumienia.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[141,7,9,70],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1295"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1295"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1295\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1298,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1295\/revisions\/1298"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1295"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1295"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1295"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}