{"id":132,"date":"2013-06-08T18:28:18","date_gmt":"2013-06-08T16:28:18","guid":{"rendered":"http:\/\/antymatrix.blog.polityka.pl\/?p=132"},"modified":"2013-06-08T18:28:58","modified_gmt":"2013-06-08T16:28:58","slug":"spiewac-kazdy-moze-czyli-wszyscy-jestesmy-tworcami","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/2013\/06\/08\/spiewac-kazdy-moze-czyli-wszyscy-jestesmy-tworcami\/","title":{"rendered":"\u015apiewa\u0107 ka\u017cdy mo\u017ce, czyli wszyscy jeste\u015bmy tw\u00f3rcami"},"content":{"rendered":"

\"\"Wszyscy jeste\u015bmy tw\u00f3rcami, pisz\u0105 Alek Tarkowski i Igor Ostrowski w „Gazecie Wyborczej”<\/a>. Zgoda, tw\u00f3rczy potencja\u0142 to podstawowe ludzkie wyposa\u017cenie – pisa\u0142em niedawno w „Polityce” o wystawie „Sztuka epoki lodowcowej”<\/a> w British Museum. Narodziny tw\u00f3rczo\u015bci, czyli zdolno\u015bci do ekspresji za pomoc\u0105 symboli to narodziny wsp\u00f3\u0142czesnego cz\u0142owieka i nowoczesnego umys\u0142u. Wydarzy\u0142a si\u0119 to jakie\u015b 40 tys. lat temu – z tego okresu pochodz\u0105 w ka\u017cdym razie pierwsze dzie\u0142a sztuki, w tym genialna rze\u017aba Cz\u0142owiek-Lew. Niezwyk\u0142e uczucie patrze\u0107 na figurk\u0119 sprzed czterech dziesi\u0105tk\u00f3w tysi\u0119cy lat, stworzon\u0105 przez tw\u00f3rc\u0119 mieszkaj\u0105cego w jaskini i za tworzywo wykorzystuj\u0105cego mamucie ciosy.<\/p>\n

Nie mia\u0142 internetu, elektryczno\u015bci, a jednak wydaje si\u0119 bardzo bliski – jako cz\u0142owiek Epoki Internetu nie odwa\u017cy\u0142bym si\u0119\u00a0nazwa\u0107 tw\u00f3rcy Cz\u0142owieka-Lwa prymitywem, bo cho\u0107 nie mia\u0142 takich narz\u0119dzi technicznych jak ja, mia\u0142 ten sam umys\u0142. A do tego, \u017ceby stworzy\u0107 dzie\u0142o, kt\u00f3re zachwyca do dzi\u015b, \u017cy\u0107 musia\u0142 w z\u0142o\u017conej strukturze spo\u0142ecznej, zdolnej wspiera\u0107 tw\u00f3rcz\u0105 aktywno\u015b\u0107\u00a0utalentowanych jednostek – wykonanie rze\u017aby wymaga\u0142o setek godzin pracy, kto\u015b w tym czasie musia\u0142 karmi\u0107 tw\u00f3rc\u0119. Nasi bracia jaskiniowcy wychodzili zapewne z za\u0142o\u017cenia, \u017ce cho\u0107\u00a0wszyscy jeste\u015bmy tw\u00f3rcami, to jednak nie wszyscy jeste\u015bmy artystami. Rozw\u00f3j kultury, tak jak rozw\u00f3j spo\u0142ecze\u0144stw polega na podziale pracy. Dzi\u0119ki niemu powstaj\u0105 z\u0142o\u017cone, subtelne struktury zdolne tworzy\u0107 wielkie cywilizacje i bogate kultury.<\/p>\n

Internet niczego co do zasady nie zmieni\u0142. Zwi\u0119kszy\u0142 efektywno\u015b\u0107 podzia\u0142u pracy w wymiarze globalnym, nie pozbawi\u0142 jego sensu. To, \u017ce wszyscy jeste\u015bmy tw\u00f3rcami, jak s\u0142usznie zauwa\u017caj\u0105 Tarkowski i Ostrowski nie oznacza, \u017ce wszyscy stali\u015bmy si\u0119\u00a0artystami. Je\u015bli zgubimy to subtelne, lecz zasadnicze rozr\u00f3\u017cnienie na tw\u00f3rcze uczestnictwo w kulturze i zdolno\u015b\u0107\u00a0do tworzenia dzie\u0142 sztuki, zrealizujemy to, o czym marzy\u0142 towarzysz Mao, tylko w domenie cyfrowej – Jaron Lanier nazywa to cyfrowym maoizmem.<\/p>\n

Zmiana wynikaj\u0105ca z internetu nie polega na tym, \u017ce dzi\u015b po 40 tysi\u0105cach lat rozwoju Homo sapiens mo\u017cemy podzi\u0119kowa\u0107 artystom i przej\u0105\u0107 ich rol\u0119. Bo cho\u0107 ka\u017cdy \u015bpiewa\u0107 mo\u017ce, to jednak jeden lepiej, a inny gorzej. Mamy po prostu nowe zadanie – w nowym, cyfrowym podziale pracy zdefiniowa\u0107\u00a0role i zobowi\u0105zania tak, by arty\u015bci mieli z czego \u017cy\u0107. Wiedzieli o tym jaskiniowcy, powinni\u015bmy pami\u0119ta\u0107 i my. A to oznacza, \u017ce tak jak w jaskini reszta hordy zrzuca\u0142a si\u0119 na rze\u017abiarza, tak i dzi\u015b cyfrowi tubylcy musz\u0105 respektowa\u0107 zasad\u0119, \u017ce sztuka i uczestnictwo w kulturze kosztuje. Jest, jak pisz\u0105 Tarkowski i Ostrowski, dobrem wsp\u00f3lnym, co oznacza \u017ce, aby z niego korzysta\u0107, musimy si\u0119\u00a0wcze\u015bniej na\u0144 zrzuci\u0107.<\/p>\n

Instrumentem zarz\u0105dzania dobrem wsp\u00f3lnym, jakim jest kultura i umo\u017cliwiaj\u0105cym jednocze\u015bnie \u017cycie artystom jest prawo autorskie. Wymy\u015blone w epoce druku wymaga\u0142o ju\u017c wielokrotnie modernizacji w miar\u0119\u00a0rozwoju nowych technologii. Nie inaczej jest dzisiaj – cyfrowa rewolucja zmieni\u0142a wiele. W rewolucyjnym zachwycie nad mo\u017cliwo\u015bciami internetu nie ulegajmy jednak pokusie technologicznego i dziejowego determinizmu. To, \u017ce co\u015b jest technologicznie mo\u017cliwe – np. \u0142atwe,\u00a0 bezkosztowe dzielenie si\u0119 kultur\u0105 nie oznacza, \u017ce wszystkie praktyki tego dzielenia si\u0119 s\u0105 jednakowo prawomocne.<\/p>\n

\u017baden technologiczny determinizm nie pozbawia tw\u00f3rcy prawa do decydowania o sobie, czyli tak\u017ce o sposobach kontroli owoc\u00f3w swojej tw\u00f3rczej pracy. Krystian Zimerman mia\u0142 racj\u0119, gdy przerwa\u0142 koncert w Essen na widok uczestnika filmuj\u0105cego wyst\u0119p na smartfonie. Bo mia\u0142 prawo poczu\u0107, \u017ce jego godno\u015b\u0107 zosta\u0142a naruszona ra\u017c\u0105cym naruszeniem regu\u0142. Argumenty, \u017ce to regu\u0142y z innej epoki, nie przystaj\u0105ce do czas\u00f3w YouTube s\u0105 co najmniej infantylne. Wolna kultura, podobnie jak wolna mi\u0142o\u015b\u0107 wymaga zgody wszystkich stron relacji, inaczej relacja staje si\u0119\u00a0gwa\u0142tem.<\/p>\n

Z tego wzgl\u0119du, ciesz\u0105c si\u0119 z faktu, \u017ce wszyscy jeste\u015bmy tw\u00f3rcami my\u015blmy intensywnie, jak zapewni\u0107 godziwy i godny\u00a0 byt artystom – to oni dostarczaj\u0105\u00a0tworzywa, by\u015bmy wszyscy mogli by\u0107\u00a0tw\u00f3rcami. Wiedzieli o tym jaskiniowcy. Chyba nie jeste\u015bmy od nich prymitywniejsi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wszyscy jeste\u015bmy tw\u00f3rcami, pisz\u0105 Alek Tarkowski i Igor Ostrowski w „Gazecie Wyborczej”. Zgoda, tw\u00f3rczy potencja\u0142 to podstawowe ludzkie wyposa\u017cenie – pisa\u0142em niedawno w „Polityce” o wystawie „Sztuka epoki lodowcowej” w British Museum. Narodziny tw\u00f3rczo\u015bci, czyli zdolno\u015bci do ekspresji za pomoc\u0105 symboli to narodziny wsp\u00f3\u0142czesnego cz\u0142owieka i nowoczesnego umys\u0142u. Wydarzy\u0142a si\u0119 to jakie\u015b 40 tys. lat […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[21,55,56,15,8,6,44],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/132"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=132"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/132\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":135,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/132\/revisions\/135"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=132"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=132"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=132"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}