{"id":1390,"date":"2015-05-28T09:40:04","date_gmt":"2015-05-28T07:40:04","guid":{"rendered":"http:\/\/antymatrix.blog.polityka.pl\/?p=1390"},"modified":"2015-05-28T10:22:25","modified_gmt":"2015-05-28T08:22:25","slug":"sila-idei-czyli-jerzy-hausner-naprawia-kapitalizm","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/2015\/05\/28\/sila-idei-czyli-jerzy-hausner-naprawia-kapitalizm\/","title":{"rendered":"Si\u0142a idei, czyli Jerzy Hausner naprawia kapitalizm"},"content":{"rendered":"
\"20150527_123642\"<\/a>

Firma – Idea, pierwsza cz. dyskusji, fot. Edwin Bendyk<\/p><\/div>\n

Wczoraj na Uniwersytecie Ekonomicznym w Krakowie prof. Jerzy Hausner zaprezentowa\u0142 opracowanie Firma – Idea, nad kt\u00f3rym pracowa\u0142 od wielu miesi\u0119cy wspierany przez Mateusza Zmy\u015blonego z krakowskiej Eskadry.
\n
\nZar\u00f3wno tytu\u0142, jak i przebieg spotkania, w kt\u00f3rym uczestniczy\u0142o wielu menad\u017cer\u00f3w (z Herbertem Wirthem, prezesem KGHM na czele) i specjalist\u00f3w od zarz\u0105dzania, sugerowa\u0142y, \u017ce Jerzy Hausner zapuszcza si\u0119 na wody dotychczas zajmowane przez Krzysztofa Ob\u0142oja i podobnych guru od korporacyjnych strategii. <\/p>\n

Zapewne mo\u017cna i tak odczyta\u0107 projekt Firmy – Idei. Ja go jednak interpretuj\u0119 troch\u0119 inaczej, szerzej. Stawk\u0105 nie jest modernizacja praktyk zarz\u0105dzania przedsi\u0119biorstwami, lecz przysz\u0142o\u015b\u0107 gospodarki i samego kapitalistycznego modelu wytwarzania warto\u015bci.<\/p>\n

Autorzy opracowania Firma – Idea zaczynaj\u0105 sw\u00f3j raport od cytatu z g\u0142o\u015bnego tekstu Michaela Portera i Marka Kramera \u201eCreating Shared Value” opublikowanego w \u201eHarvard Business Review” w 2011 r.:<\/p>\n

Ustro\u0301j kapitalistyczny znalaz\u0142 sie\u0328 w potrzasku. Od paru lat biznes coraz cze\u0328s\u0301ciej jest postrzegany jako g\u0142o\u0301wna przyczyna spo\u0142ecznych, ekologicznych i gospodarczych problemo\u0301w. Istnieje powszechne przekonanie, z\u0307e firmy prosperuja\u0328 kosztem wie\u0328kszych spo\u0142ecznos\u0301ci.\u00a0Co gorsza, im wie\u0328cej firm zaczyna przyswajac\u0301 sobie idee\u0328 spo\u0142ecznej odpowiedzialnos\u0301ci,\u00a0tym bardziej obwinia sie\u0328 je o spo\u0142eczne zaniedbania. Poparcie spo\u0142eczen\u0301stw dla biznesu spad\u0142o do poziomo\u0301w nienotowanych w najnowszej historii. Nadszarpnie\u0328te zaufanie do korporacji sk\u0142ania przywo\u0301dco\u0301w politycznych do wprowadzania rozwia\u0328zan\u0301 os\u0142abiaja\u0328cych konkurencyjnos\u0301c\u0301 i hamuja\u0328cych wzrost gospodarczy. Biznes tkwi w zakle\u0328tym kre\u0328gu.<\/p><\/blockquote>\n

Min\u0119\u0142y cztery lata i kapitalizm nie ma si\u0119 lepiej. Kilka dni temu HSBC opublikowa\u0142 raport<\/strong><\/a>, \u017ce \u015bwiatowa gospodarka zmierza jak Titanic do katastrofy – recesji, podczas kt\u00f3rej politycy nie b\u0119d\u0105 ju\u017c dysponowa\u0107 \u0142odziami ratunkowymi (instrumentami stymulacji wzrostu). <\/p>\n

Ekonomi\u015bci – tacy jak Edmund Phelps i Tyler Cowen – pisz\u0105 o d\u0142ugotrwa\u0142ej stagnacji i wyhamowaniu dynamizmu gospodarczego. Co\u015b si\u0119 dzieje – model kreowania warto\u015bci ekonomicznej, jaki sprawdza\u0142 si\u0119 lepiej lub gorzej kilka dekad temu, nie funkcjonuje.<\/p>\n

Jerzy Hausner szuka wi\u0119c odpowiedzi u \u017ar\u00f3de\u0142 – si\u0119ga do teorii warto\u015bci i zastanawia si\u0119,\u00a0jak w dzisiejszym kontek\u015bcie technologicznym i spo\u0142ecznym rozwi\u0105za\u0107 kluczowy problem ekonomii: zaspokojenia potencjalnie nieograniczonych potrzeb za pomoc\u0105 ograniczonych zasob\u00f3w. Kontekst jest wa\u017cny, bo od niego zale\u017cy zar\u00f3wno kategoria potrzeb, jak i zasob\u00f3w. W dzisiejszej, poprzemys\u0142owej gospodarce kapita\u0142 fizyczny, surowce naturalne i wytwarzanie d\u00f3br materialnych ci\u0105gle maj\u0105 fundamentalne znaczenie, to jednak tylko cz\u0119\u015b\u0107 gospodarki. <\/p>\n

Zdecydowany wolumen obrot\u00f3w wype\u0142nia obr\u00f3t niematerialny, nawet je\u015bli odetnie si\u0119 sektor finansowy. R\u00f3wnie\u017c rynek nie jest jedyn\u0105 przestrzeni\u0105, na kt\u00f3rej popyt spotyka si\u0119 z poda\u017c\u0105, rozwijaj\u0105 si\u0119 nowe modele zaopatrywania potrzeb: zjawiska sharing economy, spo\u0142ecznej gospodarki pozarynkowej, sektor nieformalny tworz\u0105 bogaty, z\u0142o\u017cony system ekonomiczny. Poszczeg\u00f3lne jego fragmenty istnia\u0142y i kiedy\u015b: barter, nierynkowe us\u0142ugi domowe etc. Dzi\u015b te sfery jednak przenikaj\u0105 si\u0119 i oddzia\u0142uj\u0105 na siebie – w efekcie gospodarka to znacznie wi\u0119cej ni\u017c obr\u00f3t rejestrowany na rynku.<\/p>\n

Czym w takim razie jest firma? Ponownie trzeba zada\u0107 pytanie, jakie w latach 30. zada\u0142 Ronald Coase, zastanawiaj\u0105c si\u0119, dlaczego powsta\u0142y korporacje. Firma, przedsi\u0119biorstwo by\u0142a w zdominowanym przez rynek my\u015bleniu o gospodarce g\u0142\u00f3wnym miejscem wytwarzania warto\u015bci ekonomicznej. Po co i czym powinno by\u0107 przedsi\u0119biorstwo w gospodarce – nazwijmy j\u0105: postrynkowej, lecz kapitalistycznej. I tu Hausner dochodzi do wniosku, \u017ce przedsi\u0119biorstwo powinno by\u0107 przestrzeni\u0105 organizuj\u0105c\u0105 wsp\u00f3\u0142wytwarzanie warto\u015bci przez wszystkich uczestnik\u00f3w gry: klient\u00f3w, menad\u017cer\u00f3w, pracownik\u00f3w, spo\u0142eczno\u015b\u0107, w jakiej funkcjonuje firma.<\/p>\n

W skr\u00f3cie: Jerzy Hausner proponuje ponown\u0105 uwa\u017cn\u0105 lektur\u0119 Adama Smitha, obu jego dzie\u0142, zar\u00f3wno \u201eTeorii uczu\u0107 moralnych”, jak i \u201eO bogactwie narod\u00f3w we wsp\u00f3\u0142czesnym kontek\u015bcie”. Z lektury tej wynika, \u017ce \u017ar\u00f3d\u0142em pierwotnym warto\u015bci ekonomicznych s\u0105 warto\u015bci etyczne i kulturowe. W trakcie rozwoju realnego kapitalizmu \u201eTeoria uczu\u0107 moralnych” posz\u0142a jednak na p\u00f3\u0142k\u0119, a Smith przeszed\u0142 do historii jako piewca wolnego rynku i egoizmu, a sam kapitalizm pod\u0105\u017cy\u0142 \u015bcie\u017ck\u0105 opisywan\u0105 p\u00f3\u017aniej przez Karola Marksa. <\/p>\n

To znaczy sta\u0142 si\u0119 systemem, w kt\u00f3rym warto\u015b\u0107 u\u017cytkowa oddzieli\u0142a si\u0119 od wymiennej, z ca\u0142a logik\u0105 alienacji i utowarowienia. Czas wr\u00f3ci\u0107 do \u017ar\u00f3de\u0142, czyli do budowy systemu gospodarczego opartego na warto\u015bci u\u017cytkowej, kt\u00f3rej \u017ar\u00f3d\u0142em b\u0119dzie wsp\u00f3\u0142tworzenie rozwi\u0105za\u0144 (produkt\u00f3w i us\u0142ug) przez Firm\u0119 – Ide\u0119 (mo\u017ce ni\u0105 by\u0107 korporacja, mo\u017ce by\u0107 sp\u00f3\u0142dzielnia socjalna, instytucja kultury, uniwersytet).<\/p>\n

Nie wiem, czy Jerzy Hausner z tak\u0105 interpretacj\u0105 swojego pomys\u0142u si\u0119 zgodzi, wiele ju\u017c na ten temat rozmawiali\u015bmy, ale najciekawsze rozmowy, s\u0105dz\u0105c po przebiegu wczorajszego spotkania, przed nami. <\/p>\n

Sam autor zdaje sobie spraw\u0119, \u017ce tzw. reali\u015bci zarzuc\u0105 propozycji utopizm, inni stwierdz\u0105, \u017ce\u00a0nie ma w niej nic nowego – niezale\u017cnie od tych uwag problem pozostanie: kryzys kapitalizmu trwa i by\u0107 mo\u017ce nadchodzi decyduj\u0105ce przesilenie. Historia podpowiada, \u017ce recesja bez \u0142odzi ratunkowych ko\u0144czy si\u0119 bardzo \u017ale. W takiej sytuacji powtarzanie rozwi\u0105za\u0144 z poprzednich kryzys\u00f3w nie daje wielkiej nadziei na sukces i nie ma nic praktyczniejszego ni\u017c dobre nowe idee.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wczoraj na Uniwersytecie Ekonomicznym w Krakowie prof. Jerzy Hausner zaprezentowa\u0142 opracowanie Firma – Idea, nad kt\u00f3rym pracowa\u0142 od wielu miesi\u0119cy wspierany przez Mateusza Zmy\u015blonego z krakowskiej Eskadry.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[45,7,46,219,197,56,120,8,6,86],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1390"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1390"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1390\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1396,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1390\/revisions\/1396"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1390"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1390"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1390"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}