{"id":1473,"date":"2015-06-25T09:39:26","date_gmt":"2015-06-25T07:39:26","guid":{"rendered":"http:\/\/antymatrix.blog.polityka.pl\/?p=1473"},"modified":"2015-06-26T08:38:18","modified_gmt":"2015-06-26T06:38:18","slug":"boj-o-ksiazke-ostatni","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/2015\/06\/25\/boj-o-ksiazke-ostatni\/","title":{"rendered":"B\u00f3j o ksi\u0105\u017ck\u0119 ostatni?"},"content":{"rendered":"
\"nie-ide-z-toba-do-lozka\"<\/a>

Femen w kampanii „Nie czytasz? Nie id\u0119 z Tob\u0105 do \u0142\u00f3\u017cka!” – fot. nieczytasz.pl<\/p><\/div>\n

Trwaj\u0105 prace nad Ustaw\u0105 o ksi\u0105\u017cce. Uwag\u0119 komentator\u00f3w zwraca jeden jej aspekt \u2013 propozycja wprowadzenia sta\u0142ej\u00a0ceny ko\u0144cowej na nowo\u015bci.
\n
\nPomys\u0142 ten budzi du\u017ce emocje, czego dowodem ubieg\u0142otygodniowy komentarz Wojciecha Maziarskiego<\/strong><\/a> w \u201eGazecie Wyborczej”, broni\u0105cego wolnego rynku przed lobby ksi\u0119garskim i naiwnymi – zdaniem dziennikarza – autorami.\u00a0Sta\u0142a cena to jednak tylko jeden z instrument\u00f3w porz\u0105dkowania \u015bwiata ksi\u0105\u017cki, kt\u00f3ry w Polsce znalaz\u0142 si\u0119 na progu katastrofy, zar\u00f3wno w wymiarze ekonomicznym, jak i kulturowym (wska\u017aniki czytelnictwa).<\/p>\n

W dzisiejszej \u201eWyborczej” Roman Paw\u0142owski rozmawia z Grzegorzem Gaudenem<\/strong><\/a>, szefem Instytutu Ksi\u0105\u017cki, tydzie\u0144 temat o problemie m\u00f3wi\u0142a Beata Stasi\u0144ska, w maju spraw\u0119 omawia\u0142y w POLITYCE Justyna Sobolewska i Aleksandra \u017belazi\u0144ska<\/strong><\/a>. <\/p>\n

Polski rynek ksi\u0105\u017cki jest chory. Z jednej strony rz\u0105dzi oligopol dystrybutor\u00f3w, kt\u00f3rzy korzystaj\u0105c ze swej si\u0142y, odwlekaj\u0105 m.in. p\u0142atno\u015bci i wymuszaj\u0105 rabaty, kt\u00f3re niszcz\u0105 wydawc\u00f3w, kt\u00f3rzy z kolei najcz\u0119\u015bciej przenosz\u0105 swoje problemy na autor\u00f3w. Z drugiej strony zakupy biblioteczne w Polsce nale\u017c\u0105 do najni\u017cszych w Europie (u nas 8 wolumin\u00f3w na 100 mieszka\u0144c\u00f3w, mniej ni\u017c w okresie PRL; w Danii 30). System zakup\u00f3w publicznych do bibliotek wspomaga rynek ksi\u0105\u017cki nie tylko przez samo kreowanie dodatkowego popytu, lecz tak\u017ce przez wsparcie rozwoju nawyku czytelnictwa.<\/p>\n

A poziom czytelnictwa w Polsce tak\u017ce nale\u017cy do najni\u017cszych w Europie, czyta mniej ni\u017c po\u0142owa obywateli, czyli dwukrotnie mniejszy odsetek ni\u017c w s\u0105siedniej Czeskiej Republice. Ksi\u0105\u017cka jest obca nie tylko przedstawicielom tzw. klas ludowych, lecz tak\u017ce poka\u017anemu odsetkowi absolwent\u00f3w wy\u017cszych uczelni. Ju\u017c wyk\u0142adowcy polonistyki skar\u017c\u0105 si\u0119, \u017ce studenci nie czytaj\u0105 zadanych lektur, tylko om\u00f3wienia.<\/p>\n

Ksi\u0105\u017cka to wi\u0119cej ni\u017c produkt, to element instytucji czytelnictwa, najbardziej wyrafinowanej instytucji kultury nowoczesno\u015bci. Instytucje t\u0119 tworzy z\u0142o\u017cony ekosystem: autorzy, wydawcy, ksi\u0119garnie, dystrybutorzy, czytelnicy, biblioteki, szko\u0142y, recenzenci, festiwale i targi, spotkania autorskie. Ta instytucja w Polsce prze\u017cywa g\u0142\u0119boki kryzys, rynek wydawniczy si\u0119 kurczy: z maksimum obrot\u00f3w na poziomie 2,9 mld zjecha\u0142 do 2,5 mld,\u00a0bez podr\u0119cznik\u00f3w i ksi\u0105\u017cek akademickich to zaledwie 1,5 mld. Maleje liczba ksi\u0119garni – w ostatnich latach znikn\u0119\u0142o ich ok. 800, 30 proc. stanu. Sprzeda\u017c internetowa tylko cz\u0119\u015bciowo wype\u0142nia luk\u0119, podobnie jak sprzeda\u017c bestseller\u00f3w w sieciach handlowych.<\/p>\n

Ratowanie ekosystemu polskiej ksi\u0105\u017cki wymaga dzia\u0142a\u0144 na wielu frontach, od rozwoju czytelnictwa, czym zajmuje si\u0119 Narodowy Program Rozwoju Czytelnictwa stworzony z inicjatywy Obywateli Kultury, przez regulacj\u0119 rynku, czym ma si\u0119 zaj\u0105\u0107 dyskutowana Ustawa o ksi\u0105\u017cce. Kontrowersje budzi pomys\u0142 jednolitej ceny. <\/p>\n

To rozwi\u0105zanie szeroko stosowane w krajach europejskich, modelowym rozwi\u0105zaniem jest system francuski wprowadzony w 1981 r. przez Jacka Langa. Jego efektywno\u015b\u0107 doczeka\u0142a si\u0119 ju\u017c dobrych analiz, warto si\u0119 w nie wczyta\u0107<\/strong><\/a>. Rynek ksi\u0105\u017cki reguluj\u0105 Niemcy, W\u0142osi, Izraelczycy \u2013 generalnie z po\u017cytkiem dla wszystkich jego uczestnik\u00f3w.<\/p>\n

Wielu komentator\u00f3w zwraca uwag\u0119, \u017ce ca\u0142a ta walka nie ma sensu wobec zmiany technologicznej: ludzie wcale mniej nie czytaj\u0105, tylko rzadziej si\u0119gaj\u0105 po ksi\u0105\u017cki; je\u015bli ju\u017c to kupuj\u0105 je w internecie etc. C\u00f3\u017c, informacje z rynk\u00f3w rozwini\u0119tych pokazuj\u0105, \u017ce ten technologiczny determinizm nie znajduje uzasadnienia w faktach. Sprzeda\u017c ebook\u00f3w w USA osi\u0105gn\u0119\u0142a nasycenie, wraca moda na czytanie ksi\u0105\u017cek drukowanych. Odradzaj\u0105 si\u0119 ksi\u0119garnie niezale\u017cne<\/strong><\/a>, kt\u00f3rym jeszcze dekad\u0119 temu wieszczono upadek. W Buenos Aires, \u015bwiatowej stolicy ksi\u0105\u017cki, dzia\u0142a z powodzeniem ok. 750 ksi\u0119gar\u0144<\/strong><\/a>, mimo \u017ce internet ma si\u0119 tam dobrze. W Wielkiej Brytanii, gdzie najbardziej uwierzono w wolny rynek, nast\u0105pi\u0142a rze\u017a ksi\u0119gar\u0144<\/strong><\/a>, odbudowuje si\u0119 natomiast czytelnictwo w najm\u0142odszym pokoleniu.<\/p>\n

Czy jest jednak w og\u00f3le o co walczy\u0107? Czy ksi\u0105\u017cka nie jest prze\u017cytkiem nowoczesno\u015bci? Tylko o tyle, o ile prze\u017cytkiem takim jest r\u00f3wnie\u017c demokracja i inne nowoczesne instytucje. Je\u015bli uznamy, \u017ce demokracja jest nie tylko technik\u0105 w\u0142adzy, lecz sposobem \u017cycia, to umiej\u0119tno\u015b\u0107 lektury jest jedn\u0105 z podstawowych kompetencji demokratycznych. Walcz\u0105c o ekosystem ksi\u0105\u017cki w Polsce, walczymy o przetrwanie w niej\u00a0zar\u00f3wno kultury, jak i demokracji.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Trwaj\u0105 prace nad Ustaw\u0105 o ksi\u0105\u017cce. Uwag\u0119 komentator\u00f3w zwraca jeden jej aspekt \u2013 propozycja wprowadzenia sta\u0142ej\u00a0ceny ko\u0144cowej na nowo\u015bci.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[141,98,65,96,46,55,56,182,24,120,6,86],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1473"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1473"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1473\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1479,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1473\/revisions\/1479"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1473"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1473"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1473"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}