{"id":1652,"date":"2015-11-07T13:36:24","date_gmt":"2015-11-07T12:36:24","guid":{"rendered":"http:\/\/antymatrix.blog.polityka.pl\/?p=1652"},"modified":"2015-11-08T18:55:14","modified_gmt":"2015-11-08T17:55:14","slug":"krzyczcie-chiny","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/2015\/11\/07\/krzyczcie-chiny\/","title":{"rendered":"Krzyczcie, Chiny!"},"content":{"rendered":"

\"krzyczcie_chiny_2015_www\"<\/a>Teatr Powszechny<\/strong><\/a> zafundowa\u0142 swym widzom \u201eKrzyczcie, Chiny!”. Sztuk\u0119 autorstwa Sergieja Tretiakowa wystawi\u0142 Pawe\u0142 \u0141ysak.
\n
\nJak przypomina Teatr:<\/p>\n

Sztuka opowiada o buncie przewo\u017anik\u00f3w w porcie chi\u0144skim przeciwko brytyjskim eksploatatorom. Polska premiera tekstu Tretiakowa, w re\u017cyserii Leona Schillera, odby\u0142a si\u0119 w lwowskim teatrze w 1932 roku. Przedstawienie spotka\u0142o si\u0119 z radykaln\u0105 krytyk\u0105 konserwatywnej prasy i entuzjazmem widowni.<\/p><\/blockquote>\n

Spektaklowi towarzyszy publikacja \u201eTeatr jest walk\u0105”, tworz\u0105ca dla dzisiejszej interpretacji sztuki Tretiakowa kontekst. Zamiast wi\u0119c opowiadania tego, co si\u0119 na teatralnych deskach dzieje (zapraszam po prostu na spektakl), poni\u017cej tekst mojego autorstwa, kt\u00f3ry ksi\u0105\u017ceczk\u0119 \u201eTeatr jest walk\u0105” otwiera. Z kolei w Dwutygodniku.com mo\u017cna przeczyta\u0107 tekst prof. Krystyny Duniec \u201eLewackie widma”<\/a><\/strong>.<\/p>\n

\u015awiat, kt\u00f3ry nadchodzi<\/strong><\/p>\n

Mapa to nie jest terytorium, stwierdzi\u0142 przed laty Alfred Korzybski. Tylko dos\u0142owne, w skali 1 do 1 odwzorowanie mog\u0142oby stworzy\u0107 map\u0119 doskona\u0142\u0105, kopi\u0119 samego terytorium. Poszukiwaniem takiej doskona\u0142o\u015bci zaj\u0105\u0142 si\u0119 Jorge Luis Borges w swych utworach lecz przecie\u017c istota mapy nie polega na detalicznej doskona\u0142o\u015bci. Spos\u00f3b, w jaki reprezentuje ona terytorium jest wyrazem w\u0142adzy kartografa i jego mocodawc\u00f3w.<\/p>\n

Setki ksi\u0105\u017cek napisano o pocz\u0105tkach kapitalizmu, Rewolucji przem<\/span>ys\u0142owej i o tym, jak pasterze owiec zamieszkuj\u0105cy stosunkowo niewielk\u0105 wysp\u0119 pod drugiej stronie Kana\u0142u La Manche przekszta\u0142cili si\u0119 w marynarzy i zbudowali imperium, nad kt\u00f3rym nie zachodzi\u0142o S\u0142o\u0144ce. Znakomitym streszczeniem tej historii jest niezwyk\u0142y dokument odkryty w 2009 r. <\/span>w Bibliotece Bodlejskiej w Oksfordzie. To mapa Seldena, dzie\u0142o sztuki i jednocze\u015bnie doskona\u0142y wytw\u00f3r
\nXVII-wiecznej<\/span> angielskiej kartografii. Mapa powsta\u0142a najprawdopodobniej ok. 1610 r., kiedy Chiny rzeczywi\u015bcie by\u0142y Pa\u0144stwem \u015arodka, pot\u0119g\u0105 zamieszka\u0142\u0105 przez blisko 200 mln mieszka\u0144c\u00f3w. Je\u015bli kto\u015b potrzebowa\u0142 wzor\u00f3w zaawansowanych technologii, wysokiej kultury kulinarnej czy pomys\u0142\u00f3w na nowoczesny biznes, jecha\u0142 po inspiracje do Chin. Tak robili w XVI wieku Portugalczycy i Hiszpanie, Anglicy zabrali si\u0119 jednak do sprawy inaczej.<\/p>\n

Niezwyk\u0142o\u015b\u0107 mapy Seldena polega nie tylko na kunszcie artystycznym, z jakim zosta\u0142a wykonana i na geograficznej dok\u0142adno\u015bci. R\u00f3\u017cni si\u0119 ona od \u00f3wczesnych produkcji chi\u0144skich tym, \u017ce ukazuje l\u0105dowe masy od strony morza: chi\u0144skie wybrze\u017ce, Filipiny i inne wyspy pokazane<\/span> s\u0105 jako punkty po\u0142\u0105czone g\u0119st\u0105 siatk\u0105 linii \u2013 to morskie trasy handlowe. One w\u0142a\u015bnie organizuj\u0105 \u015bwiat Seldena, tworz\u0105 siatk\u0119 na kt\u00f3rej rozpi\u0119te s\u0105 geograficzne punkty. Odkryta w Oksfordzie mapa jest kwintesencj\u0105 rewolucji mentalnej, jaka rozpocz\u0119\u0142a\u00a0 <\/span>si\u0119 na Wyspach Brytyjskich w epoce el\u017cbieta\u0144skiej. Polega\u0142a ona na redukcji z\u0142o\u017cono\u015bci fizycznego, geograficznego \u015bwiata do uproszczonej reprezentacji ukazuj\u0105cej to, co najwa\u017cniejsze \u2013 sieci kluczowych po\u0142\u0105cze\u0144 s\u0142u\u017c\u0105cych przep\u0142ywom towar\u00f3w, pieni\u0119dzy, wiedzy.<\/p>\n

Powsta\u0142o co\u015b w rodzaju internetu, w kt\u00f3rym funkcj\u0119 informacyjnych pakiet\u00f3w pe\u0142ni\u0142y okr\u0119ty Royal Navy i statki marynarki handlowej. Ju\u017c w XVIII wieku Koronie s\u0142u\u017cy\u0142o sze\u015b\u0107 tysi\u0119cy statk\u00f3w reprezentuj\u0105cych jedn\u0105 trzeci\u0105 kapita\u0142u sta\u0142ego zainwestowanego na Wyspach. Wielokrotnie wi\u0119cej, ni\u017c mia\u0142 najwi\u0119kszy w\u00f3wczas rywal, Francja. Mapa Seldena pokazuje efekt przemiany, gdy wspomniani pasterze owiec odwr\u00f3cili si\u0119 plecami do l\u0105du i zobaczyli przed sob\u0105 ca\u0142y \u015bwiat jednocze\u015bnie odkrywaj\u0105c, \u017ce kluczem do hegemonii jest kontrola sieci cyrkulacji kapita\u0142u.<\/p>\n

Istot\u0119 rewolucji intelektualnej, jakiej wyrazem jest mapa Seldena \u0142atwiej zrozumie\u0107 u\u017cywaj\u0105c por\u00f3wnania ze \u015bwiata komputer\u00f3w. Graficy pos\u0142uguj\u0105 si\u0119 dwoma sposobami zapisywania obraz\u00f3w: bitmapowym i wektorowym. Pierwszy polega na ekstensywnym, dos\u0142ownym odzwierciedleniu oryginalnego obrazu za pomoc\u0105 bit\u00f3w informacji. Zapis wektorowy ma charakter intensywny i\u00a0 <\/span>polega na redukcji obrazu do matematycznej formu\u0142y. Sposoby te nie daj\u0105 to\u017csamych wynik\u00f3w, tak jak nie by\u0142y to\u017csame mapy u\u017cywane przez Chi\u0144czyk\u00f3w i mapa Seldena. Na chi\u0144skich mapach wida\u0107 wielb\u0142\u0105dy przewo\u017c\u0105ce jedwab, przyprawy, herbat\u0119. Na mapie Seldena, gdy zedrze si\u0119\u00a0z niej artystyczny makija\u017c, wida\u0107 cyrkuluj\u0105cy w sieci kapita\u0142. Reszta, czyli terytorium w\u0142a\u015bnie, to estetyczny naddatek\u00a0 <\/span>nie maj\u0105cy znaczenia dla istoty procesu akumulacji \u2013 przestrze\u0144 uleg\u0142a anihilacji przez czas odmierzaj\u0105cy przyspieszaj\u0105ce nieustannie tempo cyrkulacji kapita\u0142u, jak pisa\u0142 Karol Marks w \u201eZarysie krytyki ekonomii politycznej\u201d. <\/span><\/p>\n

Moc\u0105 tej anihilacji olbrzymie obszary Chin, Indii, Afryki zamieszka\u0142e przez nieprzeliczone rzesze ludzi przekszta\u0142ca\u0142y si\u0119 w punkty \u2013 w tej wektorowej perspektywie skala przestawa\u0142a by\u0107\u00a0istotna. Co z tego, \u017ce ujmuj\u0105c rzecz ekstensywnie potencja\u0142 Chin by\u0142 kilkudziesi\u0119ciokrotnie wi\u0119kszy od brytyjskiego, skoro ulokowano go w przestrzeni, kt\u00f3ra <\/span>b\u0142yskawicznie zacz\u0119\u0142a traci\u0107 na znaczeniu w konkurencji ze \u015bwiatem wykreowanym przez Seldena, Newtona i im podobnych. Brytyjczycy nie musieli nawet podbija\u0107 Chin, rozpostarli nad nimi sie\u0107 swojej kontroli. Pa\u0144stwo \u015arodka nie by\u0142o im potrzebne jako terytorium, by uczestniczy\u0107 w procesie akumulacji.<\/p>\n

Dzi\u015b, gdy prasa donosi, jak to brytyjski rz\u0105d Davida Camerona ch\u0119tnie rozmawia z Chi\u0144czykami o mo\u017cliwo\u015bci zaanga\u017cowania chi\u0144skiego kapita\u0142u w rozw\u00f3j sektora energetycznego, zw\u0142aszcza najbardziej kapita\u0142och\u0142onnych elektrowni atomowych; gdy Chi\u0144czycy przejmuj\u0119 kontrol\u0119 nad portem w Pireusie; gdy chi\u0144skie rezerwy dolarowe liczone w bilionach dolar\u00f3w trzymaj\u0105 w szachu Stany Zjednoczone, rodzi si\u0119 pokusa by stwierdzi\u0107 \u2013 Chiny wracaj\u0105 do swej historycznej roli wyrastaj\u0105c na \u015bwiatowego hegemona.<\/p>\n

Sw\u00f3j coraz szybszy powr\u00f3t do historii Chiny zaczynaj\u0105 oczywi\u015bcie od rysowania map, kt\u00f3re definiuj\u0105 przestrze\u0144 suwerenno\u015bci i potencjalne kierunki ekspansji. St\u0105d nagle zaogniaj\u0105 si\u0119 spory o prawdziwe i wirtualne wyspy prowadz\u0105c do zaostrzenia stosunk\u00f3w dyplomatycznych z Japoni\u0105, Kore\u0105 Po\u0142udniow\u0105, Wietnamem. Czy jednak od tych potyczek zale\u017cy przysz\u0142o\u015b\u0107 \u015bwiata i przysz\u0142a w nim pozycja Chin? Czy Rosja, kt\u00f3ra zdecydowa\u0142a zakwestionowa\u0107 dotychczasow\u0105 map\u0119 swej suwerenno\u015bci i narysowa\u0142a now\u0105 anektuj\u0105c Oseti\u0119 Po\u0142udniow\u0105 oraz Krym rzeczywi\u015bcie odbudowa\u0142a imperialny status?<\/p>\n

Lekcja, jakiej dostarcza uwa\u017cna lektura mapy Seldena podpowiada, \u017ce to jest ci\u0105gle gra w star\u0105 gr\u0119 polegaj\u0105c\u0105 na przesuwaniu granic w ramach istniej\u0105cego opisu rzeczywisto\u015bci. Wyra\u017ca si\u0119 w niej raczej bezsi\u0142a, ni\u017c prawdziwa moc. Bo moc wynika ze zdolno\u015bci do zaproponowania zupe\u0142nie nowej mapy \u015bwiata, kt\u00f3ra tak go zrekonstruuje, \u017ce otworzy nowe mo\u017cliwo\u015bci kontroli i nowe \u017ar\u00f3d\u0142a akumulacji. Dzi\u015b taki projekt konsekwentnie realizuj\u0105 Amerykanie. Doskonale jego zamys\u0142 oddaje wst\u0119p do manifestu \u201eCyberspace and American Dream: A Magna Carta for the Knowledge Age\u201d (Cyberprzestrze\u0144 i ameryka\u0144skie marzenie: Wielka Karta Epoki Wiedzy), kt\u00f3ra w 1994 r. pos\u0142u\u017cy\u0142a Republikanom za dokument programowy w \u00f3wczesnych wyborach do Kongresu. Czytamy w niej: \u201eCentralnym wydarzeniem 20 wieku by\u0142o zwyci\u0119stwo nad materi\u0105. W technologii, gospodarce i polityce bogactwo rozumiane jako zasoby fizyczne zacz\u0119\u0142o traci\u0107 na warto\u015bci i znaczeniu. Moc umys\u0142u wyrasta wsz\u0119dzie ponad brutaln\u0105 si\u0142\u0119 rzeczy\u201d.<\/p>\n

Jednym z autor\u00f3w tego gnostyckiego wr\u0119cz dokumentu by\u0142 znany futurolog Alvin Toffler, a ca\u0142y znacznie d\u0142u\u017cszy tekst doskonale wyra\u017ca zar\u00f3wno stan ducha, jak i program Imperium na XXI wiek: redefinicja przestrzeni przez wprowadzenie do\u0144 nowego wymiaru \u2013 informacji i wykreowanie nowej rzeczywisto\u015bci. Wybitny badacz wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci, socjolog Manuel Castells nada\u0142 jej miano rzeczywisto\u015bci hybrydowej. R\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy \u201etradycyjnym\u201d \u015bwiatem tr\u00f3jwymiarowym\u00a0 <\/span>i czterowymiarow\u0105 rzeczywisto\u015bci\u0105 hybrydow\u0105, to jak r\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy \u015bwiatem fizyki klasycznej i kwantowej. Oba sposoby opisu dotycz\u0105 tej samej obiektywnie rzeczywisto\u015bci, wynikaj\u0105 z nich jednak ca\u0142kowicie odmienne mo\u017cliwo\u015bci rozumienia i kontroli.<\/p>\n

Po anihilacji przestrzeni przez czas teraz nast\u0119puje anihilacja czasu przez informacj\u0119 \u2013 Castells przekonuje, \u017ce w przestrzeni hybrydowej nale\u017cy m\u00f3wi\u0107 o bezczasowym czasie, akumulacja kapita\u0142u odbywa si\u0119 w coraz bardziej szalonym rytmie high frequency trading, gdzie \u017ar\u00f3d\u0142em spekulacyjnych zysk\u00f3w s\u0105 r\u00f3\u017cnice kursowe wynikaj\u0105ce z milisekundowych r\u00f3\u017cnic w kolejnych iteracjach gie\u0142dowej gry. W rytm tych impuls\u00f3w w \u015bwiat p\u0142yn\u0105 sygna\u0142y kontroli i dominacji: sterowane przez satelitarny system pozycjonowania GPS drony albo nios\u0105 bomby w r\u00f3\u017cne miejsca \u015bwiata albo ju\u017c nied\u0142ugo zaczn\u0105\u00a0przenosi\u0107 paczki z Amazona.<\/p>\n

System GPS to wsp\u00f3\u0142czesny odpowiednik mapy Seldena, a dok\u0142adniej mentalnej i intelektualnej rewolucji jak\u0105 tamta mapa oznacza\u0142a. Mieszka\u0144cy Wysp Brytyjskich w epoce el\u017cbieta\u0144skiej odwr\u00f3cili si\u0119 plecami do l\u0105du i spojrzeli na \u015bwiat z perspektywy morza. Amerykanie odwr\u00f3cili si\u0119 plecami do Ziemi, by spojrze\u0107 w kosmos i z perspektywy kosmosu konstruowa\u0107\u00a0przestrze\u0144 swojego imperium. GPS jest materialn\u0105 realizacj\u0105 tej zmiany, kt\u00f3ra zamieni\u0142a punkty na Ziemi w abstrakcyjne, cyfrowe koordynaty,<\/span> za pomoc\u0105 kt\u00f3rych mo\u017cna koordynowa\u0107 i kontrolowa\u0107 globalne zasoby s\u0142u\u017c\u0105ce akumulacji.<\/p>\n

W ca\u0142ej tej operacji najmniej wa\u017cny jest podb\u00f3j kosmosu, cho\u0107 w projekty kosmiczne idzie w Stanach Zjednoczonych coraz wi\u0119cej prywatnych inwestycji. Kluczowa jest zmiana perspektywy, redefinicja przestrzeni i narzucenie w\u0142asnej metryki. Has\u0142o cytowanego wcze\u015bniej manifestu Magna Carta for the Knowledge Age <\/i><\/span>pozornie tylko jest dokumentem gnostyckim, kwestionuj\u0105cym wa\u017cno\u015b\u0107 materii i zasob\u00f3w fizycznych. Dost\u0119p do nich zale\u017cy jednak od kontroli nad wiedz\u0105 i przep\u0142ywem informacji. Czy jednak Chi\u0144czycy lub Rosjanie nie rozumiej\u0105 wyzwania? Czy nie inwestuj\u0105\u00a0podobnie jak Amerykanie w eksploracj\u0119\u00a0kosmosu i czy Glonass nie jest konkurentem dla GPS? <\/span><\/p>\n

Nie spos\u00f3b w tej chwili wyrokowa<\/span>\u0107, na ile s\u0105 to oryginalne projekty, a na ile polegaj\u0105\u00a0na na\u015bladowaniu bez przyj\u0119cia istoty tego etapu modernizacyjnego projektu. Jak dot\u0105d nikt poza Amerykanami nie ma zdolno\u015bci kontroli poprzez informacj\u0119 ca\u0142ej przestrzeni. Jak dot\u0105d tylko Amerykanie w o<\/span>parciu o t\u0119 mo\u017cliwo\u015b\u0107 globalnej kontroli tworz\u0105 nowy model kapitalizmu,<\/span> w kt\u00f3rym \u017ar\u00f3d\u0142em akumulacji jest eksploatacja pracy kognitywnej. Jak w \u201eMatriksie\u201d setki milion\u00f3w (u\u017cytkownik\u00f3w Facebooka jest ju\u017c 1,5 mld \u2013 wi\u0119cej ni\u017c mieszka\u0144c\u00f3w Chin) darmowych\u00a0 <\/span>pracownik\u00f3w pod\u0142\u0105czaj\u0105 swe m\u00f3zgi do Sieci.<\/p>\n

Ka\u017cde klikni\u0119cie myszk\u0105, ka\u017cde wpisane s\u0142owo zmienia entropi\u0119 hybrydowej przestrzeni, jest wi\u0119c zgodnie z prawami termodynamiki prac\u0105\u00a0par excellence. Ta w\u0142a\u015bnie praca polegaj\u0105ca na nieustannym przesuwaniu bit\u00f3w informacji, budowaniu chwilowych struktur semantycznego \u0142adu i efemerycznych hierarchii znaczenia i sensu jest \u017ar\u00f3d\u0142em warto\u015bci dodatkowej. Strukturalnie u\u017cytkownicy Sieci niczym si\u0119 nie r\u00f3\u017cni\u0105 od kulis\u00f3w \u2013 bohater\u00f3w dramatu Krzyczcie, Chiny!<\/i><\/span> Nie maj\u0105 \u017cadnego wp\u0142ywu na znajduj\u0105cy si\u0119 na zewn\u0105trz \u015bwiat swoich pan\u00f3w i maj\u0105\u00a0tylko ograniczony wp\u0142yw na ich dzia\u0142ania.<\/p>\n

Czy jest zatem mo\u017cliwa alternatywa? Niew\u0105tpliwie ro\u015bnie g\u0142\u00f3d alternatywy objawiaj\u0105cy si\u0119 w renesansie my\u015blenia utopijnego. Co jednak znamienne, pragnienie to ma konserwatywny charakter, polega na powrocie starego tematu, jaki pojawi\u0142 si\u0119 podczas krytyki systemu kapitalistycznego w fazie imperializmu, na prze\u0142omie XIX i XX wieku. Imperializm mia\u0142 by\u0107 symptomem osi\u0105gni\u0119cia przez system granic mo\u017cliwo\u015bci rozwoju i akumulacji, kapitalizm mia\u0142 si\u0119 za\u0142ama\u0107 pod ci\u0119\u017carem w\u0142asnych sprzeczno\u015bci. Kres ten mia\u0142a przyspieszy\u0107 rewolucja komunistyczna jednocze\u015bnie funduj\u0105c alternatywy porz\u0105dek.<\/p>\n

Eksperyment z realizacj\u0105 komunistycznej utopii poznali\u015bmy. To realny socjal<\/span>izm upad\u0142 pod ci\u0119\u017carem w\u0142asnych sprzeczno\u015bci, przegrywa<\/span>j\u0105c konfrontacj\u0119 z realnym kapitalizmem, kt\u00f3ry zregenerowa\u0142 si\u0119 redefiniuj\u0105c przestrze\u0144 eksploatacji. Wsp\u00f3\u0142cze\u015bni krytycy kapitalizmu twierdz\u0105, jak Paul Mason w najnowszej swej ksi\u0105\u017cce Postcapitalism<\/i>, <\/span>\u017ce teza o wyczerpaniu systemu by\u0142a przedwczesna sto lat temu, zyska\u0142a jednak na aktualno\u015bci dzisiaj. System, w kt\u00f3rym \u017ar\u00f3d\u0142em warto\u015bci dodatkowej ma by\u0107 eksploatacja pracy kognitywnej,<\/span> jest wewn\u0119trznie sprzeczny, bo w pracy kognitywnej \u015brodkiem produkcji s\u0105 m\u00f3zgi nale\u017c\u0105ce do pracuj\u0105cych, a nie do kapita\u0142u. Kognitariusze zawsze wi\u0119c mog\u0105 w ramach buntu tworzy\u0107 alternatywne sieci kooperacji i produkcji, jak dowodz\u0105 tego cho\u0107by tw\u00f3rcy oprogramowania GNU\/Linux lub wikipedy\u015bci.<\/p>\n

Niestety, nawet je\u015bli kontroluj\u0105 oni swoje m\u00f3zgi i s\u0105 w stanie tworzy\u0107 alternatywne sieci produkcji, to jednak nie kontroluj\u0105 przestrzeni, w kt\u00f3rej ta produkcja si\u0119 odbywa. A dop\u00f3ki odbywa\u0107 si\u0119 ona b\u0119dzie w przestrzeni hybrydowej wsp\u00f3\u0142czesnego imperium, dop\u00f3ty<\/span> nawet alternatywna praca s\u0142u\u017cy\u0107 b\u0119dzie kapita\u0142owi i jego akumulacji. Fiasko projektu socjalistycznego pokaza\u0142o, \u017ce alternatywa nie mo\u017ce istnie\u0107 we wsp\u00f3lnej przestrzeni z kapitalizmem, bo pr\u0119dzej czy p\u00f3\u017aniej ulegnie apropriacji, wch\u0142oni\u0119ciu.<\/p>\n

Inni krytycy, jak Jason W. Moore,<\/span> zwracaj\u0105 uwag\u0119, \u017ce \u017ar\u00f3d\u0142em upadku kapitalizmu b\u0119dzie osi\u0105gni\u0119cie naturalnych barier dla akumulacji wynikaj\u0105cych z ograniczono\u015bci zasob\u00f3w potrzebnych do materialnej reprodukcji systemu: zasoby surowc\u00f3w, pojemno\u015b\u0107 \u015brodowiska, zasoby taniej i darmowej pracy ko\u0144cz\u0105 si\u0119, a trwaj\u0105cy od 2008 r. kryzys jest symptomem nadchodz\u0105cego cywilizacyjnego kresu i upadku systemu.<\/p>\n

Co mia\u0142oby go <\/span>zast\u0105pi\u0107? Komunizm, ale prawdziwy, bo ten realizowany w Zwi\u0105zku Sowieckim i Chinach nic wsp\u00f3lnego z komunistyczn\u0105\u00a0ide\u0105 nie mia\u0142, przekonuje w Polsce Jan Sowa, a w Stanach Zjednoczonych McKenzie Wark. Komunizm Aleksandra Bogdanowa, nap\u0119dzany antropokosmiczn\u0105 wizj\u0105 nowej przestrzeni rozwoju ludzko\u015bci zbudowanej na gruzach kapitalizmu. Tyle tylko, \u017ce sam Bogdanow w powie\u015bci science-fiction Czerwona gwiazda<\/i><\/span> na miejsce realizacji prawdziwego socjalizmu wyznacza Marsa, jakby czuj\u0105c \u017ce na ziemi idea napotka obiektywne trudno\u015bci.<\/p>\n

G\u0142odowi alternatywy towarzyszy obezw\u0142adniaj\u0105ca wr\u0119cz niezdolno\u015b\u0107 zaproponowania nowej utopii, kt\u00f3ra nie by\u0142aby powt\u00f3rzeniem pr\u00f3bowanych ju\u017c temat\u00f3w, podejmowanych w nadziei, \u017ce tym razem si\u0119 uda, bo przeciwnik \u2013 system jest s\u0142abszy i wyczerpany. Ten zawsze jednak ucieka przed alternatyw\u0105,<\/span> rekonstruuj\u0105c przestrze\u0144 dla swojego dzia\u0142ania i nawet krzyk wykl\u0119tych lud\u00f3w ziemi zamienia w dochodowy spektakl. Krzyczcie, Chiny!<\/i><\/span> \u2013 jak\u017ce aktualne, i jak\u017ce anachroniczne zarazem.<\/p>\n

Dzieje si\u0119 tak dlatego, \u017ce tw\u00f3rcy alternatywnych wizji rzeczywisto\u015bci osadzaj\u0105 je w przestrzeni, kt\u00f3rej metryka zosta\u0142a stworzona w ramach obowi\u0105zuj\u0105cego systemu. Jedynie wyj\u015bcie poza t\u0119 przestrze\u0144, stworzenie alternatywnej metryki i opartej na niej mapy \u015bwiata mog\u0142oby uruchomi\u0107 proces tworzenia rzeczywistej alternatywy. Je\u015bli ta mapa mia\u0142aby przedstawia\u0107 \u015bwiat alternatywny wobec kapitalizmu, musia\u0142aby wyr\u00f3\u017cnia\u0107 si\u0119 jedn\u0105 zasadnicz\u0105 cech\u0105 \u2013 musia\u0142aby by\u0107 pozbawiona granic. To w\u0142a\u015bnie idea granicy jest konstytutywna zar\u00f3wno dla kapitalizmu, jak i zwi\u0105zanego z kapitalizmem systemu liberalnej demokracji.<\/p>\n

Kapitalizm potrzebuje granicy, by okre\u015bli\u0107 zewn\u0119trze b\u0119d\u0105ce warunkiem akumulacji. Liberalna demokracja w dotychczasowym uj\u0119ciu polega na okre\u015bleniu, kto jest rzeczywistym podmiotem i mo\u017ce wsp\u00f3\u0142uczestniczy\u0107 w decydowaniu o losie wsp\u00f3lnoty. Nominalnie, zgodnie z tradycj\u0105 Deklaracji praw cz\u0142owieka i obywatela wszyscy ludzie rodz\u0105 si\u0119 r\u00f3wni. W historycznej praktyce realizacja tego aksjomatu wymaga\u0142a krwawych nierzadko walk o uznanie. Walk niezako\u0144czonych, czego dowodem status ludzi sans papiere, uchod\u017ac\u00f3w i imigrant\u00f3w kt\u00f3rych status najlepiej okre\u015bla poj\u0119cie nagiego \u017cycia opisane przez filozofa Giorgio Agambena. <\/span>Nominalnie nieistniej\u0105cy, pozbawieni praw ludzie sans-papiers s\u0105 niezb\u0119dni systemowi, bo karmi\u0105 go swoj\u0105 tani\u0105 prac\u0105. Jednocze\u015bnie \u201elegalni\u201d obywatele Imperium s\u0105 coraz bardziej zb\u0119dni ze wzgl\u0119du na koszty wynikaj\u0105ce z ich uprawnie\u0144, a kt\u00f3re obni\u017caj\u0105 efektywno\u015b\u0107 akumulacji. W efekcie mamy sytuacj\u0119, kiedy nadp\u0142ynno\u015b\u0107 kapita\u0142u mierzona ilo\u015bci\u0105 got\u00f3wki zgromadzonej przez korporacje zbli\u017ca si\u0119 do 20 proc. rocznego PKB w krajach rozwini\u0119tych, a jednocze\u015bnie miliony m\u0142odych, wykszta\u0142conych ludzi nie mog\u0105 znale\u017a\u0107 zatrudnienia, bo brakuje produktywnych inwestycji.<\/p>\n

\u015awiat bez granic oznacza\u0142by koniec kapitalizmu i musia\u0142by by\u0107 \u015bwiatem, kt\u00f3ry nie kieruje si\u0119 logik\u0105 wykluczania tylko logik\u0105 radykalnego w\u0142\u0105czenia wynikaj\u0105c\u0105 z uznania, \u017ce ka\u017cdy podmiot dysponuje unikatowym potencja\u0142em. Suma tych potencja\u0142\u00f3w sk\u0142ada si\u0119 na z\u0142o\u017con\u0105 r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 systemu (spo\u0142eczno\u015bci, wsp\u00f3lnoty), z kt\u00f3rej z kolei wynika jej rezyliencja, <\/span>czyli zdolno\u015b\u0107 do adaptacji i regenerowania si\u0119. Czy jednak \u015bwiat bez granic jest mo\u017cliwy? Dzi\u015b stajemy wobec coraz bardziej dojmuj\u0105cej \u015bwiadomo\u015bci, \u017ce niemo\u017cliwy jest inny \u015bwiat, \u017ce zwrot w kierunku kosmosu zamiast mo\u017cliwo\u015bci niesko\u0144czonej eksploatacji i akumulacji u\u015bwiadomi\u0142 krucho\u015b\u0107 i jedyno\u015b\u0107 Ziemi. Ten monogeizm, jak rodz\u0105c\u0105 si\u0119 eschatologiczn\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107 nazywa filozof Peter Sloterdijk m\u00f3g\u0142by by\u0107 dobrym spoiwem dla \u015bwiata bez granic. Jego eksploracj\u0119 trzeba zacz\u0105\u0107 od naszkicowania nowej mapy. Tylko w ten spos\u00f3b utopijne marzenie zacznie przekszta\u0142ca\u0107 si\u0119 w rzeczywisto\u015b\u0107.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Teatr Powszechny zafundowa\u0142 swym widzom \u201eKrzyczcie, Chiny!”. Sztuk\u0119 autorstwa Sergieja Tretiakowa wystawi\u0142 Pawe\u0142 \u0141ysak.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[68,21,197,56,223,49,95,6,103,124,44,82,70],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1652"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1652"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1652\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1658,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1652\/revisions\/1658"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1652"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1652"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1652"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}