PiS sz\u0142o do w\u0142adzy w imi\u0119 naprawy pa\u0144stwa. Projektu naprawy na razie nie widzieli\u015bmy, wiadomo natomiast – bo wielu polityk\u00f3w obozu w\u0142adzy m\u00f3wi o tym wprost – \u017ce warunkiem skuteczno\u015bci tego projektu\u00a0jest usuni\u0119cie z drogi przeszk\u00f3d mog\u0105cych blokowa\u0107 reformatorski zapa\u0142 rz\u0105dz\u0105cej wi\u0119kszo\u015bci. Przeszkod\u0105 najwa\u017cniejsz\u0105 jest Trybuna\u0142 Konstytucyjny, a de facto Konstytucja. Dlatego dalej id\u0105cym marzeniem jest zmiana Konstytucji.
\n
\nProblem z PiS polega na tym, \u017ce bardzo cz\u0119sto pos\u0142uguje si\u0119 dobrymi diagnozami: tak, pa\u0144stwo wymaga reformy i naprawy wielu funkcji. Nie przedstawia jednak rozwi\u0105za\u0144, kt\u00f3re rozwi\u0105zywa\u0142yby zdiagnozowane problemy. Przynajmniej na razie. Jedn\u0105 ze\u00a0stawek jest mobilizacja zasob\u00f3w rozwojowych w sytuacji, gdy wykorzystywane dotychczas, czyli tania si\u0142a robocza, sko\u0144czy\u0142y si\u0119. Po prostu wyczerpa\u0142y si\u0119 fizycznie i ju\u017c wida\u0107 rynkow\u0105 presj\u0119 na podnoszenie pensji, zw\u0142aszcza w zawodach deficytowych (takich ze wzgl\u0119du na demografi\u0119 b\u0119dzie coraz wi\u0119cej).<\/p>\n
Rz\u0105d, tak przynajmniej zapowiada, w wi\u0119kszym stopniu postawi\u0107 chce na zasoby wewn\u0119trzne, krajowy kapita\u0142, surowce, technologie i popyt. Znowu brzmi nie najgorzej, ale ju\u017c aspekt technologiczno-surowcowy, gdy s\u0142ycha\u0107 wypowiedzi premier Beaty Szyd\u0142o, musi budzi\u0107 niepok\u00f3j (pisa\u0142em o tym we wczorajszym wpisie). Bo jak pogodzi\u0107 polityk\u0119 ochrony miejsc pracy w g\u00f3rnictwie z postulatem, \u017ce g\u00f3rnictwo (wraz z energetyk\u0105) ma by\u0107 bran\u017c\u0105 konkurencyjn\u0105 w wymiarze \u015bwiatowym, a przy okazji tak\u017ce jednym z o\u015brodk\u00f3w technologicznej modernizacji? Nie m\u00f3wi\u0105c o bardziej zasadniczym problemie, jakim jest stawianie na w\u0119giel w sytuacji, gdy rozwini\u0119ty \u015bwiat od w\u0119gla odchodzi.<\/p>\n
Takich niejasno\u015bci jest wi\u0119cej, pewno b\u0119dzie okazja je analizowa\u0107. Wr\u00f3\u0107my do samego pa\u0144stwa i jego naprawy. Pa\u0144stwo, nie tylko w Polsce, sta\u0142o si\u0119 znowu obiektem powa\u017cnego zainteresowania. Kryzys, i to w ka\u017cdym niemal wymiarze, od finansowego po imigracyjny, u\u015bwiadomi\u0142, \u017ce pa\u0144stwo nie jest, jak g\u0142osili neolibera\u0142owie, problemem, bo tylko ono dysponuje zasobami umo\u017cliwiaj\u0105cymi rozwi\u0105zywanie problem\u00f3w. Dysponuje, o ile jest odpowiednio zorganizowane. Na ten w\u0142a\u015bnie aspekt zwracaj\u0105 uwag\u0119 autorzy opublikowane dzi\u015b raportu \u201ePa\u0144stwo i my. Osiem grzech\u00f3w g\u0142\u00f3wnych Rzeczpospolitej”.<\/a><\/strong> To kolejne opracowanie powsta\u0142e pod kierownictwem\u00a0Jerzego Hausnera, praca nad nim rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 ponad rok temu, a wi\u0119c w zupe\u0142nie innym kontek\u015bcie politycznym i mi\u0119dzynarodowym. Nie jest to wi\u0119c dokument polemiczny wobec jakiejkolwiek opcji politycznej – wskazuje, \u017ce wiele dysfunkcji polskiego pa\u0144stwa ma charakter ci\u0105g\u0142y, niezale\u017cny od rz\u0105dz\u0105cej ideologii.<\/p>\n W jutrzejszej POLITYCE przedstawiam z Jerzym Hausnerem g\u0142\u00f3wne argumenty raportu. Jeden z kluczowych dotyczy kwestii bezpiecze\u0144stwa i rozwoju:<\/p>\n Jes\u0301li chcemy utrzymac\u0301 rozwojowa\u0328 dynamike\u0328, powinnis\u0301my m.in. otworzyc\u0301 sie\u0328 na imigracje\u0328, jednak ze wzgle\u0328du na bezpieczen\u0301stwo coraz bardziej zamykamy nasze granice i samych siebie. Jes\u0301li chcemy utrzymac\u0301 kondycje\u0328 zdrowotna\u0328 mieszkan\u0301c\u00f3w polskich miast, miasteczek i wsi, powinnis\u0301my intensywniej dbac\u0301 o s\u0301rodowisko i jakos\u0301c\u0301 powietrza, jednak ze wzgle\u0328du na bezpieczen\u0301stwo energetyczne utrzymujemy cia\u0328gle we\u0328glowy model zaopatrzenia w energie\u0328, kt\u00f3ry jest g\u0142\u00f3wnym z\u0301r\u00f3d\u0142em zanieczyszczen\u0301 groz\u0301nych dla zdrowia, s\u0301rodowiska i klimatu. Czy moz\u0307na pogodzic\u0301 oba priorytety \u2013 rozwoju i bezpieczen\u0301stwa? Czy tez\u0307 skazani jestes\u0301my na cia\u0328g\u0142y wyb\u00f3r?<\/p>\n W rzeczywistos\u0301ci nie istnieje alternatywa mie\u0328dzy rozwojem i bezpieczen\u0301stwem, musza\u0328 one stanowic\u0301 bieguny tego samego procesu, w kt\u00f3rym rozw\u00f3j przyczynia sie\u0328 do pomnaz\u0307ania zasob\u00f3w wzmacniaja\u0328cych r\u00f3wniez\u0307 bezpieczen\u0301stwo. Tworzenie alternatywy \u201erozw\u00f3j albo bezpieczen\u0301stwo\u201d prowadzi do rozwojowej pe\u0328tli, sytuacji, w kt\u00f3rej spo\u0142eczen\u0301stwo kre\u0328ci sie\u0328 w k\u00f3\u0142ko, nieustannie wracaja\u0328c do punktu wyjs\u0301cia. Po euforii \u201ez\u0142otego wieku\u201d naste\u0328puje wzrost le\u0328ku, z\u0307e to, cos\u0301my z trudem osia\u0328gne\u0328li, moz\u0307emy utracic\u0301, wie\u0328c zamiast dalej is\u0301c\u0301 do przodu, budujemy barykady maja\u0328ce nas ochronic\u0301 przed s\u0301wiatem, na kt\u00f3ry jeszcze przed chwila\u0328 patrzylis\u0301my z otwartos\u0301cia\u0328, a teraz jest z\u0301r\u00f3d\u0142em obaw.<\/p><\/blockquote>\n Ta niezdolno\u015b\u0107 do \u0142\u0105czenia kwestii bezpiecze\u0144stwa i rozwoju w synergicznie nap\u0119dzaj\u0105cy si\u0119 uk\u0142ad jest symptomem innych problem\u00f3w najog\u00f3lniej wynikaj\u0105cych z niezdolno\u015bci do zarz\u0105dzania tak z\u0142o\u017conym organizmem, jakim jest wsp\u00f3\u0142czesne pa\u0144stwo. Sprawno\u015bci tego zarz\u0105dzania nie zwi\u0119kszy centralizacja i wzrost nakazowej si\u0142y w\u0142adzy. Potrzebna jest zdolno\u015b\u0107 instytucji do uczenia si\u0119, pos\u0142ugiwania si\u0119 r\u00f3\u017cnymi trybami rz\u0105dzenia i koordynacji dzia\u0142a\u0144.<\/p>\n Jak na razie pa\u0144stwo jest ci\u0105gle zorganizowane w spos\u00f3b nowoczesny, cho\u0107 te\u017c nie do ko\u0144ca, bo m.in. decyzj\u0105 poprzedniego rz\u0105du PiS w 2006 r. rozwi\u0105zane zosta\u0142o Rz\u0105dowe Centrum Studi\u00f3w Strategicznych, przez co Polska jest nielicznym przypadkiem du\u017cego kraju pozbawionego o\u015brodka my\u015bli strategicznej. Tak skonstruowane\u00a0pa\u0144stwo\u00a0pr\u00f3buje organizowa\u0107 \u017cycie obywateli \u017cyj\u0105cych ju\u017c w warunkach p\u00f3\u017anej nowoczesno\u015bci.<\/p>\n Czy mo\u017cna polskie pa\u0144stwo dostosowa\u0107 do wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci? W raporcie piszemy, \u017ce owszem, cho\u0107 wymaga to zgrania wielu dzia\u0142a\u0144 licznych aktor\u00f3w. Nie wierzymy w skuteczno\u015b\u0107 modernizacji autorytarnej,\u00a0bo zawsze prowadzi ona do pr\u00f3b ograniczenia z\u0142o\u017cono\u015bci systemu spo\u0142ecznego. A to w\u0142a\u015bnie ta z\u0142o\u017cono\u015b\u0107\u00a0i zwi\u0105zane z ni\u0105 zr\u00f3\u017cnicowanie jest dzi\u015b \u017ar\u00f3d\u0142em rozwojowych energii.<\/p>\n