Wielu komentator\u00f3w\u00a0i\u00a0prawnik\u00f3w okre\u015bla zamach na Trybuna\u0142 Konstytucyjny w kategoriach zamachu stanu. Rzeczywi\u015bcie, zgodnie z zasad\u0105 tr\u00f3jpodzia\u0142u w\u0142adzy, obowi\u0105zuj\u0105c\u0105 w polskiej Konstytucji, sparali\u017cowanie jednego z r\u00f3wnoprawnych organ\u00f3w w\u0142adzy przez inny, przy ewidentnym z\u0142amaniu Konstytucji, uzna\u0107 mo\u017cna za zamach stanu.
\n
\nNie chodzi jednak o prawn\u0105 ocen\u0119 tego, co si\u0119 dzieje, ale o konsekwencje polityczne. Nie chodzi wi\u0119c o parali\u017c Trybuna\u0142u Konstytucyjnego, tylko o to, \u017ce w praktycznym, politycznym sensie zosta\u0142a w Polsce zawieszona Konstytucja. Mamy wi\u0119c de facto stan wyj\u0105tkowy, kiedy w\u0142adza jest sprawowana poza skuteczn\u0105 konstytucyjn\u0105 kontrol\u0105 za pomoc\u0105 dekret\u00f3w Jaros\u0142awa Kaczy\u0144skiego (bo tak przecie\u017c mo\u017cna traktowa\u0107 podsy\u0142ane do Sejmu i przyjmowane bez szerokiej debaty, a potem podpisywane w po\u015bpiechu przez Prezydenta ustawy).<\/p>\n
Doskonale do tej sytuacji odnosi si\u0119 opublikowana niedawno w \u201eLe Monde” analiza Giorgio Agambena<\/a><\/strong>, filozofa polityki, kt\u00f3ry kwesti\u0105 suwerenno\u015bci i stanu wyj\u0105tkowego\u00a0zajmuje si\u0119 od lat (w 2009 r. ukaza\u0142o si\u0119 t\u0142umaczenie ksi\u0105\u017cki \u201eStan wyj\u0105tkowy”<\/strong><\/a>, analizuj\u0105cej wojn\u0119 z terrorem og\u0142oszon\u0105 przez George’a W. Busha po 11 wrze\u015bnia 2001 r.). W \u201eLe Monde” Agamben analizuje sytuacj\u0119 we Francji po zamachu 13 listopada, po kt\u00f3rym wprowadzono stan wyj\u0105tkowy (obowi\u0105zywa\u0107 ma do lutego). Jednocze\u015bnie z inicjatywy prezydenta\u00a0Fran\u00e7ois Hollande’a podj\u0119to szereg zmian prawnych, z poprawkami konstytucyjnymi w\u0142\u0105cznie, zwi\u0119kszaj\u0105cych prerogatywy pa\u0144stwa w zakresie bezpiecze\u0144stwa.<\/p>\n Agamben zwraca uwag\u0119, \u017ce w historii trudno dopatrzy\u0107 si\u0119 przyk\u0142ad\u00f3w, by wprowadzony w imi\u0119 obrony konstytucji i zasad demokracji stan wyj\u0105tkowy pos\u0142u\u017cy\u0142 temu celowi. Zazwyczaj otwiera\u0142 drog\u0119 do budowy pa\u0144stwa bezpiecze\u0144stwa, kt\u00f3rego zasad\u0105 jest polityka strachu i niepewno\u015bci. Cen\u0105 za bezpieczniackie skrzywienie jest wzmacnianie kompetencji s\u0142u\u017cb policyjnych, kt\u00f3re w coraz wi\u0119kszym stopniu zyskuj\u0105 moc zarezerwowan\u0105 dla s\u0105d\u00f3w.<\/p>\n W dalszej konsekwencji pa\u0144stwo bezpiecze\u0144stwa uzale\u017cnia si\u0119 od zaprowadzonego re\u017cimu i samo zaczyna wytwarza\u0107 zagro\u017cenia, by utrzyma\u0107 niepewno\u015b\u0107 i strach potrzebne dla utrzymania nadzwyczajnej mobilizacji. W najgorszych przypadkach sytuacja taka prowadzi do zaprowadzenia totalitarnych dyktatur, jak sta\u0142o si\u0119 w Niemczech w latach 30. XX w. Stan wyj\u0105tkowy nie ochroni\u0142 Republiki Weimarskiej, gdy z kolei Hitler doszed\u0142 do w\u0142adzy i wprowadzi\u0142 stan wyj\u0105tkowy, dzi\u0119ki kt\u00f3remu nie musia\u0142 nawet zmienia\u0107 weimarskiej konstytucji.<\/p>\n W Polsce nie prowadzimy wojny z terrorem, nasza demokracja nie by\u0142a zagro\u017cona przez zewn\u0119trznego wroga. Pa\u0144stwo polskie nie znajduje si\u0119 te\u017c w takiej kondycji, kt\u00f3ra uzasadnia\u0142aby dzia\u0142anie w trybie nadzwyczajnym.\u00a0Je\u015bli wi\u0119c obrona demokracji nie wymaga w Polsce nadzwyczajnych \u015brodk\u00f3w ze strony organ\u00f3w pa\u0144stwa, to jaki w takim razie jest pow\u00f3d ich stosowania? Czy\u017cby program \u201edobrej zmiany”? Wolne \u017carty. <\/p>\n Czy wi\u0119c zmierzamy do dyktatury? Nic nie jest przes\u0105dzone, nawet gdyby taki by\u0142 plan Wielkiego Stratega. Dalszy bieg wypadk\u00f3w zale\u017ce\u0107 b\u0119dzie zar\u00f3wno od skuteczno\u015bci politycznej opozycji, spo\u0142ecznego oporu, jak i reakcji struktur mi\u0119dzynarodowych. W istocie jednak nie chodzi jedynie o powstrzymanie polityki stanu wyj\u0105tkowego w Polsce, ale\u00a0o zrozumienie, co spowodowa\u0142o, \u017ce tak szybko rozwin\u0119\u0142y si\u0119 w naszym kraju warunki do zaistnienia takiej polityki.<\/p>\n G\u0142\u00f3wnym problemem nie jest PiS ani Wielki Strateg Jaros\u0142aw Kaczy\u0144ski, nie jest on Wielkim Demiurgiem, a raczej\u00a0trollem karmi\u0105cym sw\u00f3j projekt ciemn\u0105 energi\u0105 kot\u0142uj\u0105c\u0105 si\u0119 w g\u0142\u0119bi\u00a0spo\u0142ecze\u0144stwa. W zgeneralizowanych statystykach Zielonej Wyspy niby wszystko si\u0119 zgadza\u0142o, Polska ros\u0142a w si\u0142\u0119, a ludziom \u017cy\u0142o si\u0119 dostatniej. Od tej narracji jednak z czasem odkleja\u0142o si\u0119 coraz wi\u0119cej drobnych narracji opartych na konkretnych, osobistych do\u015bwiadczeniach, niedaj\u0105cych si\u0119 pogodzi\u0107 z opisem g\u0142\u00f3wnym, dominuj\u0105cym. Pisa\u0142em \u00a0o tym r\u00f3wno rok temu<\/a><\/strong>, zapowiadaj\u0105c w POLITYCE, \u017ce nadchodzi czas du\u017cego zamieszania w polskiej polityce, nie przewiduj\u0105c jednak, \u017ce najlepiej energi\u0119 narastaj\u0105cych dysonans\u00f3w zagospodaruje Jaros\u0142aw Kaczy\u0144ski. Przy odrobinie szcz\u0119\u015bcia by\u0142a szansa na inny scenariusz.<\/p>\n To, \u017ce si\u0119 takiego scenariusza nie uda\u0142o napisa\u0107 w 2015 r., nie oznacza, \u017ce nie nale\u017cy go pisa\u0107. Ze \u015bwiadomo\u015bci\u0105 jednak, \u017ce logika stanu wyj\u0105tkowego to logika samospe\u0142niaj\u0105cej si\u0119 prognozy – im d\u0142u\u017cej dzia\u0142a, w tym wi\u0119kszym stopniu skutki jej dzia\u0142ania uzasadniaj\u0105 t\u0119 logik\u0119. Zawsze cen\u0105 tej logiki jest wzrost spo\u0142ecznej nieufno\u015bci, os\u0142abienie wi\u0119zi i wypieranie spo\u0142ecznych mechanizm\u00f3w organizacji \u017cycia wsp\u00f3lnego przez mechanizmy mobilizacji politycznej koordynowanej przez coraz bardziej autorytarne pa\u0144stwo.<\/p>\n