{"id":1842,"date":"2015-12-31T08:31:39","date_gmt":"2015-12-31T07:31:39","guid":{"rendered":"http:\/\/antymatrix.blog.polityka.pl\/?p=1842"},"modified":"2015-12-31T08:44:46","modified_gmt":"2015-12-31T07:44:46","slug":"20152016-powrot-historii-powrot-przyszlosci","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/2015\/12\/31\/20152016-powrot-historii-powrot-przyszlosci\/","title":{"rendered":"2015\/2016 – powr\u00f3t historii, powr\u00f3t przysz\u0142o\u015bci"},"content":{"rendered":"
\"Libro_Los_Viejos_Abuelos_Foto_68\"<\/a>

Diego Rivera; Man, Controller of the Universe, CC BY-SA 3.0<\/p><\/div>\n

W Sylwestra bez bie\u017c\u0105cej polityki. W zamian subiektywne spojrzenie na rok 2015, zupe\u0142nie niezwyk\u0142y \u2013 zgodnie z prognoz\u0105 sprzed 12 miesi\u0119cy.
\n
\nU\u015bmiercona przez Francisa Fukuyam\u0119 Historia obudzi\u0142a si\u0119 i wraca z coraz wi\u0119ksz\u0105 natarczywo\u015bci\u0105 nie tylko na polityczne salony, ale tak\u017ce coraz mocniej wywiera wp\u0142yw na \u017cycie zwyk\u0142ych ludzi. Ta ludzka twarz powrotu historii to uchod\u017acy, kt\u00f3rych w 2015 r. ponad milion dotar\u0142 do Europy.<\/p>\n

Ten milion to jedynie niewielki odsetek dziesi\u0105tk\u00f3w milion\u00f3w ludzi szykuj\u0105cych si\u0119 do ucieczki z miejsc ogarni\u0119tych wojn\u0105, suszami, eksterminacyjnymi re\u017cimami politycznymi. Mowa i Afryce, i o Azji, i o najbli\u017cszym s\u0105siedztwie – bezpiecznego lokum poszukuj\u0105 setki tysi\u0119cy Ukrai\u0144c\u00f3w ze wschodnich rubie\u017cy swojego kraju.<\/p>\n

Wszyscy oni s\u0105 ofiarami procesu, jaki mo\u017cna okre\u015bli\u0107 III wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105: zar\u00f3wno to, co dzieje si\u0119 lokalnie w Donbasie, jak i w Syrii – to emanacje tego samego procesu globalnej walki o hegemoni\u0119 w XXI w. Stany Zjednoczone, najwi\u0119kszy wygrany upadku komunizmu, w ci\u0105gu \u0107wier\u0107wiecza od ko\u0144ca zimnej wojny zyska\u0142y nowych, coraz bardziej asertywnych\u00a0adwersarzy: Chiny, odbudowuj\u0105ca imperialn\u0105 pozycj\u0119 Rosja, Indie. Unia Europejska, \u201eimperium warto\u015bci”, okazuje si\u0119 coraz bardziej bezsilna, gdy na jaw wychodzi, \u017ce \u201esoft power” nie wystarczy, by rozwi\u0105zywa\u0107 gor\u0105ce konflikty. W 2015 r. Unia zbli\u017cy\u0142a si\u0119 do punktu prze\u0142omu<\/a><\/strong>, puent\u0105 tego procesu b\u0119dzie zapewne brytyjskie referendum w sprawie przynale\u017cno\u015bci Zjednoczonego Kr\u00f3lestwa w UE (zaplanowane na 2017 r.).<\/p>\n

Europa te\u017c sta\u0142a si\u0119 w 2015 r. wa\u017cn\u0105 scen\u0105 nie tylko historii opowiadanej przez ludzkie losy, ale tej Historii przez wielkie H. Zamach w Pary\u017cu 13 listopada uzmys\u0142owi\u0142 globaln\u0105 stawk\u0119 lokalnych konflikt\u00f3w i jednocze\u015bnie odnowi\u0142 logik\u0119 stanu wyj\u0105tkowego<\/a><\/strong>, jak\u0105 po 11 wrze\u015bnia 2001 r. narzuci\u0142y \u015bwiatu Stany Zjednoczone.<\/p>\n

Og\u0142oszona w\u00f3wczas \u201ewojna z terrorem”, odnowiona po 13 listopada przez Fran\u00e7ois Hollande’a, to eufemizm oznaczaj\u0105cy wzmocnienie re\u017cimu bezpiecze\u0144stwa, kt\u00f3rego ofiar\u0105 mo\u017ce by\u0107 przysz\u0142o\u015b\u0107 demokracji. Wojny z terrorem nie da si\u0119 wygra\u0107 inaczej, ni\u017c likwiduj\u0105c strukturalne jego\u00a0przyczyny. Jedn\u0105 z nich jest wspomniana geopolityka i nowe rozdanie na \u015bwiatowej szachownicy, ta jednak coraz cz\u0119\u015bciej rozgrywa si\u0119 wobec \u015bwiadomo\u015bci nowych globalnych czynnik\u00f3w o pozapolitycznym dotychczas charakterze. Najwa\u017cniejszym sta\u0142 si\u0119 klimat – to w\u0142a\u015bnie antropogeniczne globalne ocieplenie jest coraz cz\u0119\u015bciej bezpo\u015bredni\u0105 przyczyn\u0105 sytuacji prowadz\u0105cych do konflikt\u00f3w o kurcz\u0105ce si\u0119 zasoby.<\/p>\n

To w\u0142a\u015bnie dlatego Szczyt Klimatyczny ONZ COP21 w Pary\u017cu<\/a><\/strong> mia\u0142 fundamentalne znaczenie nie tylko dla ochrony \u015brodowiska, ale te\u017c jako wydarzenie prze\u0142omowe dla poszukiwania nowych sposob\u00f3w rozwi\u0105zywania globalnych problem\u00f3w w warunkach wsp\u00f3\u0142zale\u017cno\u015bci, a nie dominacji. Do pe\u0142nego systemu zarz\u0105dzania \u015bwiatem opartego na zasadzie wsp\u00f3\u0142zale\u017cno\u015bci daleko, wyra\u017anie jednak paryski proces ujawni\u0142 \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce j\u0119zyk imperialnej dominacji nie wystarczy.<\/p>\n

Eksport koszt\u00f3w dwustuletniego rozwoju kraj\u00f3w rozwini\u0119tych do kraj\u00f3w rozwijaj\u0105cych si\u0119 dobiega ko\u0144ca, nadszed\u0142 czas sp\u0142aty rachunk\u00f3w nadsy\u0142anych przez wierzycieli z coraz wi\u0119ksz\u0105 natarczywo\u015bci\u0105. Pary\u017c otworzy\u0142 jednak now\u0105 epok\u0119 w \u015bwiatowej dyplomacji i polityce, sygnalizuj\u0105c tak\u017ce koniec cywilizacji opartej na paliwach kopalnych. Rozstawa\u0107 si\u0119 z nimi b\u0119dziemy przez nast\u0119pne dziesi\u0119ciolecia, ale proces jest nieuchronny, co oznacza skok do \u015bwiata, jakiego nie znamy. Symbolicznym wyrazem tego skoku jest zamkni\u0119cie w grudniu ostatniej brytyjskiej kopalni w\u0119gla kamiennego.<\/p>\n

Skok do nowej cywilizacji oznacza konieczno\u015b\u0107 tworzenia nowej wyobra\u017ani i nowego j\u0119zyka, oswaja\u0107 si\u0119 musimy z takimi poj\u0119ciami jak antropocen, monogeizm, dekarbonizacja. Wraca popyt na utopie, w 2015 r. powsta\u0142a te\u017c chyba najciekawsza sp\u00f3jna wizja \u015bwiata przysz\u0142o\u015bci. Zaproponowa\u0142 j\u0105 papie\u017c Franciszek w encyklice \u201eLaudato si!”<\/a><\/strong>, kre\u015bl\u0105cej projekt cywilizacji postkapitalistycznej, opartej na idei ekologii integralnej.<\/p>\n

Do \u015bwiata tego doprowadzi \u201e\u015bmia\u0142a rewolucja kulturowa”, do jakiej wzywa g\u0142owa Ko\u015bcio\u0142a katolickiego. Papieski dokument jest ciekawy nie tylko ze wzgl\u0119du na postulaty, ale te\u017c na \u017ar\u00f3d\u0142a inspiracji. Papie\u017c wyra\u017anie czerpie z metafizyki india\u0144skiej, w kt\u00f3rej nie tylko cz\u0142owiek, ale i obiekty naturalne obdarzone s\u0105 podmiotowo\u015bci\u0105. To zupe\u0142nie inny spos\u00f3b my\u015blenia o rzeczywisto\u015bci ni\u017c ten, do jakiego przywykli\u015bmy w Europie kszta\u0142towanej przez Kartezjusza i jego nast\u0119pc\u00f3w.<\/p>\n

\u015amia\u0142o\u015b\u0107 wizji Franciszka pokazuje, \u017ce zmienia si\u0119 nie tylko geopolityka, ale i globalne obiegi intelektualne. Europa prowincjonalizuje\u00a0si\u0119 politycznie i intelektualnie, staje si\u0119 zau\u0142kiem Azji, a nie centrum \u015bwiata. Niestety, Polska zdecydowa\u0142a si\u0119 proces ten pog\u0142\u0119bi\u0107, prowincjonalizuj\u0105c si\u0119 wewn\u0105trz prowincjonalizuj\u0105cej si\u0119 Europy. Narzucona przez PiS samoizolacja grozi nam, \u017ce staniemy si\u0119 zau\u0142kiem zau\u0142ka. To z tego wzgl\u0119du zgie\u0142kliwy proces polityczny, jaki obserwujemy w polskim Sejmie, jest symptomem znacznie powa\u017cniejszego procesu. Dokonujemy w tej chwili jako spo\u0142ecze\u0144stwo wyboru cywilizacyjnego, najprawdopodobniej o wi\u0119kszym nawet znaczeniu ni\u017c podobny proces, jaki przebieg\u0142 w XVII w. Jego stawk\u0105 jest fizyczna, kulturowa i intelektualna obecno\u015b\u0107 Polski na mapie \u015bwiata.<\/p>\n

Rok 2016 b\u0119dzie dla tego procesu kluczowy, cho\u0107 zapewne potrwa on d\u0142u\u017cej nawet ni\u017c rozpocz\u0119ta dopiero parlamentarna i prezydencka kadencja. Dobrze t\u0119 stawk\u0119 zrozumie\u0107, by nie da\u0107 si\u0119 wmanewrowa\u0107 w opart\u0105 na emocjach konfrontacj\u0119 dotycz\u0105c\u0105 jedynie bie\u017c\u0105cej polityki. Bo ta mo\u017ce doprowadzi\u0107 do skutk\u00f3w podobnych co pojedynek dw\u00f3ch kierowc\u00f3w z \u201eDzikich historii” Dami\u00e1na Szifr\u00f3na.<\/p>\n

Mimo olbrzymiego ryzyka, jakim obarczony jest ten proces, ciesz\u0119 si\u0119, \u017ce b\u0119d\u0119 m\u00f3g\u0142 w nim uczestniczy\u0107 w bardzo ciekawym miejscu. W 2016 r. Wroc\u0142aw b\u0119dzie Europejsk\u0105 Stolic\u0105 Kultury. W ramach programu ESK jestem kuratorem projektu Miasto przysz\u0142o\u015bci – Laboratorium Wroc\u0142aw<\/a><\/strong>. Przez ca\u0142y rok z wroc\u0142awianami i ich go\u015b\u0107mi szuka\u0107 b\u0119dziemy odpowiedzi na pytania o przysz\u0142o\u015b\u0107. Gdy zaczynali\u015bmy prace nad projektem p\u00f3\u0142tora roku temu, ma\u0142o kto wyobra\u017ca\u0142 sobie, \u017ce historia i Historia tak aktywnie w\u0142\u0105cz\u0105 si\u0119 do jego realizacji.<\/p>\n

Wszystkiego dobrego w nowym roku! Oby\u015bmy \u017cyli w ciekawych czasach.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W Sylwestra bez bie\u017c\u0105cej polityki. W zamian subiektywne spojrzenie na rok 2015, zupe\u0142nie niezwyk\u0142y \u2013 zgodnie z prognoz\u0105 sprzed 12 miesi\u0119cy.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,21,177,92,24,49,120,8,6,9,124,73,16,78,50,165,167,70],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1842"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1842"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1842\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1846,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1842\/revisions\/1846"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1842"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1842"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1842"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}